Мононуклеозата се пренесува преку плунката, па инфекцијата може да се добие преку бакнување, но и со пиење од туѓа чаша или користење туѓ прибор за јадење. Во ретки случаи, инфекцијата може да се пренесе и преку трансфузија на крв.
Мононуклеозата најчесто не е опасна инфекција, а кај дел од децата и возрасните може да помине и без симптоми. Најчесто се јавува кај адолесценти и млади, но може да се појави на која било возраст. Сепак, кај некои луѓе може да предизвика и сериозни компликации.
Причини за мононуклеоза
Мононуклеозата најчесто ја предизвикува Епштајн-Баровиот вирус (EBV), кој припаѓа на групата хумани херпесвируси. По инфекцијата, вирусот останува во организмот доживотно, најчесто во неактивна состојба. Првите симптоми обично се појавуваат четири до осум недели по инфекцијата. Кај повеќето луѓе симптомите постепено се повлекуваат во период од еден до два месеци.
Поради сличноста на симптомите, мононуклеозата понекогаш е тешко да се разликува од грип или друга вирусна инфекција. Ако симптомите не се подобруваат по околу две недели, потребно е да се консултирате со лекар.
Повеќето луѓе ја прележуваат мононуклеозата само еднаш во животот. Вирусот може повторно да се активира, но кај здрави луѓе тоа најчесто не предизвикува повторна појава на симптомите. Заморот е една од најчестите последици на мононуклеозата и може да потрае уште неколку недели, а понекогаш и неколку месеци по оздравувањето.
Симптоми на мононуклеоза
Еден од најчестите знаци на мононуклеоза е зголемување на лимфните јазли на вратот, проследено со болки во грлото.
Други можни симптоми се:
- изразен замор;
- болно грло кое не поминува;
- покачена телесна температура;
- зголемени лимфни јазли на вратот и под пазувите;
- зголемени крајници;
- главоболка;
- осип на кожата;
- зголемена слезина;
- мускулна слабост.
Кои се можните последици од мононуклеозата?
Мононуклеозата најчесто поминува без сериозни последици, но во одредени случаи може да доведе до компликации. Една од нив е зголемување на слезината. Затоа, за време на болеста и во периодот на закрепнување, важно е да се избегнуваат физички активности при кои постои ризик од удар во стомакот, како и кревање тешки предмети. Лекарот треба да процени кога детето може безбедно да се врати на спорт и други физички активности.
Поради сличноста на симптомите, мононуклеозата понекогаш е тешко да се разликува од грип или друга вирусна инфекција. Ако симптомите не се подобруваат по околу две недели, потребно е да се консултирате со лекар
Во поретки случаи може да се појават:
- анемија;
- намален број тромбоцити во крвта (тромбоцитопенија);
- воспаление или други проблеми со срцето;
- воспаление на мозочните обвивки (менингитис);
- значително зголемени крајници, кои можат да предизвикаат отежнато дишење.
Сериозните компликации се ретки и почесто се јавуваат кај лица со ослабен имунолошки систем.
Како се лекува мононуклеозата?
Не постои специфичен лек кој го отстранува вирусот што ја предизвикува мононуклеозата. Лекувањето најчесто е насочено кон ублажување на симптомите.
Најважни се:
- доволно одмор и сон;
- внесување доволно течности;
- лекови за намалување на температурата и ублажување на болката, доколку лекарот препорача;
- постепено враќање на секојдневните активности.
Антибиотиците не ја лекуваат мононуклеозата, бидејќи станува збор за вирусна инфекција.
Мононуклеозата, позната и како „болест на бакнежот“, најчесто ги погодува адолесцентите и младите, а кај дел од заразените може да помине и без симптоми. Иако во најголем број случаи закрепнувањето е целосно, важно е да се почитува препорачаниот одмор и да се избегнуваат напорни физички активности, особено поради ризикот од зголемена слезина.
Доколку симптомите се влошуваат, се појават силна слабост, проблеми со дишењето или други загрижувачки симптоми, потребно е навремено да се побара лекарска помош.
