Кога вечерната рутина не функционира, одењето во кревет лесно може да стане најстресниот дел од денот. Наместо мирен завршеток на денот, родителите често се наоѓаат во расправа со преморени деца, додека времето предвидено за одмор брзо минува. Рутината особено лесно се нарушува за време на празници, патувања или по поголеми промени во семејството, како што е доаѓањето на ново бебе. Сепак, со неколку едноставни правила можно е повторно да се воспостави.
Педијатрите истакнуваат дека квалитетниот сон може позитивно да влијае врз концентрацијата, однесувањето и целокупното здравје на децата. „Уредувањето на рутината за спиење и обезбедувањето доволно сон навистина го менуваат квалитетот на животот на целото семејство“, вели педијатарката д-р Меган Прајор.
Одредете го времето за спиење според потребите на детето
Првиот чекор е да процените колку сон му е потребен на детето, а потоа, според времето на будење, да одредите кога треба да оди во кревет. На децата на училишна возраст главно им се потребни меѓу девет и 12 часа сон, но потребите се разликуваат во зависност од возраста и од самото дете.
Наместо да инсистирате на едно време за спиење што би одговарало за сите деца, педијатрите советуваат спиењето да се вклопи во дневниот распоред како еден од приоритетите.
„Мораме да процениме колку активности можеме да вклучиме во распоредот, а притоа спиењето да остане приоритет“, објаснува д-р Прајор. Таа смета дека сосема е оправдано да се откажете од активности поради кои детето редовно си легнува премногу доцна.
На тинејџерите уште потешко им е да одржуваат рутина
Обезбедувањето доволно сон е особено предизвикувачко кај тинејџерите поради училиштето, учењето, активностите, дружењето и другите обврски. Педијатрите предупредуваат дека и на тинејџерите им е потребно доволно време за одмор, а преполниот распоред често значи и доцнење со легнувањето.
„На тинејџерите може да им биде многу тешко“, вели д-р Прајор. „Ако покрај училиштето имате низа други обврски и домашни задачи, тешко е да се стигне навреме во кревет. Тоа бара многу внимателно планирање на активностите.“
Некои деца и тинејџери природно се посклони кон подоцнежно легнување. „Постојат различни циркадијални типови и некои деца можат да бидат ’ноќни птици‘ дури и во раното детство“, објаснува д-р Елизабет Супер, која се занимава со детскиот сон.
Ако подоцнежното легнување не предизвикува проблеми со концентрацијата, однесувањето или функционирањето во текот на денот, не мора нужно да има причина за загриженост. Но, доколку постојат проблеми, се препорачува разговор со педијатар.
Вечерната рутина нека биде кратка и предвидлива
Вечерната рутина не мора да биде комплицирана. Најважно е да биде кратка, пријатна и предвидлива. Д-р Прајор препорачува исклучување на екраните приближно еден час пред спиење, по што може да следуваат миење на забите и читање.
Д-р Супер советува целата рутина да опфаќа две или три активности и да трае најмногу 20 до 30 минути.
„За бебињата и малите деца тоа значи вие да им читате, додека тинејџерите треба да се поттикнуваат да читаат сами“, вели д-р Прајор.
Ако детето не сака книги, тоа може да бидат и списанија или други содржини што не вклучуваат екран. Целта е детето да се смири пред спиење и да се оддалечи од мобилниот телефон, таблетот и телевизорот.
Предвидливоста истовремено го намалува стресот и кај децата и кај родителите.
„Се надеваме дека тоа е посебно време за директен контакт со детето, на кое и вие како родител му се радувате“, вели д-р Супер.
За време на викендите не треба целосно да го менувате распоредот
Иако за време на викендите е примамливо децата да останат будни многу подолго, д-р Супер советува распоредот за спиење да не се менува драстично. Ако сакате да бидете пофлексибилни, разликата во времето на легнување и будење не би требало да биде поголема од околу еден час.
„Знаеме дека децата, особено помалите, потешко заспиваат кога се преморени, а не полесно“, вели д-р Супер.
Некои деца се особено чувствителни на промени, па дури и нешто подоцнежното легнување може дополнително да ги разбуди и да го отежне заспивањето. Затоа важно е да следите како реагира вашето дете. На некои деца малку подоцнежното легнување нема да им пречи, додека други стануваат раздразливи или премногу активни штом ќе им се наруши вообичаениот ритам.
А што е со мелатонинот?
Родителите кои имаат проблеми со заспивањето на децата понекогаш размислуваат за мелатонин, но лекарите предупредуваат дека не треба да го воведуваат на своја рака.
Мелатонинот не е замена за добра рутина за спиење, но во одредени ситуации лекарот може да процени дека би можел да помогне.
„Препорачувам да разговарате со вашиот педијатар доколку сакате да го пробате“, вели д-р Прајор.
Добро е да имате и скратена верзија на рутината
Повременото отстапување од распоредот не е проблем. Во вечерите кога семејството доцни или нема време за целата рутина, д-р Прајор предлага поедноставена, скратена верзија.
„Понекогаш, кога ќе останеме подолго надвор, им велам на децата дека ќе направиме ’кратко подготвување‘, што значи дека нема капење и читање“, вели таа.
На тој начин децата знаат дека станува збор за исклучок, а не за ново правило.
Повремените промени нема да ги поништат добрите навики. Поголем проблем настанува кога недостигот на сон ќе стане долготраен, бидејќи тогаш може да се појават проблеми со однесувањето и концентрацијата.
Визуелниот распоред може да биде од голема помош
Ако веќе сте го одредиле времето за спиење и сте осмислиле рутина, но секоја вечер повторно се преговара за секој чекор, д-р Супер предлага едноставен визуелен распоред со слики.
Така детето може јасно да види што следува – на пример, миење заби, пресоблекување, читање и одење во кревет.
На некои деца може да им помогне и тајмер кој покажува колку време имаат за секој чекор. Ако ја завршат рутината навреме, може да остане повеќе време за читање, разговор или гушкање пред спиење.
Најважно е вечерната рутина да биде доволно едноставна за семејството да може редовно да ја следи. Ако проблемите со спиењето продолжат и покрај доследната рутина, се препорачува да разговарате со педијатар.
