Кога размислуваме што треба да научи едно дете додека расте, најчесто помислуваме на азбуката, броењето, пишувањето или средувањето на играчките. Но, постојат и вештини кои не се учат од учебник, а можат да му бидат исклучително важни во секојдневниот живот.
Една од нив е детето да знае јасно и самоуверено да каже што му треба, што не разбира, како се чувствува или кога му е потребна помош.
Самодовербата не се појавува автоматски со возраста. Таа постепено се гради преку искуства, охрабрување и вежбање.
„Не разбирам“ или „Ми треба помош“
Како што растат, децата постојано учат нови работи. Но, да признаеш дека нешто не знаеш или не разбираш понекогаш може да биде тешко.
Затоа е важно детето да знае дека сосема е во ред да каже: „Не разбирам“, „Можеш ли да ми објасниш?“ или „Што значи тоа?“.
На тој начин учи дека барањето дополнително објаснување не е знак на незнаење или слабост, туку начин да научи нешто ново.
Родителите можат да му помогнат така што ќе ги вежбаат овие реченици во секојдневни ситуации и ќе реагираат трпеливо кога детето ќе побара објаснување.
„Можам да го решам ова“
Родителите природно сакаат да им ги олеснат проблемите на децата. Но, ако постојано ги решаваат наместо нив, детето има помалку можности да почувствува дека само може да се снајде.
Наместо веднаш да понудите решение, понекогаш можете да прашате: „Што мислиш, како можеш да го решиш ова?“ или „Кој би бил првиот чекор?“.
Можете да го охрабрите детето со едноставни реченици како: „Ќе се снајдеш“ или „Пробај чекор по чекор“.
Корисно е и самите да покажете како изгледа тоа во пракса. Кога решавате некој проблем, можете гласно да кажете: „Ова е малку тешко, но ќе размислам што можам прво да направам“.
Така детето учи дека проблемите не мора веднаш да имаат совршено решение и дека грешките се дел од процесот.
„Се чувствувам…“
За малите деца чувствата можат да бидат силни и збунувачки, а понекогаш им е тешко да најдат зборови за она што им се случува.
Затоа уште од најрана возраст е корисно да ги учите да ги именуваат своите емоции: „Се лутам“, „Тажен/тажна сум“, „Се плашам“, „Разочаран/разочарана сум“ или едноставно „Ми е тешко“.
Кога детето знае дека е безбедно да зборува за своите чувства, полесно може да научи и како да се справува со нив.
Не треба да се избегнуваат ниту непријатните емоции. Лутината, тагата, стравот и фрустрацијата се дел од животот, а детето треба да научи да ги препознава и изразува на прифатлив начин.
Наместо чувството да излезе преку викање или фрлање предмети, детето постепено може да научи да каже: „Многу сум лут/лута“.
„Важен/важна сум“
Ова се само две едноставни зборови, но зад нив стои важна порака – детето треба да знае дека неговиот глас, чувствата, потребите, способностите и личноста имаат вредност.
Тоа не значи дека детето треба да мисли дека е поважно од другите. Напротив, здравата самодоверба значи да ја препознава сопствената вредност, но истовремено да ја почитува и вредноста на другите.
Еден едноставен начин да го поттикнете ова е навечер да разговарате за денот и да го прашате: „Кога денес се почувствува дека си му бил/а важен/важна на некого?“
Со текот на времето, детето може да почне само да ги забележува таквите моменти – кога му помогнало на другарче, кога некого утешило, кога завршило нешто на кое било гордо или едноставно кога некој му покажал дека му значи.
На тој начин, покрај азбуката, броењето и секојдневните обврски, детето учи и нешто што ќе му биде потребно во текот на целиот живот – како да го изрази својот глас, своите чувства и своите потреби.
