Кај мажите, проблемот може да биде поврзан со мал број или намалена подвижност на сперматозоидите, нивната форма, нарушено создавање или транспорт на сперматозоидите, хормонални нарушувања и други здравствени состојби.
Покрај медицинските причини, улога можат да имаат и одредени животни навики. Тоа не значи дека една навика автоматски предизвикува неплодност, но некои фактори можат да го зголемат ризикот или негативно да влијаат врз квалитетот на спермата.
Пушењето може да влијае врз квалитетот на спермата
Пушењето е еден од факторите за кои постојат докази дека можат негативно да влијаат врз параметрите на спермата.
Кај мажите пушачи се забележани полоши показатели поврзани со концентрацијата, подвижноста и морфологијата на сперматозоидите, иако влијанието врз самата способност за зачнување не е еднакво јасно во сите истражувања. Токму затоа стручните организации препорачуваат да се избегнува тутунот и изложеноста на чад кога се планира бременост.
Прекумерното консумирање алкохол исто така не е без последици
Кај мажите со хронично и прекумерно консумирање алкохол се забележани пониски вредности на бројот и подвижноста на сперматозоидите, промени во нивната морфологија, како и пониско ниво на тестостерон.
Сепак, тоа не значи дека секоја количина алкохол доведува до неплодност. Најголемата загриженост се однесува на прекумерната и хронична употреба.
Анаболичните стероиди можат сериозно да го нарушат создавањето сперматозоиди
Ова е особено важно за мажите кои користат анаболни стероиди без медицинска индикација.
Иако овие супстанции можат да го зголемат мускулниот раст, тие можат да го потиснат природното производство на тестостерон и да го нарушат создавањето сперматозоиди. Американското здружение за репродуктивна медицина наведува дека тековната употреба на анаболни стероиди го потиснува создавањето сперматозоиди и ја нарушува плодноста.
Затоа, проблемот не треба да се гледа само низ изгледот или физичката форма – ваквите препарати можат да имаат последици и врз репродуктивното здравје.
Хормоните имаат важна улога
Создавањето сперматозоиди е сложен процес кој зависи од правилната работа на хормоналниот систем.
Проблеми со хипофизата, хипоталамусот или тестисите можат да доведат до нарушено производство на тестостерон и сперматозоиди. Кај мажи со одредени симптоми – како намалено либидо, еректилна дисфункција, многу мал број сперматозоиди или целосно отсуство на сперматозоиди – лекарот може да препорача хормонални испитувања.
Понекогаш проблемот е физички
Сперматозоидите мора да се создадат во тестисите и потоа да поминат низ репродуктивниот систем за да бидат присутни во семената течност.
Пречки во овој процес можат да настанат поради различни медицински состојби, вклучувајќи нарушувања на тестисите, варикоцела, одредени инфекции, претходни операции или проблеми со каналите низ кои се движат сперматозоидите.
Во некои случаи проблемот е во создавањето на сперматозоидите, а во други тие се создаваат, но не можат нормално да се транспортираат.
И сексуалната функција може да биде дел од проблемот
Неплодноста не се однесува само на бројот и квалитетот на сперматозоидите.
Еректилната дисфункција или нарушувањата на ејакулацијата можат да го отежнат зачнувањето. Затоа, при проценката на машката плодност лекарите земаат предвид и сексуалната функција, а не само лабораториските резултати.
Вишокот килограми и општото здравје исто така се важни
Прекумерната телесна тежина е еден од животните фактори кои се поврзуваат со проблеми со плодноста. СЗО наведува дека пушењето, прекумерното консумирање алкохол и дебелината можат да влијаат врз плодноста.
Затоа, грижата за репродуктивното здравје не треба да започне дури кога ќе се појави проблем со зачнувањето. Здравата исхрана, редовната физичка активност, избегнувањето тутун и одржувањето на општото здравје се дел од поширокиот пристап кон здравјето и плодноста.
Стресот не треба да се прогласува за единствена причина
Стресот често се споменува кога се зборува за неплодноста, но не треба секој проблем со зачнувањето автоматски да му се припишува нему.
Неплодноста сама по себе може да биде извор на значителен психолошки товар, а кај некои мажи стресот може да биде поврзан и со сексуална дисфункција. Но, кога постои проблем со зачнувањето, важно е прво да се направи соодветна медицинска проценка наместо причината да се сведе само на „нервоза“.
Кога треба да се направи испитување?
Ако парот не успева да постигне бременост по 12 месеци редовни незаштитени сексуални односи, се препорачува проценка на плодноста.
Важно е да се испитаат двајцата партнери, а не автоматски да се претпостави дека проблемот е кај жената. Кај мажот почетната проценка вклучува репродуктивна анамнеза и анализа на семената течност, а доколку има отстапувања, лекарот може да препорача дополнителни испитувања.
Исто така, ако постои позната медицинска состојба, проблем со сексуалната функција, претходна операција на репродуктивниот систем или употреба на лекови што можат да влијаат врз плодноста, лекарската проценка може да биде потребна и порано.
Машката плодност е дел од заедничката приказна
Неплодноста не е „женски проблем“ и не треба вината автоматски да се бара кај едниот партнер.
Понекогаш причината е кај мажот, понекогаш кај жената, понекогаш кај двајцата, а понекогаш не може веднаш да се пронајде. Она што е важно е проблемот да се разгледа како заеднички здравствен предизвик.
Добрата вест е што дел од факторите поврзани со животниот стил можат да се променат, а многу медицински причини за машка неплодност можат да се проценат и третираат.
Затоа, кога станува збор за планирање семејство, грижата за плодноста не треба да биде само женска задача – и машкото репродуктивно здравје е подеднакво важен дел од приказната.
Извори: Светска здравствена организација (WHO); American Society for Reproductive Medicine (ASRM).
