Синдромот на изгорување, попознат како burnout (брнаут), најчесто се поврзува со возрасни кои се под голем притисок поради работата. Но, од него можат да страдаат и децата. Долготрајниот стрес и преголемите очекувања можат сериозно да влијаат врз нивното емоционално и физичко здравје, иако причините кај децата често се разликуваат од оние кај возрасните.
Психологот д-р Патриша Брито објаснува дека проблемот е во тоа што децата често немаат зборови со кои би можеле да опишат што им се случува.
„Децата нема да ви дојдат и да ви кажат дека нешто им се случува. Тоа најчесто се гледа преку нивното однесување“, вели Брито.
Истражувањата покажуваат дека брнаут кај многу луѓе се појавува порано отколку што се мислело. Истражување на агенцијата Talker Research од 2025 година покажало дека секој четврти Американец го достигнал врвот на изгорувањето пред 30-годишна возраст, што го доведува во прашање распространетото мислење дека најголемите животни притисоци доаѓаат дури подоцна.
Брнаутот не ги заобиколува ниту децата, а д-р Брито наведува дека причините можат да бидат различни. Кај некои деца поттикнувач може да биде притисокот во училиштето, грижата поради оценките и испитите, додека кај други стресот го создаваат проблеми со пријателите, семејни тензии, влијанието на социјалните мрежи или преполниот распоред со премногу воннаставни активности.
Пет знаци дека детето може да е преоптоварено
Психологот издвојува пет знаци на кои родителите треба да обрнат внимание.
„Еден лош ден сам по себе не е причина за загриженост. Но, ако забележите повеќе промени одеднаш или ако тие траат подолго време, тоа е знак дека треба да реагирате“, нагласува таа.
Зголемена раздразливост и силни емоционални реакции
Ако детето кое вообичаено е мирно одеднаш стане невообичаено раздразливо, плачливо или бурно реагира на ситници, тоа може да биде знак дека нешто не е во ред.
„Кога се преоптоварени, децата потешко ги контролираат емоциите и потешко се справуваат со секојдневните фрустрации. Може да изгледаат како да се барачки или дека претеруваат, а всушност се исцрпени и не знаат како да се справат со сè што се очекува од нив“, објаснува Брито.
Губење интерес за омилените активности
Важен знак може да биде и кога детето одеднаш ќе ја изгуби желбата за активности што претходно ги сакало, како спорт, дружење со пријателите или танцување.
„Кога сме исцрпени, дури и работите во кои вообичаено уживаме можат да ни станат товар. Истото важи и за децата. Активноста на која порано ѝ се радувале одеднаш може да им стане само уште една обврска“, појаснува психологот.
Брито додава дека нормално е децата со текот на времето да прераснат некои хобија, но истакнува дека ако детето воопшто ја изгуби желбата за работите што порано го радувале, тоа е знак на кој треба да се обрне внимание.
Постојани жалби на замор
Брнаутот не влијае само врз емоциите, туку и врз телото.
„Можеби вашето дете спие доволно, но сепак се буди уморно, тешко станува наутро или во текот на целиот ден се жали на исцрпеност“, вели Брито.
Таа напоменува дека хроничниот замор може да има многу можни причини и не треба веднаш да се поврзе со изгорување. Сепак, ако се појавува заедно со промени во расположението, однесувањето, концентрацијата или мотивацијата, тоа е знак на кој треба да му се посвети внимание.
Избегнување на училиштето и обврските
Повременото избегнување на училиштето или тренингот не е невообичаено. Но, ако детето упорно одбива да оди на училиште или редовно се обидува да избегне други обврски, тоа може да укажува на подлабок проблем.
„Таквото однесување лесно може да се протолкува како непослушност, но избегнувањето често е начинот на кој детето покажува дека му е тешко“, објаснува Брито.
Таа додава дека децата немаат секогаш доволно зборови или зрелост да кажат: „Премногу ми е и не можам да се справам со тоа“.
Наместо тоа, тие се обидуваат физички да се оддалечат од она што им создава притисок. Затоа, вели психологот, важно е да се открие причината, а не само да се фокусираме на однесувањето.
Проблеми со концентрацијата и спиењето
Иако повремениот стрес е нормален дел од животот, долготрајниот стрес може да влијае врз концентрацијата, помнењето и контролата на емоциите.
„Она што изгледа како недостаток на труд или мотивација всушност може да биде знак на психичка исцрпеност“, вели Брито.
Таа наведува дека пишувањето домашна задача одеднаш може да трае многу подолго, а детето може да стане заборавно, деконцентрирано или потешко да се смирува пред спиење.
Важно е родителите да гледаат на промените во однесувањето како можен сигнал дека детето има потреба од помош, а не веднаш како на мрзеливост, непослушност или недостаток на мотивација.
