Летото и сезоната на капење се во полн ек, а престојот на плажа, покрај базен, езеро или река е омилена летна активност за многу семејства. Но, покрај забавата и освежувањето, водата носи и сериозни ризици, особено за најмалите. Давењето е една од водечките причини за смрт од ненамерни повреди кај децата. Најзагрижувачки е тоа што може да се случи за само неколку секунди, тивко и без вообичаените повици за помош.
Ако вашите деца си играат во базен или поминувате време на плажа, покрај море, езеро, река или на друго капалиште, секогаш придржувајте се до овие правила за безбедност. Тие можат да направат голема разлика и да помогнат да се спречат трагични несреќи.
Клучни правила за безбедност:
- Постојан надзор: Децата секогаш треба да бидат под надзор кога се во близина на вода. Можат да се удават и во изненадувачки мала количина вода – дури и во само неколку сантиметри.
- Никогаш сами во бањата: Никогаш не ги оставајте децата сами во када, ниту за кратко време (дури ни додека да дофатите крпа).
- Обезбедете ги домашните базени: Бидете внимателни кога си играат во близина на базени или езерца. Приватните базени мора да имаат безбедносни мерки, како што се заштитна ограда (висока најмалку 1,2 метри) и безбедносна врата што сама се заклучува.
- Испразнете ги садовите по играта: По играта со вода, секогаш веднаш испразнете ги сите пластични базенчиња, кофи, легени и садови во кои останала вода. Децата можат да паднат во нив со главата надолу и да не можат да се извлечат.
Давењето не изгледа како во филмовите – тоа е тивок и брз процес
Американскиот спасувач Френк Пиа ги идентификувал најчестите однесувања на луѓето при давење. Неговите истражувања покажуваат дека најчесто не е лесно да се забележи дека некој се дави, бидејќи тоа е брз и тивок процес.
Обрнете сериозно внимание на следните знаци:
- Заборавете на повиците за помош: Иако во филмовите луѓето гласно викаат, во стварноста лицето што се дави ретко може да испушти глас. Респираторниот систем е создаден за дишење, а дури потоа за зборување. Лицето очајно се обидува да дојде до воздух во ретките моменти кога устата му е над водата, па нема време да вика.
- Карактеристични движења на рацете: Наместо да мавтаат за помош, луѓето инстинктивно ги рашируваат рацете настрана и нагло ги притискаат надолу врз површината на водата за да ја задржат главата горе. Овие движења бараат огромен напор и траат кратко пред лицето целосно да изгуби сила.
Никогаш не ги оставајте децата сами. Надзорот значи дека вашите очи се постојано на нив. Тргнете го телефонот, таблетот или книгата – за трагедија се доволни само неколку секунди невнимание
- Положба на телото: Лицето што се дави е во исправена (вертикална) положба во водата, без видливи знаци дека користи нозе (како да „гази“ вода). Целиот процес до целосно тонење трае само од 20 до 60 секунди.
- Неможност за соработка: Психолошката и физиолошката реакција на телото е таква што лицето што се дави не може свесно да ги контролира движењата – не може да се наведне, да подаде рака кон спасувачот или да се фати за појас што му е фрлен во близина.
- Опасна тишина: Децата што си играат во вода се секогаш гласни. Ако наеднаш настане тишина, веднаш проверете што се случува.
- Слаба видливост на телото: Често од брегот може да се видат само главата (или дел од неа) и рацете во воздухот, додека телото е под површината.
Други суптилни знаци на давење:
- Целата глава е под вода или само устата е на ниво на површината.
- Главата е навалена наназад со широко отворена уста.
- Очите изгледаат „стаклести“, празни или се целосно затворени.
- Косата е преку челото или очите, а детето не се обидува да ја тргне.
- Лицето се обидува да плива во одреден правец, но се движи само во место или тоне.
- Хипервентилација (забрзано дишење) или панично голтање воздух.
За бебињата и малите деца кои не знаат да пливаат важи правилото „на дофат на раката“ што значи дека возрасниот мора да биде во водата, на растојание не поголемо од дофат на рака од детето
Совети како да го спречите давењето
Организацијата Safe Water Kids и светските спасувачки асоцијации ги препорачуваат следните чекори за безбедно лето:
Апсолутен и активен надзор: Никогаш не ги оставајте децата сами. Надзорот значи дека вашите очи се постојано на нив. Тргнете го телефонот, таблетот или книгата – за трагедија се доволни само неколку секунди невнимание.
Систем „чувар на вода“ (Water Watcher): Ако сте во група со пријатели или роднини, одредете едно возрасно лице кое ќе носи посебна алка или беџ и ќе биде задолжено исклучиво за набљудување на децата во вода (без муабети, пиење пијалаци или готвење). Менувајте се на секои 15-20 минути за да се задржи концентрацијата.
Правило „на дофат на раката“ (Touch Supervision): За бебиња и мали деца кои не знаат да пливаат, возрасниот мора да биде во водата, на растојание не поголемо од дофат на рака од детето.
Внимавајте со реквизитите за пливање: Мускулите на дување, гумите и душеците не се средства за спасување, туку играчки. Тие можат лесно да се издишат, да се превртат или струјата да ги однесе децата во длабокото. За непливачи секогаш користете проверен елек за спасување (соодветен за тежината на детето).
Предупредете ги за отворени води: Пливањето во езеро, море или река е сосема различно од базен. Објаснете им на децата за брановите, подводните струи, ограничената видливост, морските треви и наглите промени во длабочината.
Научете ги децата да пливаат, но не бидете премногу сигурни: Школото за пливање ја намалува опасноста, но ниту едно дете не е 100 % безбедно во вода, без разлика колку добро плива. Грчеви, паника или ладна вода можат да го парализираат и најдобриот пливач.
Забрана за опасни игри: Научете ги децата дека е строго забрането лажно глумење давење, туркање во вода и држење на други деца под вода во форма на игра.
Бидете подготвени (прва помош): Научете ги основните вештини за спасување во вода и реанимација (CPR/масажа на срце и вештачко дишење). Вашата брза и смирена реакција во првите минути додека да стигне Брзата помош е клучна за спасување на животот и спречување оштетување на мозокот.
Внимавајте на „секундарно (одложено) давење“: Ако детето голтне поголема количина вода, но изгледа добро, следете го неговото однесување во следните 24 часа. Ако забележите кашлање, отежнато дишење, поспаност или повраќање, веднаш одете на лекар – водата во белите дробови може да предизвика компликации со задоцнување.
