Западнонилската треска е сезонско вирусно заболување кое најчесто се појавува во доцните летни и раните есенски месеци (од август до средината на октомври), кога е зголемена активноста на комарците. Оваа година, појавата на заболувањето е актуелна и во Скопје. На 11 август 2026 година, Центарот за јавно здравје – Скопје прогласи епидемија на западнонилска треска во општините Кисела Вода, Гази Баба, Аеродром, Бутел и Илинден. Затоа, особено во овој период, важно е граѓаните да ги почитуваат препораките за заштита од убоди од комарци.
„Нема место за паника, туку има потреба од внимателност и одговорност“, порача заменик-министерот за здравство Јовица Андовски, вчера, на заедничка прес-конференција со претставници на Институтот за јавно здравје, Центарот за јавно здравје Скопје и Клиниката за инфективни болести. Андовски нагласи дека граѓаните треба да ги почитуваат мерките за лична заштита, да носат соодветна облека и да избегнуваат места каде што има поголема изложеност на комарци.
Според д-р Марија Гочевска од Институтот за јавно здравје, заклучно со 11 август во земјава се регистрирани вкупно 26 случаи на западнонилска треска, од кои два се веројатни. Дури 25 од случаите се регистрирани во Скопје, а еден во Велес.
Кај мал број лица, особено кај постарите луѓе, вирусот на Западен Нил може да предизвика сериозно заболување што го зафаќа мозочното ткиво и може да биде опасно по живот. Знаците и симптомите на енцефалитис може да вклучуваат: силна главоболка, висока телесна температура, вкочанетост на вратот, конфузија, губење на свеста, мускулна слабост
Најголем број заболени се лица на возраст над 60 години – вкупно 22. Станува збор за автохтони случаи, односно инфекции стекнати во земјава, додека едно од лицата имало патување во Грција. Сите потврдени случаи во земјава се со невроинвазивна форма на заболувањето. За жал, 83-годишен пациент, кој имал и други заболувања, починал.
Од Министерството за здравство посочуваат дека состојбата со западнонилската треска се следи во координација со Институтот за јавно здравје, центрите за јавно здравје, Комисијата за заразни болести и Клиниката за инфективни болести. Надлежните апелираат граѓаните да преземаат мерки за заштита од убоди од комарци, особено во периоди и на места каде што нивната активност е зголемена.
Како се пренесува вирусот на Западен Нил?
Вирусот на Западен Нил за првпат е изолиран во 1937 година од крвта на жена од провинцијата Западен Нил во Уганда. Тој припаѓа на родот Flavivirus од семејството Flaviviridae. Вирусот на Западен Нил се пренесува на луѓето преку убод од заразен комарец. Вирусот најчесто го пренесуваат комарци од родот Culex, но може да се најде и кај други видови, меѓу кои Aedes albopictus и Anopheles. Комарецот се инфицира кога ќе убоде заразена птица, најчесто дива птица преселница. Потоа, преку убодот, вирусот може да се пренесе на човекот.
Вирусот на Западен Нил не се пренесува од човек на човек преку директен контакт со заболено лице. Нема докази ниту дека крлежите или други инсекти го пренесуваат овој вирус. Луѓето, коњите и некои други ‘рбетници се крајни домаќини на вирусот, што значи дека вирусот кај нив не се размножува во доволна мера за да може преку комарец да се пренесе понатаму.
Согласно последните достапни информации за западнонилска треска од Европскиот центар за превенција и контрола на болести, од почетокот на сезоната на пренос во 2026 година, а заклучно со 5-ти август, идентификувани се 59 региони погодени од вирусот на западнонилска треска (WNV) во седум земји во Европа. Овие региони се наоѓаат во Италија (36), Грција (9), Романија (6), Македонија (3), Шпанија (2), Франција (2) и Германија (1), се вели во извештајот на ИЈЗ
Симптоми
Најголем број луѓе кои се заразени со вирусот на Западен Нил немаат никакви симптоми. Кај околу еден од пет заразени се појавуваат благи симптоми, како што се зголемена телесна температура, главоболка и болки во телото, по што следува целосно закрепнување. Кај некои лица може да се појават и благ осип или отечени лимфни јазли. Поради сличноста со симптомите на други вирусни инфекции, овие случаи најчесто остануваат непрепознаени.
Кај мал број лица, особено кај постарите луѓе, вирусот на Западен Нил може да предизвика сериозно заболување што го зафаќа мозочното ткиво и може да биде опасно по живот.
Знаците и симптомите на енцефалитис може да вклучуваат:
- силна главоболка;
- висока телесна температура;
- вкочанетост на вратот;
- конфузија;
- губење на свеста;
- мускулна слабост.
ПРЕПОРАКИ ОД ИЈЗ ЗА ПРЕВЕНЦИЈА ОД БОЛЕСТИ КОИ СЕ ПРЕНЕСУВААТ ПРЕКУ КОМАРЦИ
Спречете го размножувањето на комарци во вашата средина
- Не оставајте отворени садови со вода – тацни од саксии, буриња, канти, пловни објекти и стари гуми по дворовите во кои може да се собира дождовница.
- Редовно чистете ги олуците за да се овозможи истекување на водата.
- Одржувајте ги чисти базените за капење, украсни базени, фонтани.
- Не создавајте бари (застоени води) по дворовите.
- Редовно одржување на теренот покрај водните канали и околу другите водни површини.
Намалете ја можноста да бидете изложени на убоди од комарци
- Поставете заштитни мрежи на вратите и прозорците во домот.
- Одбегнувајте излегување и престој надвор во зори или на самрак, кога комарците се најактивни. Особено да се внимава при наводнувањето на зелените површини, бавчите и извршување на градинарските работи кои вообичаено се практикуваат во овој период од денот.
- Доколку во домашни услови се чуваат домашна живина и/или птици како миленичиња да се внимава на хигиенските услови каде тие престојуваат, по можност живеалиштата да бидат заштитени со мрежи, да се одржуваат чисти и навремено да се менува водата во нивните поилки за да се спречи размножувањето на комарците.
МЕРКИ ЗА ЛИЧНА ЗАШТИТА ОД УБОДИ НА КОМАРЦИ
- Носете соодветна облека, најдобро во светли бои, која ќе остава што помалку откриени делови од телото (долги ракави, панталони, чорапи, шапки…).
- Применувајте заштитни средства (репеленти) во облик на лосион, стик, аеросол-спреј или крем за кожата и за облеката, кои ги одбиваат комарците.
- Репелентите не треба да се нанесуваат на исеченици, отворени рани, под облека, околу очите и устата. Кај мали деца, примената треба да биде согласно упатството за конкретниот производ.
- Патниците кои патуваат во земји или предели каде се евидентираат болести кои се пренесуваат со комарци, задолжително да употребуваат репеленти за време на престојот, а прозорците и креветите за спиење да се затворени со заштитни мрежи, импрегнирани со адекватен инсектицид.
- Доколку се појават симптоми на заболување, веднаш да побараат лекарска помош и да го известат докторот за скорешниот престој во предели ендемски за болести кои се пренесуваат со комарци. При појава на симптоми, особено кај лица со невролошки симптоми, навременото јавување кај лекар овозможува навремена дијагностичка проценка, соодветен третман и следење на пациентот, апелираат од ИЈЗ.
