„Ми е досадно!“
Речиси секој родител ја има слушнато оваа реченица, особено за време на летниот распуст, кога училиштето и секојдневните обврски престануваат, а детето одеднаш има многу повеќе слободно време.
За родителите, решението понекогаш изгледа едноставно: да му дадат телефон, таблет, да предложат игра, да организираат излегување или веднаш да смислат некоја нова активност.
Но, психолозите посочуваат дека досадата не треба секогаш да се третира како проблем што возрасниот мора да го реши.
Понекогаш таа може да биде можност детето да научи како само да го организира своето време, да ја активира фантазијата и да открие нешто што навистина го интересира.
Не секое „ми е досадно“ значи дека нема што да прави
Кога детето вели дека му е досадно, тоа не значи нужно дека околу него нема ништо интересно. Понекогаш проблемот е во тоа што не знае како да започне.
Ова особено може да се случи кај деца кои се навикнати слободното време да им биде исполнето со организирани активности или со дигитални содржини. Кога одеднаш нема екран, игра или некој возрасен кој ќе им каже што следно да прават, може да им биде тешко сами да најдат занимација.
Затоа првата реакција на родителот не мора да биде: „Еве ти нешто да правиш.“
Понекогаш подобар одговор е: „Ајде да размислиме што би сакал да правиш.“
Некои деца потешко се снаоѓаат во слободното време
За едно дете, празен ден може да биде прекрасна можност за игра и истражување. За друго, истиот ден може да биде збунувачки. Дете кое лесно се занесува во игра може само да измисли приказна, да црта, да гради нешто или да излезе надвор.
Но, кај дете кое потешко започнува самостојна игра, промената од структурирана секојдневна рутина кон многу слободно време може да биде тешка.
Затоа родителот може да помогне со мал почетен поттик, наместо целосно да ја преземе организацијата.
На пример:
- „Што би можел да направиш со овие коцки?“
- „Сакаш ли да направиме нешто заедно, па потоа да продолжиш сам?“
- „Што би сакал да научиш ова лето?“
- „Ајде да видиме што имаме дома што одамна не си го користел.“
Целта не е родителот да биде аниматор цел ден, туку да му помогне на детето да ја пронајде првата идеја.
Екраните можат да го отежнат преминот кон друга активност
За многу деца, телефонот, таблетот, игрите и видеата се многу привлечни токму затоа што не бараат детето само да смислува што ќе прави. Содржината постојано доаѓа до него.
Кога детето потоа треба само да пронајде игра или активност, тоа може да му изгледа многу потешко. Затоа, ако родителот сака да го намали времето пред екран, корисно е да има подготвени алтернативи, но не и целосно однапред испланиран распоред.
Книга, друштвена игра, цртање, градење, готвење со возрасен, возење велосипед, игра надвор или едноставно разговор со семејството можат да бидат почеток.
Важно е детето постепено да открие дека забавата не мора секогаш да му биде „испорачана“.
Родителот не мора веднаш да ја реши досадата
Една од најчестите грешки е родителот да почувствува дека мора веднаш да реагира штом детето ќе се пожали.
- „Ми е досадно.“
- „Ајде да одиме некаде.“
- „Еве ти го телефонот.“
- „Еве што можеш да гледаш.“
На краток рок тоа може да го реши проблемот.
Но ако детето секогаш добива готово решение, може да има помалку можности да вежба самостојно да размислува што сака да прави. Затоа понекогаш сосема е во ред родителот да каже: „Разбирам дека ти е досадно. Размисли што би сакал да правиш, па ако ти треба идеја, ќе ти помогнам.“
Тоа е поинаква порака од: „Не смеам да дозволам на детето да му биде досадно.“
Но, кога детето навистина не може да започне?
Ова е важната разлика.
Ако детето само се жали од досада, но лесно прифаќа предлог и потоа се занесува во активност, веројатно му требал само мал поттик.
Но ако постојано одбива сè, се повлекува, нема интерес за активности во кои порано уживало или изгледа како да не може да се активира и покрај поддршката од родителите, тогаш треба да се обрне внимание на пошироката слика.
Авторите на Psychology Today предупредуваат дека кај некои деца зад повлекувањето и постојаната досада може да има анксиозност или ниско расположение. Во таков случај, особено ако слични забелешки има и од училиштето, добро е родителот да разговара со педијатар или соодветен стручен човек.
Досадата не е непријател
Родителите често се чувствуваат виновно кога детето нема што да прави. Но, детето не мора постојано да биде забавувано. Не секој слободен момент мора да биде исполнет со тренинг, курс, игра, екран или организирано излегување.
Понекогаш малку празен простор е токму она што му треба на детето за да почне да размислува: „Што сакам да правам?“ Од таму може да започне играта, креативноста, истражувањето и развојот на нов интерес.
Наместо да ја „лекувате“ досадата, помогнете му на детето да ја надмине
Кога следниот пат ќе слушнете: „Ми е досадно!“, не мора веднаш да барате решение. Слушнете го детето, покажете разбирање и, доколку е потребно, понудете мал поттик. Но оставете дел од работата да биде негова. На тој начин детето не учи само како да се забавува. Учи и нешто многу поважно – како самото да создаде идеја, да донесе одлука, да истражува и да пронајде задоволство во нешто што не му било однапред понудено. А токму тоа е вештина што ќе му користи многу подолго од еден летен распуст.
Извор: Psychology Today, Elena Lister, MD и Michael Schwartzman, Ph.D., ABPP
