Дали ќе го разгалите бебето ако го земете во раце секогаш кога плаче? Ќе стане ли детето разнежнето ако го прегрнете кога е вознемирено? И дали треба да му помогнете ако веќе знае само да се облече?
Ова се само дел од дилемите со кои се соочуваат родителите, особено кога од околината постојано слушаат дека детето „ќе се навикне“ на внимание, помош или попуштање.
Сепак, психолозите посочуваат дека многу од постапките од кои родителите стравуваат всушност се нормален дел од задоволувањето на детските развојни потреби. Проблемот не е во тоа што родителот му дава внимание и сигурност на детето, туку во тоа дали истовремено поставува јасни граници и доследно ги почитува.
Што всушност значи разгалено дете?
Поимот „разгалено дете“ може да значи различни работи, но според психологот д-р Сара Кејн Спанагел, постојат одредени обрасци кои можат да придонесат за вакво однесување.
Меѓу нив се недоследните граници, постојаното спасување на детето од секоја непријатност и поставувањето правила кои родителот потоа не ги спроведува.
На краток рок, можеби изгледа полесно родителот да попушти за да избегне расправија или детски бес. Но, ако тоа постојано се повторува, детето има помалку можности да научи како да се справува со разочарувањето, фрустрацијата и сопствените обврски.
Од друга страна, топлината, поддршката и одговарањето на реалните потреби на детето не се исто што и попуштањето.
Земање на бебето во раце кога плаче
Некои родители стравуваат дека ако го земаат бебето секогаш кога плаче, тоа ќе научи да ги „контролира“. Но, плачот е еден од основните начини на кои бебето комуницира.
Кога родителот реагира на плачот, тој не го учи детето да манипулира, туку му помага да развие чувство на сигурност и доверба.
Близината и утехата во најраната возраст се дел од градењето сигурна приврзаност и постепеното развивање на способноста за регулирање на емоциите.
Да го утешите детето не значи да му попуштите
Детето може да биде разочарано затоа што сте поставиле граница, а вие сепак можете да го прегрнете и да му покажете дека сте тука за него.
На пример, можете да кажете: „Знам дека си лут и дека сакаш уште еден колач, но одлуката останува и нема да земеме уште еден.“
Така детето добива две важни пораки: неговите чувства се прифатени, но не секоја желба мора да биде исполнета.
Понекогаш е во ред да му помогнете иако знае само
Детето можеби знае само да се облече, да си ги врзе чевлите или да си ја среди собата. Но тоа не значи дека секогаш има доволно енергија или концентрација да го направи тоа.
Замислете дете кое без проблем самостојно се облекува во сабота наутро, но во понеделник, кога брза за училиште и е уморно, му треба мала помош.
Да му помогнете во таков момент не значи дека го правите мрзливо. Важно е детето постепено да стекнува самостојност, но и да знае дека може да побара помош кога навистина му е потребна.
Дозволете му на детето да има свое мислење
Некои родители се плашат дека ќе ја изгубат контролата ако му дозволат на детето само да избере што ќе облече или да објасни зошто смета дека нешто не е фер.
Но, слушањето на детското мислење не значи дека детето ги носи сите одлуки.
Родителот и понатаму ги поставува важните граници, додека детето добива простор да ги изрази своите желби, да избира во ситуации соодветни на неговата возраст и да учи од последиците на своите избори.
Разговорот за правилата може да биде корисен
Преговарањето со детето често се доживува како знак дека родителот попушта. Но, разговорот за правилата може да биде одлична можност детето да учи како да аргументира, да слуша туѓо мислење и да бара решение.
Тоа не значи дека секое правило треба да биде предмет на преговори.
Но, кога ситуацијата го дозволува тоа, родителот може да му даде на детето одреден простор да објасни што мисли и што би предложило.
На тој начин постепено се развиваат одговорноста и способноста за донесување одлуки.
Родителот може да му се извини на детето
Извинувањето не го намалува родителскиот авторитет.
Ако родителот претерал и му викал на детето, сосема е во ред да каже: „Не требаше да ти викам. Извини. Но, правилото и понатаму останува исто.“
Со тоа родителот не ја укинува границата, туку презема одговорност за сопственото однесување.
Децата многу учат преку пример, па кога гледаат дека возрасниот може да признае грешка и да се извини, и самите полесно го усвојуваат таквото однесување.
Помошта при заспивање не значи дека детето ќе стане зависно од вас
Некои родители се плашат дека ако остануваат покрај детето додека заспие, ако му читаат приказна или му дозволуваат да има омилена играчка покрај себе, тоа никогаш нема да научи само да се смирува.
Но, способноста за саморегулација се развива постепено.
Добрата рутина пред спиење, чувството на сигурност и присуството на родителот можат да му помогнат на детето полесно да се опушти и да заспие.
Со возраста и развојот, детето постепено стекнува поголема способност само да се смирува и да се справува со непријатните чувства.
Понекогаш е во ред детето да се откаже
Кога детето сака да престане со некоја активност, родителите понекогаш стравуваат дека така ќе го научат лесно да се откажува.
Но, не секоја активност мора да се продолжи по секоја цена.
Ако нешто е несоодветно за возраста, предизвикува сериозна вознемиреност или едноставно повеќе не одговара на интересите на детето, откажувањето може да биде разумна одлука.
Ако детето често сака да се откаже од различни активности, тоа може да биде повод за разговор: што не му се допаѓа, што му е тешко и дали постои начин ситуацијата да се промени.
Најважно е родителите да ја најдат рамнотежата помеѓу поддршката и границите.
Детето не станува разгалено затоа што е утешено, прегрнато, помогнато или слушнато. Многу поважно е дали учи дека неговите чувства се важни, но дека истовремено постојат правила, граници, одговорности и последици.
