За многу семејства летото е синоним за слобода, опуштање и заслужен одмор од училишните обврски. Но, кај дел од децата и тинејџерите, преминот од строго организираната училишна година кон поопуштеното летно секојдневие може да предизвика анксиозност. Децата најдобро се снаоѓаат во предвидливи околности – за време на учебната година знаат кога стануваат, каде одат и што се очекува од нив.
Летото носи нагли промени во овие рутини. Додека некои деца се радуваат на поопуштениот распоред, кај други токму недостатокот на структура може да се доживее како извор на несигурност и вознемиреност, пишува д-р Лиз Нисим за Psychology Today.
Како да ја препознаете летната анксиозност?
Децата честопати не знаат јасно да кажат: „Се чувствувам анксиозно“. Наместо тоа, анксиозноста најчесто се манифестира преку нивното однесување и промените во него.
Помали деца
Кај помалите деца, родителите може да забележат зголемена приврзаност и тешкотии при одвојувањето, дури и кога станува збор само за одење во друга просторија. Некои деца тешко се смируваат пред спиење или се будат во текот на ноќта и доаѓаат да спијат кај родителите. Може да се жалат на болки во стомакот или главоболка, а понекогаш повторно да се појават и некои поранешни навики, како мокрење во кревет или цицање на палецот.
Деца на училишна возраст
Кај децата на училишна возраст, анксиозноста може да се манифестира како загриженост поврзана со летниот камп – од возењето со автобус до дневниот распоред на активностите. Тие може да одбиваат да учествуваат во нови и непознати активности. Исто така, може да се појават плачење, изливи на бес или фрустрација кога работите не се одвиваат онака како што очекувале. Овие деца често потешко се одвојуваат од родителите и постојано бараат уверување дека знаат како ќе изгледа денот и дека „сѐ ќе биде во ред“.
Тинејџери
Кај тинејџерите анксиозноста може да се манифестира со прекумерно или недоволно спиење, како и со нарушен ритам на спиење и будење. Тие можат да станат пораздразливи и да имаат помал праг на толеранција кон фрустрација.
Често се повлекуваат на мобилните телефони за да се изолираат и да го одвратат вниманието од своите грижи. Може да избегнуваат дружење, да се дистанцираат од семејството и пријателите или да тврдат дека не можат да најдат сезонска работа ниту да се вклучат во која било друга достапна летна активност.
Што можат да направат родителите?
Одржувајте одредена рутина. На децата не им е потребен строг дневен распоред во текот на летото, но им користи кога денот има јасен тек на активности. Тоа подразбира доследно време за будење, редовни оброци и однапред испланирани активности во текот на неделата. Одредено ниво на структура и предвидливост помага да се намали чувството на неизвесност.
Кај помалите деца, родителите може да забележат зголемена приврзаност и тешкотии при одвојувањето, дури и кога станува збор само за одење во друга просторија. Некои деца тешко се смируваат пред спиење или се будат во текот на ноќта и доаѓаат да спијат кај родителите. Може да се жалат на болки во стомакот или главоболка, а понекогаш повторно да се појават и некои поранешни навики, како мокрење во кревет или цицање на палецот
Потврдете ги нивните чувства наместо да ги отфрлате. Кога детето ќе ја изрази својата загриженост, природна реакција на родителите е веднаш да го смират. Но, реченици како: „Сè ќе биде во ред“ понекогаш можат да направат детето да почувствува дека не е разбрано. Наместо тоа, обидете се да кажете: „Разбирливо е што си вознемирен поради почетокот на кампот. Ајде да разговараме што точно те загрижува.“
Потврдувањето на чувствата нема да ја засили анксиозноста. Напротив, ќе му помогне на детето да се почувствува разбрано, што често го намалува интензитетот на емоциите и го олеснува решавањето на проблемите.
Подгответе ги за новите искуства. Кога е можно, помогнете им однапред да знаат што ги очекува. На пример, разгледајте го заедно дневниот распоред и поставете го на видливо место во домот. Разговарајте за тоа што можат да очекуваат за време на одморот или на семејните собири. Колку едно искуство им е попознато, толку помалку ќе им изгледа застрашувачко.
Кај тинејџерите анксиозноста може да се манифестира со прекумерно или недоволно спиење, како и со нарушен ритам на спиење и будење. Тие можат да станат пораздразливи и да имаат помал праг на толеранција кон фрустрација
Создадете рамнотежа меѓу активностите и слободното време. Многу семејства чувствуваат притисок секој момент од летниот распуст да го исполнат со забавни активности. Иако летните кампови, спортските активности и патувањата можат да бидат многу корисни, на децата им е потребно и време за одмор. Овозможете им доволно простор за игра, релаксација и дружење со семејството и пријателите. Урамнотежениот распоред е многу подобар за нивната емоционална благосостојба отколку ден исполнет со премногу обврски.
Многу родители се обидуваат целосно да ја отстранат анксиозноста кај своето дете. Иако тоа е разбирлива желба, анксиозноста е нормална човечка емоција и не може целосно да се избегне. Наместо тоа, фокусирајте се на тоа да му помогнете на детето да изгради самодоверба и верба во сопствената способност да се справува со непријатните чувства. Децата не стануваат поотпорни затоа што никогаш не чувствуваат анксиозност, туку затоа што учат дека можат успешно да се справат со неа, и покрај непријатноста што таа ја носи.
