Секој родител посакува да изгради однос во кој детето ќе се чувствува доволно безбедно да му каже сѐ – и кога е среќно, и кога се соочува со проблем.
Кога детето знае дека ќе биде сакано и прифатено дури и кога зборува за нешто тешко, се поставува темел за искрена и долготрајна доверба. Затоа е важно родителите секојдневно да покажуваат дека се луѓе на кои може да им се верува и дека секогаш се подготвени да помогнат.
Разговорите за чувствата нека станат секојдневие
Да се зборува за емоциите не е лесно – ниту за децата, ниту за возрасните. Но, ако сакаме децата да се отвораат, тие треба да видат дека чувствата се нормална тема во семејството, а не нешто за што се разговара само кога ќе се случи проблем.
Социјалниот работник за деца Келси Мора објаснува дека кога родителите гласно ги именуваат своите чувства – и убавите и непријатните – ги учат децата дека емоциите не се нешто што треба да се крие.
Со ова се согласува и клиничкиот психолог Кејти Дејвис, која нагласува дека децата најмногу учат преку набљудување.
„Емоционалните вештини се развиваат преку пример. Кога родителите отворено зборуваат за своите чувства, детето учи дека и тоа може да го направи истото“, објаснува таа.
Не бегајте од тешките емоции
Понекогаш е полесно да ги оттурнеме тагата, стравот или разочарувањето. Но, експертите предупредуваат дека избегнувањето на непријатните чувства им испраќа порака на децата дека за нив не треба да се зборува.
Психологот Памела Кол објаснува дека емоционалната саморегулација е вештина што постепено се учи.
„Таа вклучува внимание, планирање, развој на говорот и способност да се препознаат сопствените чувства“, вели таа.
Кога децата гледаат како родителите на здрав начин се справуваат со своите емоции, учат дека чувствата не треба да се потиснуваат, туку да се препознаат, именуваат и прифатат.
Покажете му на детето дека и вие не сте совршени
Многу возрасни пораснале во семејства во кои не се зборувало за чувствата. Наместо несвесно да го пренесат истиот модел, можат искрено да му кажат на своето дете:
„Јас не пораснав во семејство каде што се зборуваше за чувствата, но сакам тоа да го промениме затоа што знам колку е важно.“
Таквата искреност му покажува на детето дека и родителите учат, растат и не се плашат да бидат ранливи.
Не испрашувајте – прво споделете нешто свое
Една од најчестите грешки е родителите постојано да го прашуваат детето: „Како беше денес?“ или „Што се случи?“, а потоа да се разочараат кога ќе добијат краток одговор.
Келси Мора советува разговорот да започне поинаку – родителот прво да сподели нешто за својот ден.
На пример: „Денес бев малку под стрес на работа, но ми олесна кога разговарав со колегата.“
Кога детето гледа како изгледа искрен разговор, многу полесно и самото почнува да се отвора.
Воведете семеен ритуал за разговор
Разговорите за чувствата не треба да бидат резервирани само за тешките моменти.
Келси Мора практикува едноставен семеен ритуал за време на вечерата. Секој член на семејството споделува:
- една убава работа што му се случила;
- една тешка или непријатна ситуација;
- уште една позитивна работа од денот.
Кога ваквите разговори ќе станат дел од секојдневието, на децата им станува многу полесно да зборуваат и кога имаат сериозен проблем.
Не е доволно само да зборуваат за чувствата
Родителите често се фокусираат само на тоа детето да ги искаже своите емоции.
Но, тоа е само првиот чекор.
Подеднакво важно е да го научат што да прави со тие чувства. Тоа може да бидат едноставни техники, како неколку длабоки вдишувања, кратка прошетка, цртање, пишување или разговор со некој на кого му верува.
Кога родителите му објаснуваат зошто користат одредени техники за смирување, детето полесно разбира дека емоциите можат да се контролираат на здрав начин.
Не постојат „добри“ и „лоши“ чувства
Лесно е да се помисли дека радоста е добра, а тагата, стравот или лутината се лоши.
Но, психолозите потсетуваат дека сите емоции имаат своја улога.
Ако детето научи дека некои чувства не се прифатливи, ќе почне да ги крие наместо да зборува за нив.
Психологот Ванеса ЛоБу истакнува дека децата треба да разберат дека и непријатните емоции се нормален дел од животот и дека не треба да се срамат од нив.
Емоционалната интелигенција се учи дома
Според ЛоБу, емоционалната компетентност е способноста детето да ги препознае, разбере, изрази и регулира сопствените чувства, но и да ги препознае емоциите кај другите.
Иако дел од оваа способност е вродена, голем дел се развива преку секојдневните разговори со родителите.
Токму затоа, најмоќната алатка што ја има секое семејство не се долгите предавања или строгите правила, туку искрениот разговор.
Довербата се гради секој ден
Да станете родител на кого детето ќе му се довери за сè не се случува преку ноќ.
Тоа е процес што се гради со секој разговор, со секое внимателно слушање и со секој момент кога детето ќе почувствува дека неговите емоции се прифатени, а не осудени.
Кога детето знае дека дома секогаш ќе најде разбирање, многу е поверојатно дека токму кај своите родители прво ќе побара помош – без разлика дали станува збор за мал секојдневен проблем или за голем животен предизвик.
