Големата кашлица (пертусис), позната и како „магарешка“ кашлица, е една од најзаразните инфекции на дишните патишта што ги погодуваат децата.
Иако денес не е толку распространета благодарение на вакцинацијата, таа и понатаму претставува сериозна закана, особено за доенчињата кои сè уште ги немаат примено сите дози од вакцината. Важно е да се реагира при појава на првите симптоми и да се побара совет од педијатар.
Големата кашлица кај децата може да трае со месеци, а покрај кашлицата е проследена и со низа други симптоми. Болеста многу лесно се пренесува преку кашлање или кивање, а најчесто се лекува со антибиотици, одмор и мерки за ублажување на симптомите.
Што е голема кашлица кај децата?
Големата кашлица е многу заразна инфекција на дишните патишта предизвикана од бактеријата Bordetella pertussis. Бактеријата ја напаѓа слузницата на дишните патишта, што доведува до напади на кашлица. Инфекцијата се пренесува по капков пат, односно со вдишување на ситни капки што се создаваат при кашлање или кивање на заразено лице. Децата најчесто се заразуваат од членови на семејството или од други деца во градинка или училиште.
Болеста е исклучително заразна, па се проценува дека осум од 10 невакцинирани лица може да се заразат по изложување на заболено лице
Пред воведувањето на вакцината, големата кашлица била типична детска болест. Денес најчесто ја добиваат децата кои се премали за да ги примат сите дози од вакцината, како и тинејџерите и возрасните кај кои заштитата стекната со вакцинацијата со текот на времето ослабнала.
Болеста е позната и како „стодневна кашлица“, бидејќи нападите на кашлица можат да траат со недели, па и со месеци.
Симптоми на голема кашлица кај децата
Симптомите на големата кашлица обично се појавуваат пет до 10 дена по изложувањето на бактеријата, иако во некои случаи може да поминат и до три недели пред да се појават. Во почетната фаза симптомите се благи и многу наликуваат на обична настинка.
Може да се појават:
- затнат нос или течење на носот;
- насолзени очи;
- благо покачена температура;
- повремена, блага кашлица.
По приближно една до две недели, состојбата се влошува и се развиваат интензивни напади на кашлица.
Нападите може да:
- го отежнат дишењето, јадењето и спиењето на детето;
- предизвикаат свиркање при вдишување по нападот на кашлица;
- доведат до црвенило или синкава боја на лицето за време на нападот;
- предизвикаат повраќање по кашлањето.
Кај доенчињата болеста често се манифестира поинаку. Малите деца понекогаш воопшто не кашлаат или не го создаваат карактеристичниот звук при вдишување, туку наместо тоа имаат епизоди на прекин на дишењето (апнеја), што може да биде опасно по живот.
Кај деца помлади од една година може да дојде и до воспаление на белите дробови (пневмонија), конвулзии или крвавење во мозокот. Кај возрасните симптомите обично се значително поблаги отколку кај децата.
Како се добива големата кашлица?
Причинител на болеста е бактеријата Bordetella pertussis. Кога заразено лице кашла или кива, во воздухот се исфрлаат ситни капки што содржат бактерии, кои друго лице може да ги вдише. Откако бактеријата ќе навлезе во дишните патишта на детето, предизвикува отекување на слузницата и зголемено создавање слуз, што доведува до интензивна кашлица.
Болеста е исклучително заразна, па се проценува дека осум од 10 невакцинирани лица може да се заразат по изложување на заболено лице.
Кај доенчињата болеста често се манифестира поинаку. Малите деца понекогаш воопшто не кашлаат или не го создаваат карактеристичниот звук при вдишување, туку наместо тоа имаат епизоди на прекин на дишењето (апнеја), што може да биде опасно по живот
Ако заразеното лице не се лекува со антибиотици, може да ја пренесува инфекцијата од појавата на првите симптоми до приближно три недели по почетокот на нападите на кашлица.
Најголем ризик од тешка форма на болеста имаат доенчињата, особено оние кои сè уште не ја примиле целата примарна вакцинација, децата кои се во близок контакт со заразено лице, како и лицата кај кои заштитата стекната со вакцинацијата со текот на времето ослабнала, бидејќи имунитетот по вакцинацијата не е доживотен.
Како се лекува големата кашлица кај децата и возрасните?
Големата кашлица се дијагностицира од страна на лекар врз основа на симптомите и со испитувања, како што се брис од носот или грлото, анализи на крвта или рендгенско снимање на белите дробови. Лекувањето зависи од возраста на детето и од сериозноста на симптомите. Бидејќи станува збор за бактериска инфекција, се лекува со антибиотици, кои можат да ги ублажат симптомите и да го скратат текот на болеста доколку се започнат навреме.
Ако антибиотикот се започне подоцна, кога нападите на кашлица веќе се развиле, тој главно нема значително да влијае врз самата кашлица, но и понатаму може да помогне во спречувањето на понатамошното ширење на инфекцијата.
Кај поблагите случаи, лекувањето може да се спроведува дома со доволно одмор, внес на течности, избегнување изложеност на чад и преземање мерки за спречување на ширењето на инфекцијата.
Во случај на компликации или ако состојбата не се подобрува, кај малите деца и доенчињата може да биде потребно болничко лекување. Во болница, зависно од состојбата, може да се дадат кислород, интравенски течности, а може да биде потребно и отстранување на секретот од дишните патишта.
Вакцинацијата е најдобрата заштита
Најефикасниот начин за заштита од големата кашлица е вакцинацијата. Во земјава вакцината против пертусис се дава како дел од комбинирана вакцина против дифтерија, тетанус и пертусис (DTaP). Според календарот за редовна имунизација, DTaP вакцината се прима на возраст од 2, 4 и 6 месеци, потоа на 18 месеци, а петтата доза се дава во второ одделение, односно на 7-годишна возраст. Подоцна во детството следуваат и ревакцинации против дифтерија и тетанус согласно националниот календар за имунизација.
Кај бремените жени вакцинацијата против пертусис може да помогне во создавањето антитела кои преку плацентата преминуваат кај бебето и обезбедуваат заштита во првите месеци од животот, кога доенчето сè уште ја нема завршено сопствената примарна вакцинација.
Заклучок
Големата кашлица е многу заразна болест која се пренесува преку кашлање или кивање на заразено лице. Најчесто заболуваат доенчињата и малите деца, а болеста може да се препознае по низа симптоми, од кои најизразена е силната и повторлива кашлица. Лекувањето зависи од состојбата на пациентот и може да вклучува антибиотици и домашно лекување, а при потешки случаи и болничко лекување.
