Труењето со храна е честа причина за стомачни тегоби кај децата, особено во летните месеци кога високите температури овозможуваат побрзо размножување на бактериите и другите микроорганизми во храната. Децата се поранлива група бидејќи полесно и побрзо може да дехидрираат поради повраќање и дијареја, па затоа е важно родителите навреме да ги препознаат симптомите и да знаат кога е неопходно да побараат лекарска помош. Симптомите и тежината на болеста зависат од микроорганизмот што ја предизвикал инфекцијата, а можат да варираат од благи стомачни тегоби до сериозни компликации кои бараат итен медицински третман.
До труење со храна доаѓа кога детето ќе внесе бактерии, вируси или токсини преку контаминирана храна или пијалаци. Најчести причинители се бактериите Salmonella и Escherichia coli (E. coli), но симптомите зависат од конкретниот причинител. Тие можат да бидат благи или тешки и да траат од неколку часа до неколку дена. Некои микроорганизми предизвикуваат симптоми само неколку часа по внесувањето, додека кај други симптомите се јавуваат по неколку дена.
Најчестите симптоми на труење со храна се:
- дијареја;
- болка или грчеви во стомакот;
- гадење;
- повраќање;
- покачена телесна температура.
Доколку детето има дијареја или повраќа, важно е да внесува доволно течности за да се спречи дехидратација (недостиг на течности во организмот).
Компликации и кога треба да побарате лекарска помош
Побарајте лекар ако детето има:
- крвава дијареја;
- дијареја што трае повеќе од три дена;
- висока телесна температура (над 39 °C);
- толку често повраќање што не може да задржи течности;
- знаци на дехидратација, како што се ретко мокрење, сува уста и грло или вртоглавица при станување.
Симптомите на труење со храна најчесто се појавуваат неколку часа по консумирањето на контаминирана храна, но кај некои инфекции можат да се развијат и по неколку дена. Најчести симптоми се дијареја, болка или грчеви во стомакот, гадење, повраќање, покачена телесна температура
Можни компликации
Повеќето случаи на труење со храна кај децата поминуваат без сериозни последици, но одредени инфекции можат да предизвикаат тешки компликации и да бараат болничко лекување. Во поретки случаи, инфекциите поврзани со контаминирана храна може да доведат до:
- менингитис;
- оштетување на бубрезите;
- хемолитичко-уремичен синдром (ХУС), кој може да доведе до откажување на бубрезите;
- артритис;
- оштетување на мозокот и нервниот систем.
Кај некои лица овие здравствени проблеми може да траат со недели или месеци по закрепнувањето, а кај други можат да остават трајни последици.
СИМПТОМИ СПОРЕД ПРИЧИНИТЕЛОТ
Некои микроорганизми предизвикуваат симптоми во рок од неколку часа, додека кај други тие се јавуваат по неколку дена. Во продолжение се наведени најчестите причинители, симптомите што ги предизвикуваат, времето кога обично започнуваат и најчестите извори на инфекција, според Американскиот центар за контрола и превенција на болести (ЦДЦ).
♦ Staphylococcus aureus (стафилококно труење со храна)
Симптоми:
- гадење;
- повраќање;
- грчеви во стомакот;
- дијареја.
Почеток на симптомите: 30 минути до 8 часа.
Најчести извори: Храна што не се подложува на дополнително готвење по ракувањето, како што се сувомесни производи, пудинзи, колачи и сендвичи.
♦ Vibrio (род бактерии што природно живеат во солена и полусолена вода)
Симптоми:
- воденеста дијареја;
- гадење;
- грчеви во стомакот;
- повраќање;
- покачена температура;
- треска.
Почеток на симптомите: во рок од 24 часа.
Најчести извори: Сурови или недоволно термички обработени школки, особено остриги.
Инфекцијата со Listeria за време на бременоста може да доведе до спонтан абортус, раѓање на мртвороденче, предвремено породување или тешка инфекција кај новороденчето. Доколку сте бремени и имате покачена телесна температура, изразен замор и болки во телото, веднаш обратете се кај вашиот лекар
♦ Clostridium perfringens
Симптоми:
- дијареја;
- грчеви во стомакот што траат помалку од 24 часа.
повраќањето и покачената температура не се чести.
Почеток на симптомите: 6–24 часа.
Најчести извори: Месо, живина, сосови и друга храна подготвувана во големи количини и чувана на небезбедна температура.
♦ Salmonella
Симптоми:
- дијареја (може да биде крвава);
- покачена температура;
- грчеви во стомакот;
- повраќање.
Почеток на симптомите: од 6 часа до 6 дена.
Најчести извори: Сурово или недоволно термички обработено пилешко, мисиркино и друго месо, јајца, непастеризирано млеко и сокови, сурово овошје и зеленчук, како и контакт со животни, вклучувајќи домашна живина, влекачи, водоземци и мали цицачи.
♦ Норовирус
Симптоми:
- дијареја;
- повраќање;
- гадење;
- болка во стомакот.
Може да се јават и:
- покачена температура;
- главоболка;
- болки во мускулите.
Почеток на симптомите: 12–48 часа.
Најчести извори: Лиснат зеленчук, свежо овошје, школки (како сурови остриги), загадена вода, заразени лица и површини контаминирани со вирусот.
♦ Clostridium botulinum (ботулизам)
Симптоми:
- тешкотии при голтање;
- мускулна слабост;
- двоен или заматен вид;
- спуштени очни капаци;
- неразбирлив говор;
- тешкотии при движење на очите.
Симптомите започнуваат од главата и постепено се шират надолу како што болеста напредува.
Почеток на симптомите: 18–36 часа.
Најчести извори: Неправилно конзервирана или ферментирана храна и домашно произведен алкохол.
♦ Campylobacter
Симптоми:
- дијареја (често крвава);
- покачена температура;
- грчеви во стомакот.
Почеток на симптомите: 2–5 дена.
Најчести извори: Сурова или недоволно термички обработена живина, непастеризирано млеко, загадена вода и домашни миленици (вклучувајќи мачки и кучиња).
♦ Escherichia coli (E. coli)
Симптоми:
- силни грчеви во стомакот;
- дијареја (често крвава);
- повраќање.
Долгорочни последици: Кај околу 5–10 % од лицата со инфекција со E. coli се развива животозагрозувачка состојба наречена хемолитичко-уремичен синдром (ХУС).
Почеток на симптомите: 3–4 дена.
Најчести извори: Сурово или недоволно термички обработено мелено говедско месо, непастеризирано млеко и сокови, суров зеленчук (како зелена салата), никулци и загадена вода.
♦ Cyclospora
Симптоми:
- воденеста дијареја;
- губење на апетит;
- намалување на телесната тежина;
- грчеви во стомакот;
- надуеност;
- зголемено создавање гасови;
- гадење;
- замор.
Почеток на симптомите: околу една недела.
Најчести извори: Сурово овошје, зеленчук и свежи зачини.
♦ Listeria (инвазивна листериоза)
Симптоми:
- покачена телесна температура;
- симптоми слични на грип (болки во мускулите и замор);
- главоболка;
- вкочанет врат;
- збунетост;
- губење на рамнотежата;
- напади (конвулзии).
Кај бремени жени: Инфекцијата за време на бременоста може да доведе до спонтан абортус, раѓање мртво дете, предвремено породување или тешка инфекција кај новороденчето. Доколку сте бремени и имате покачена температура, необичен замор и болки во телото, веднаш јавете се кај вашиот лекар.
Почеток на симптомите: околу 2 недели.
Најчести извори: свежо меко сирење (queso fresco) и други меки сирења, сурови никулци, дињи и лубеници, виршли, паштети, сувомесни производи (нарезоци), чадена риба, сурово (непастеризирано) млеко.
