Ако некогаш сте забележале дека вашето дете често трепка додека решава задача или игра, тоа можеби не е нешто на кое треба веднаш да му придадете посебно значење. Сепак, ново истражување покажува дека спонтаното трепкање кај децата од предучилишна возраст е поврзано со одредени когнитивни процеси.
Научниците ја испитувале поврзаноста меѓу трепкањето, активноста на мозокот и таканаречената когнитивна флексибилност – способноста детето да го промени начинот на размислување кога се менуваат правилата или барањата на задачата.
Како било спроведено истражувањето?
Во истражувањето учествувале 113 деца од Јапонија, на возраст од три до шест години.
Децата решавале задача со картички во која правилата постепено се менувале. На почетокот требало да ги сортираат картичките според боја, а потоа според форма.
Со ваквите задачи се проценува колку лесно детето може да премине од еден начин на размислување на друг и да се приспособи на ново правило.
Во исто време, научниците ја следеле мозочната активност со функционална блиско-инфрацрвена спектроскопија (fNIRS), неинвазивна метода која преку инфрацрвена светлина ги следи промените во нивото на кислород во крвта и така дава информации за активноста на одредени делови од мозокот.
Со камери истовремено го следеле и спонтаното трепкање на децата.
Што откриле научниците?
Анализата покажала поврзаност меѓу спонтаното трепкање и активноста на десниот дорзолатерален префронтален кортекс, познат како dlPFC.
Овој дел од мозокот има важна улога во извршните функции, меѓу кои се планирањето, концентрацијата и приспособувањето на однесувањето кога се менуваат условите.
Спонтаното трепкање е несвесна активност која, меѓу другото, е поврзана со допаминергичните сигнали во мозокот. Претходни истражувања покажале дека стапката на трепкање може да биде поврзана со допаминската активност.
Децата кои повеќе трепкале постигнале подобри резултати
Еден од интересните наоди бил дека децата кои почесто трепкале биле поуспешни во задачата со картички.
Оваа поврзаност останала присутна и кога истражувачите ги разгледале различните возрасни групи одделно. Според авторите, тоа укажува дека честотата на трепкање можеби е поврзана со развојот на когнитивната флексибилност, а не само со возраста на детето.
Вообичаено, честотата на трепкање се зголемува во раното детство, а во ова истражување децата со најдобри резултати трепкале повеќе од 20 пати во минута.
Каква врска има мозокот со способноста да се сменат правилата?
Истражувањето покажало дека десниот дорзолатерален префронтален кортекс бил особено активен за време на задачите во кои децата морале да го променат правилото според кое ги сортираат картичките.
Кај постарите деца кои почесто трепкале и покажале подобра когнитивна флексибилност, активноста во овој дел од мозокот била попрецизно насочена.
Тоа може да укажува на постепено развивање и специјализирање на мозочните мрежи кои се поврзани со извршните функции.
Може ли трепкањето да биде показател за развојот?
Предучилишниот период е важен за развојот на способностите како самоконтролата, концентрацијата и следењето инструкции.
Истражувачите сметаат дека едноставното следење на честотата на трепкање би можело во иднина да биде дополнителен показател за одредени аспекти од когнитивниот развој кај децата.
Сепак, ова не значи дека родителите треба да го бројат трепкањето на своето дете или да извлекуваат заклучоци за неговите способности врз основа на тоа.
Самите научници нагласуваат дека трепкањето не може да ги замени мозочните испитувања или стандардизираните тестови на однесувањето. Потребни се дополнителни истражувања за да се утврди дали и како овој едноставен показател би можел практично да се користи.
