Речиси секој родител барем еднаш се нашол во ситуација кога детето ќе посака играчка, нови патики или некој друг производ, а одговорот автоматски ќе биде: „Немаме пари за тоа.“ Иако ова изгледа како најлесен начин да се заврши разговорот, психолозите предупредуваат дека ваквата реченица може да има поголемо влијание врз детето отколку што мислиме.
Според експертите, начинот на кој родителите зборуваат за парите уште во детството го обликува односот на детето кон финансиската сигурност, штедењето и трошењето во иднина.
Зошто оваа реченица не е најдобар избор?
Според Американската психолошка асоцијација, парите се една од темите за кои семејствата најретко разговараат отворено. Сепак, децата уште од најрана возраст почнуваат да создаваат свои убедувања за финансиската состојба на семејството.
Помалите деца честопати не ја разбираат оваа реченица како што ја разбираат возрасните. Наместо да сфатат дека родителите само не сакаат да потрошат пари во тој момент, тие може да се загрижат и да помислат:
- Дали имаме доволно пари?
- Ќе имаме ли за храна?
- Ќе можам ли да одам на училиште?
Така, наместо чувство на сигурност, кај детето може да се развие непотребна финансиска анксиозност.
Постарите деца, пак, со текот на времето сфаќаат дека семејството всушност има можност да го купи производот, но едноставно избира да не го направи тоа. Ако почувствуваат дека родителите не се искрени, може да се наруши нивната доверба.
Што е подобро да кажете?
Психолозите препорачуваат наместо „Не можеме да си го дозволиме тоа“, да користите реченици што ќе го научат детето како се носат финансиски одлуки.
На пример:
„Одлучивме во моментов да не ги трошиме парите на тоа.“
Со ова детето учи дека трошењето е прашање на избор и приоритети, а не само на тоа колку пари има семејството.
Друга добра алтернатива е:
„Сега нема да го купиме, но можеме да разговараме како да заштедиш за него.“
На овој начин детето учи трпение, планирање и одложено задоволство – вештини кои се важни за финансиската писменост.
Ако производот е соодветен како подарок, можете да кажете:
„Да го ставиме на списокот со желби за роденден.“
Така ја признавате желбата на детето, без веднаш да ја исполните, а истовремено го учите дека не сè се добива во истиот момент.
Малите навики создаваат финансиски одговорни деца
Покрај изборот на зборови, експертите советуваат децата постепено да се вклучуваат во едноставни семејни финансиски одлуки.
Дозволете им да видат како споредувате цени пред купување или како заедно штедите за семеен одмор или некоја поголема набавка. Кога детето ќе види како заштедата постепено расте, многу полесно ја разбира вредноста на парите.
Џепарлакот исто така може да биде добра можност за учење. Наместо да биде поврзан исклучиво со домашните обврски, психолозите препорачуваат детето да научи да ги дели парите на неколку дела – за трошење, штедење, донирање и идни цели.
Направете ги семејните цели видливи
Една едноставна, но ефикасна идеја е финансиските цели на семејството да бидат видливи за сите.
Направете табла, постер или графикон на кој ќе прикажете за што заеднички штедите – семеен одмор, нов апарат за домаќинството или друга важна цел.
Редовно разговарајте за напредокот и ажурирајте го планот. Кога децата гледаат како целото семејство заедно работи кон една цел, полесно ја разбираат вредноста на планирањето, штедењето и одговорното трошење на парите.
