Потресот на мозокот е една од најчестите повреди на мозокот, која годишно погодува околу два милиони деца и тинејџери. Станува збор за вид повреда која настанува кога удар во главата или во друг дел од телото предизвикува мозокот да се движи напред-назад во внатрешноста на черепот.
Потрес на мозокот може да настане и по повреда која на прв поглед изгледа безопасно, како силен удар или туркање одзади, или при судир меѓу двајца играчи на фудбалски натпревар.
Кои се знаците и симптомите на потрес на мозокот?
Бидејќи повредата не мора да изгледа сериозно однадвор, важно е родителите да знаат да ги препознаат симптомите на потрес на мозокот. Тие може да бидат различни, а меѓу најчестите се:
- губење на свеста, што може да биде знак и за посериозна повреда на мозокот;
- главоболка;
- вртоглавица;
- промени во видот;
- чувствителност или непријатност при изложеност на светлина или бучава;
- збунетост или чувство на дезориентираност;
- проблеми со меморијата, како тешкотии при сеќавањето на деталите за повредата или тешкотии со концентрацијата;
- проблеми со рамнотежата или координацијата;
- промени во расположението.
Некои од овие симптоми можат да бидат забележливи од страна на родителите, додека други ги чувствува само детето. Затоа, по повредата важно е внимателно да се следи детето и да му се постават соодветни прашања за тоа како се чувствува.
Понекогаш симптомите не се појавуваат веднаш, туку може да се јават во деновите по повредата.
Како да се спречи дополнително оштетување на мозокот?
Една од главните причини зошто е важно навреме да се препознае можниот потрес на мозокот е тоа што најлошо е детето да претрпи нова повреда на главата пред целосно да закрепне. По потрес на мозокот, мозокот е почувствителен на нова повреда. Доколку повторно биде повреден, симптомите може да траат подолго, а повторуваните повреди на главата се поврзуваат и со долгорочни последици.
Некои деца можат брзо да се вратат на вообичаените активности, додека кај други закрепнувањето може да трае со недели или дури со месеци. Кај дел од децата може да се појават симптоми по потресот на мозокот, како главоболка, замор и други тегоби
Доколку постои сомневање дека детето претрпело потрес на мозокот за време на спортска активност, треба веднаш да престане со играта и да биде прегледано од лекар.
Медицинската проценка е важна за да се исклучи посериозна повреда на мозокот, но и за правилно да се проценат симптомите и да се следи закрепнувањето. Лекарите може да користат и прашалници и тестови за проценка на симптомите, кои можат повторно да се применат во деновите и неделите по повредата за да се следи напредокот.
Што им помага на децата да закрепнат по потрес на мозокот?
Начинот на кој експертите препорачуваат закрепнување по потрес на мозокот значително се промени во последните години. Долго време се сметаше дека по потрес на мозокот детето треба целосно да мирува и да избегнува речиси секаква активност. Тоа значеше да не вежба, да не оди на училиште, па дури и да не чита или да гледа телевизија. Со подобрувањето на симптомите, активностите постепено се враќаа.
Но, истражувањата со текот на времето покажаа дека толку строго мирување не е неопходно, а може дури и да го забави закрепнувањето. Денес експертите препорачуваат одмор во почетната фаза, а потоа постепено враќање кон секојдневните активности и физичката активност, во зависност од состојбата на детето.
Важно е одморот и враќањето кон активностите да се одвиваат под надзор и според проценката на медицинско лице. Детето постепено може да преминува од одмор кон лесна активност, потоа умерена, а на крајот кон вообичаените активности. Овој процес може да трае неколку дена, недели или подолго, зависно од потребите на детето.
Начинот на кој експертите препорачуваат закрепнување по потрес на мозокот значително се промени во последните години. Долго време се сметаше дека по потрес на мозокот детето треба целосно да мирува и да избегнува речиси секаква активност. Тоа значеше да не вежба, да не оди на училиште, па дури и да не чита или да гледа телевизија. Со подобрувањето на симптомите, активностите постепено се враќаа. Но, истражувањата со текот на времето покажаа дека толку строго мирување не е неопходно, а може дури и да го забави закрепнувањето
Родителите, наставниците, тренерите и училиштето имаат важна улога во поддршката на детето при постепеното враќање на училиште, физичките активности и спортот.
Некои деца можат брзо да се вратат на вообичаените активности, додека кај други закрепнувањето може да трае со недели или дури со месеци. Кај дел од децата може да се појават симптоми по потрес на мозокот, како главоболка, замор и други тегоби. Иако тоа е поретко, симптомите можат значително да го отежнат секојдневното функционирање.
Како родителите можат да помогнат во спречувањето на потрес на мозокот?
Не е секогаш можно целосно да се спречи потрес на мозокот, но родителите можат да преземат одредени мерки за да го намалат ризикот:
- да се осигурат дека детето секогаш користи сигурносен појас и соодветна заштита додека се вози во автомобил;
- да постават јасни правила за безбедност и да ги надгледуваат децата додека играат, особено кога возат велосипед, се качуваат на дрвја или играат на детски игралишта;
- бидејќи значаен дел од потресите на мозокот се случуваат за време на спортски активности, тимовите и тренерите треба доследно да ги почитуваат безбедносните правила;
- тренерите треба да ги учат децата на правилни техники и вештини за избегнување опасни судири и други повреди;
- родителите треба да разговараат со тренерите и да се информираат што прават за да ги заштитат децата од повреди.
- важно е да се знае дека заштитните шлемови можат да спречат многу повреди на главата, но не можат целосно да го спречат потресот на мозокот.
(Извор: Harvard Health Publishing)
