Воспитувањето на син во тинејџерските години може да биде голем предизвик и во многу аспекти се разликува од воспитувањето на ќерка. Родителите треба да покажат трпение, емпатија и разбирање, но и да бидат благонаклонети кон себе, бидејќи однесувањето на адолесцентите честопати е тешко да се разбере.
Денешните тинејџери се поосамени од претходните генерации и сè почесто се соочуваат со анксиозност и депресија. За разлика од девојчињата, кои почесто зборуваат за своите чувства, момчињата најчесто се повлекуваат во себе, поради што родителите и стручните лица не секогаш навреме ги препознаваат нивните потреби.
Пубертетот го менува и телото и мозокот
Однесувањето на тинејџерите е силно под влијание на хормоналните и невролошките промени што ги носи пубертетот. Мозокот сè уште се развива, а префронталниот кортекс – делот задолжен за расудување, самоконтрола и донесување одлуки – целосно созрева дури во средината на дваесеттите години.
Поради тоа, адолесцентите често реагираат импулсивно и доживуваат нагли емоционални промени. Иако родителите понекогаш имаат чувство дека е невозможно да се справат со нивното однесување, важно е да знаат дека зад него стојат интензивни физички и емоционални процеси.
Зошто тинејџерите преземаат ризици?
Многу родители се загрижени поради ризичното однесување на своите синови, како што се опасното возење, незаштитените сексуални односи, употребата на психоактивни супстанции, прекумерната консумација на алкохол или физичките пресметки.
Потребата за ризик е резултат на повеќе фактори. Стресот, притисокот од врсниците и желбата за бунт можат да ги поттикнат момчињата да бараат начин да ги ослободат наталожените емоции.
Истражувањата покажуваат дека преземањето ризици е дел од процесот на истражување на светот, но младите со послаба контрола на импулсите имаат поголеми шанси да се соочат со негативни последици.
Јасни правила и доследни последици
Експертите советуваат родителите да постават јасни граници и однапред договорени последици доколку тие бидат прекршени. Истовремено, и самите родители треба да бидат пример за одговорно однесување.
Правилата најдобро е да се договорат заеднички и да се темелат на семејните вредности, особено кога станува збор за безбедноста. Некои семејства дури составуваат и писмен договор за сите да знаат што се очекува.
Доколку тинејџерот ги прекрши правилата, последиците треба да бидат логични. На пример, ако добие казна за пребрзо возење, треба сам да ја плати и со тоа повторно да ја заслужи довербата на родителите.
Строгите казни и постојаното критикување не се најдобро решение, бидејќи можат да предизвикаат чувство на отфрленост и уште поголемо повлекување.
Лутината често крие други емоции
Многу родители се жалат дека нивните синови стануваат дрски, лесно се лутат или постојано се затвораат во својата соба.
Според експертите, важно е ова однесување да не се сфаќа лично. Кај момчињата лутината често е „прифатлива“ емоција зад која се кријат страв, тага, несигурност или ранливост.
Кога ќе се соочите со излив на бес, обидете се да откриете што навистина го предизвикало. Воедно, сосема е нормално тинејџерите во овој период да бидат преокупирани со тоа што мислат другите за нив. Некои поради тоа стануваат несигурни, а други претерано самоуверени.
Предизвиците на дигиталното време
Технологијата е уште еден голем предизвик за семејствата. Многу момчиња поминуваат часови играјќи видеоигри, што може да доведе до зависност.
Иако девојчињата почесто ги чувствуваат негативните ефекти од социјалните мрежи, и момчињата се соочуваат со страв дека ќе пропуштат нешто важно, како и со ризик од онлајн-насилство.
Премногу време пред екран значи помалку сон, физичка активност и дружење во реалниот живот. Затоа, поттикнувајте го вашиот син да поминува повеќе време надвор, да спортува и да гради вистински пријателства.
Корисно е да воведете семејни правила, како забрана за користење мобилен телефон за време на оброците или непосредно пред спиење. Разговарајте со него и за тоа како технолошките компании ги дизајнираат апликациите и игрите за да го задржат вниманието на корисниците што е можно подолго.
Како да воспоставите подобра комуникација?
Многу момчиња тешко зборуваат за своите чувства. Истражувањата покажуваат дека една третина од нив сметаат дека општеството очекува да ги кријат емоциите.
Сепак, довербата може да се изгради.
Бидете кратки и јасни кога разговарате. Наместо долг монолог, кажете го најважното во неколку реченици.
Не инсистирајте на контакт со очите, бидејќи тоа може да создаде дополнителен притисок. Разговорите често се поуспешни додека возите автомобил, шетате или заедно подготвувате оброк.
Останете смирени, бидејќи вашата лутина најчесто ќе го натера уште повеќе да се повлече. Дајте му време да размисли – на многу момчиња им се потребни часови, па дури и денови, за да ги обработат важните разговори.
Патот кон самостојноста
Една од најважните задачи на родителите е постепено да ја поттикнуваат независноста на своето дете.
Потребно е да се најде рамнотежа помеѓу поддршката и слободата, за тинејџерот да израсне во одговорна личност. Дозволете му сам да носи одлуки поврзани со училишните обврски, организацијата на времето и пријателствата.
Кога ќе направи грешка, не брзајте веднаш да го решите проблемот наместо него. Грешките се важен дел од учењето и помагаат да се изгради отпорност и самодоверба.
Родителската поддршка е незаменлива
Иако понекогаш изгледа дека тинејџерите не се заинтересирани за мислењето на своите родители, истражувањата покажуваат дека токму нивната поддршка и доверба се клучни за менталното здравје на младите.
Здравата поврзаност со родителите им помага на момчињата да израснат во самостојни, сигурни и одговорни личности. Затоа е важно родителите да останат активно вклучени во нивниот живот, дури и кога тинејџерите изгледаат како да не го сакаат тоа.
Воедно, не треба да забораваат ниту на сопствената благосостојба. Поврзувањето со други родители, одвојувањето време за одмор и барањето стручна помош кога ќе забележат знаци на анксиозност или депресија кај своето дете се важен дел од грижата за целото семејство.
