Колку и да се трудиме, речиси никој не може да се сети на настаните што се случиле пред третата или четвртата година од животот. Дури и спомените од периодот до седмата година најчесто се фрагментирани и нејасни. Нашиот мозок во првите години едноставно сè уште не е развиен за трајно складирање конкретни, лични спомени – феномен познат како инфантилна амнезија.
Голема е веројатноста дека дел од најраните спомени што ги сметаме за свои не се целосно засновани на директно сеќавање, туку се надополнети со подоцнежни информации – приказни што ни ги раскажувале родителите, фотографии и семејни настани. Оттука се поставува прашањето: дали воопшто е важно што ни се случувало во тој период ако не можеме да се сетиме на тоа?
Науката дава јасен одговор: тоа е исклучително важно, бидејќи овие искуства создаваат трајна емоционална основа што влијае врз нашите односи во зрелата возраст, пишува Vox.
Првите години оставаат трага
Иако немаме конкретни спомени од најраните години, тогашните искуства можат да придонесат за создавање чувство на сигурност и љубов, кое влијае врз понатамошниот развој. Прашањето дали бебињата воопшто можат да создаваат и трајно да складираат спомени сè уште е предмет на научни истражувања. Психологинката Тристан Јејтс од Универзитетот „Колумбија“ ги набљудувала бебињата со помош на магнетна резонанца додека им биле прикажувани различни слики.
Таа забележала дека бебињата подолго гледале во слика што претходно веќе ја виделе, што укажува дека ја препознаваат.
„Покажуваме дека бебињата можат да формираат одредени видови спомени“, објаснува Јејтс. „Хипокампусот може да создава специфични спомени во рок од неколку минути, но сè уште треба да истражиме колку долго тие опстојуваат и како се формираат посложените спомени.“
Што паметат бебињата?
Една од теориите за инфантилната амнезија е дека мозокот на доенчето им дава предност на учењето општи вештини, како што се одењето, говорот и препознавањето обрасци, наместо да троши ресурси на складирање поединечни настани кои не се неопходни за преживување.
Во првите три години од животот се развива значителен дел од физичката структура на мозокот, а стимулите од околината и интеракцијата со родителите помагаат во обликувањето на нервните врски. Не се развиваат само вокабуларот или способноста за читање, туку и таканаречениот социјален мозок – способноста на детето да се поврзува и да комуницира со светот околу себе. Токму во најраните години се поставуваат и важни темели за идните односи
Д-р Дана Саскинд, професорка по хирургија и педијатрија на Универзитетот во Чикаго која го проучува раниот развој на децата и клучната улога на родителите, во разговорот за поткастот на Vox, „Explain It to Me“, објаснува како искуствата од најраната возраст можат да нè обликуваат.
Сè започнува уште во најраното детство
Како хирург што работи со кохлеарни импланти, д-р Саскинд на Универзитетот во Чикаго основала програма за педијатриски кохлеарни импланти. Тогаш забележала дека деца со навидум еднаков потенцијал, иста технологија и подеднакво поддржувачки родители можат да постигнат сосема различни резултати.
Додека едно дете по операцијата брзо напредувало во учењето на јазикот, друго едвај успевало да комуницира. Тоа искуство ја поттикнало подетално да го проучува раниот детски развој и важноста на првите години од животот.
Раните години ги поставуваат темелите
Како што објаснува таа, во првите три години од животот се развива значителен дел од физичката структура на мозокот, а стимулите од околината и интеракцијата со родителите помагаат во обликувањето на нервните врски. Не се развиваат само вокабуларот или способноста за читање, туку и таканаречениот социјален мозок – способноста на детето да се поврзува и да комуницира со светот околу себе. Токму во најраните години се поставуваат и важни темели за идните односи.
Родителите не треба да се стремат кон совршенство. Кога ќе направат грешка, а потоа ќе го поправат нарушениот однос со детето, тоа учи дека може да биде сакано и од личност која понекогаш греши, но знае да ја признае и поправи својата грешка
На детето не му треба совршен родител
Изградбата на физичката структура на мозокот д-р Саскинд ја споредува со создавање хардвер и меморија на компјутерот, додека образованието претставува своевидна надградба на софтверот.
Раните години ја создаваат основната инфраструктура. Притоа, таа ја нагласува важноста на поврзаноста со детето, но и на прифаќањето на несовршеноста на родителите.
Родителите не треба да се стремат кон совршенство. Кога ќе направат грешка, а потоа ќе го поправат нарушениот однос со детето, тоа учи дека може да биде сакано и од личност која понекогаш греши, но знае да ја признае и поправи својата грешка.
Големите прослави, како што е првиот роденден, создаваат заеднички спомени за целото семејство. Иако детето можеби нема да се сеќава на самата прослава, тие моменти можат да останат важен дел од семејната приказна. Најважно е да уживате во времето поминато со детето и да градите силна поврзаност, богат јазичен развој и постојана, топла интеракција
И предизвиците се дел од растењето
Како важен дел од развојот таа ги смета и предизвиците и тешкотиите со кои децата се соочуваат. Токму преку напорот, пречките и обидите децата учат и се развиваат. Таа смета дека претераното отстранување на сите пречки, па дури и прекумерното потпирање на вештачката интелигенција, може да им одземе на децата дел од тоа важно искуство.
Не мора секој момент да биде совршен
Сепак, родителите не треба да се оптоваруваат со тоа секој момент од детството да биде совршен. Големите прослави, како што е првиот роденден, можат да бидат вредни токму затоа што создаваат заеднички спомени за целото семејство.
Иако детето можеби нема да се сеќава на самата прослава, тие моменти можат да останат важен дел од семејната приказна. Најважно е да уживате во времето поминато со детето и да градите силна поврзаност, богат јазичен развој и постојана, топла интеракција.
