Медицинските експерти предупредуваат дека прекумерното консумирање кравјо млеко може да претставува ризик за здравјето на малите деца. Предупредувањето следува откако кај три деца, кои починале во Австралија во последните две години, била утврдена тешка анемија поради недостиг на железо, која лекарите ја поврзале со прекумерно консумирање кравјо млеко.
Децата имале инфекции, но и тешка анемија поради дефицит на железо, состојба при која организмот нема доволно здрави црвени крвни клетки што го пренесуваат кислородот. Експертите во овие случаи ја поврзале анемијата со многу големото количество кравјо млеко.
Д-р Сали Кембел, хематолог од Детската болница во Квинсленд (QCH), за ABC News Australia објаснила: „Децата пиеле повеќе од еден литар кравјо млеко дневно. Поради тоа развиле тешка анемија и, за жал, починале. Ималe вирус или некоја друга болест која била пресудна, но причината за нивната тешка анемија било прекумерното количество кравјо млеко“, додала д-р Кембел.
Таа објаснила дека инфекцијата може да стане животозагрозувачка доколку детето веќе има тешка, хронична анемија. Способноста на организмот да се справи со болеста значително се намалува кога бројот на црвените крвни клетки е многу низок.
Слични случаи се забележани и во Обединетото Кралство. Според медиумските извештаи, Анеја Каханан, девојче на возраст од речиси две години, починало од тешка анемија поврзана со исхрана која речиси целосно се состоела од млеко. Лекарите истакнуваат дека ваквите случаи се ретки, но можат да имаат сериозни последици.
Родителите може да забележат дека детето е невообичаено бледо, уморно, раздразливо или без енергија. Може да има намален апетит или помал интерес за активности во кои вообичаено ужива
Д-р Ариндам Дас, педијатар, за HuffPost UK изјавил дека неодамна лекувал дете со сериозни здравствени проблеми поради прекумерно консумирање млеко. Детето имало отоци, што не е типичен знак на анемија, како што се заморот или бледилото. Д-р Дас објаснил дека детето имало „тешка железодефицитна анемија со ниско ниво на албумин во крвта, сето тоа како последица на прекумерното консумирање млеко“.
„Ова е позната, но релативно ретка компликација“, додал тој.
Кога млекото станува проблем?
Ваквите случаи можат да ги загрижат родителите, но д-р Асија Маула од клиниката The Health Suite истакнува дека од нив не треба да се заклучи дека кравјото млеко само по себе е опасно. Проблемот настанува кога детето пие толку млеко што поради тоа јаде помалку друга храна и не внесува доволно важни хранливи материи.
„По навршувањето на првата година, млекото е вреден извор на протеини, калциум и витамин А“, вели д-р Маула. „Проблемот настанува кога детето пие толку млеко што поради тоа редовно ги прескокнува оброците и храната богата со железо.“
На бебињата на возраст до една година воопшто не треба да им се дава кравјо млеко. Тие треба да пијат само мајчино млеко, адаптирана млечна формула или вода, а храната богата со железо треба постепено да почне да се воведува во исхраната на детето на возраст меѓу четири и шест месеци
„Кравјото млеко содржи многу малку железо, а заситува. Детето кое ќе се засити со млеко често нема апетит за намирници како месо, риба, јајца, грав, леќа, зелен зеленчук и збогатени житарки. Со текот на времето, тоа може да доведе до недостиг на железо, кое е клучно за создавање здрави црвени крвни клетки.“
Студија спроведена во Перт, во која биле опфатени 10.000 жени и нивните деца, покажала дека до тригодишна возраст повеќе од 56 отсто од децата имале ниско ниво на железо, речиси 20 отсто имале многу ниско ниво, а кај 2,6 отсто била утврдена тешка анемија.
Во Европа тешките случаи се ретки, вели д-р Дас, но можат да имаат сериозни последици.
Колку млеко му е потребно на детето?
Д-р Сали Кембел вели дека на бебињата на возраст до една година воопшто не треба да им се дава кравјо млеко. Тие треба да пијат само мајчино млеко, адаптирана млечна формула или вода, а храната богата со железо треба постепено да почне да се воведува во исхраната на детето на возраст меѓу четири и шест месеци.
За децата од една до пет години се препорачува внесот да се ограничи на најмногу 500 мл (две чаши) кравјо млеко дневно.
Препораки за внесување кравјо млеко:
- Под 12 месеци: Не се препорачува кравјо млеко, туку само мајчино млеко или адаптирана млечна формула. Други пијалаци, освен изладена зовриена вода од чешма, треба да се избегнуваат до навршување на една година.
- Од 1 до 5 години: До 500 мл (две чаши) кравјо млеко дневно.
- Од 5 години и постари: Нема строго утврдени препораки, но до 500 мл е добра ориентација.
Забелешка: Овие препораки се однесуваат само на кравјото млеко и не ги опфаќаат другите млечни производи, како што се јогуртот и сирењето.
ШТО Е АНЕМИЈА? Анемијата е состојба при која организмот нема доволно здрави црвени крвни клетки или хемоглобин за да обезбеди доволно кислород до ткивата и органите. Најчестите симптоми се замор, слабост, бледа кожа, отежнато дишење, вртоглавица и забрзана работа на срцето. Железодефицитната анемија е најчестата форма на анемија и може да стане опасна по живот доколку не се лекува, особено кај доенчињата и малите деца чии нутритивни потреби не се соодветно задоволени
Препознајте ги знаците на недостиг на железо
Недостигот на железо во почетокот може тешко да се препознае. „Родителите може да забележат дека детето е невообичаено бледо, уморно, раздразливо или без енергија. Може да има намален апетит или помал интерес за активности во кои вообичаено ужива“, вели д-р Дас.
Кога анемијата ќе стане потешка, може да се појават отежнато дишење, забрзана работа на срцето, тешкотии со концентрацијата и забавен раст. Детето може да развие и потреба да јаде предмети што не се храна, на пример, земја или хартија, што се нарекува пика.
По навршувањето на првата година, млекото е вреден извор на протеини, калциум и витамин А. Проблемот настанува кога детето пие толку млеко што поради тоа редовно ги прескокнува оброците и храната богата со железо
Д-р Дас додава дека во ретки случаи може да се појават необјасниви отоци околу очите, на стапалата или на стомакот, што бара лекарски преглед.
Железото има важна улога и во функционирањето на имунолошкиот систем, па тешката анемија може да ја намали способноста на организмот да се бори против болестите. Лекарите нагласуваат дека честите инфекции може да имаат различни причини и не значат нужно дека детето има недостиг на железо, но за нив треба да се разговара со лекар.
Како да го намалите внесот на млеко?
Лекарите нагласуваат дека нема причина за паника, ниту потреба кравјото млеко целосно да се исфрли од исхраната. „За повеќето деца постари од една година, млекото е здрав и корисен дел од исхраната“, вели д-р Дас. „Ако детето пие премногу, советувам количината постепено да се намалува и млекото да се нуди во одредено време, на пример со оброк, наместо детето да го пие во текот на целиот ден.“
Кравјото млеко содржи многу малку железо, а заситува. Детето кое ќе се засити со млеко често нема апетит за намирници како месо, риба, јајца, грав, леќа, зелен зеленчук и збогатени житарки. Со текот на времето, тоа може да доведе до дефицит на железо, кое е клучно за создавање здрави црвени крвни клетки
Ако детето е жедно меѓу оброците, најдобар избор е водата. Д-р Маула исто така советува постепено одвикнување од шишето кога детето е доволно возрасно за тоа. Во текот на неделата на детето треба да му се нудат разновидни намирници богати со железо. Британскиот здравствен систем (NHS) меѓу нив ги наведува црвеното месо, мешунките како наут и грав, јаткастите плодови, сувото овошје, збогатените житарки и соиното брашно.
Д-р Маула препорачува комбинирање на растителните извори на железо, како грав, леќа и житарки, со намирници богати со витамин Ц, бидејќи тој му помага на организмот подобро да го апсорбира железото.
Таа предупредува и дека на децата не треба да им се даваат додатоци со железо без консултација со лекар, бидејќи прекумерните дози можат да бидат штетни. Доколку родителите забележат симптоми на недостиг на железо или детето има многу ограничена исхрана, треба да се обратат кај педијатар, кој по потреба може да побара крвни анализи.
Итна медицинска помош треба да се побара ако детето е невообичаено поспано, има изразено отежнато дишење, изгуби свест, има сини или сиви усни или изгледа сериозно болно.
Д-р Дас заклучува: „Пораката до родителите е јасна: млекото е добро, но повеќе не значи нужно и подобро. Тоа треба да биде дел од разновидната исхрана, а не нејзина замена.“
