Со доаѓањето на летото и повисоките температури, се зголемува и бројот на комарци, а со тоа и ризикот од заболувања што тие можат да ги пренесат. Едно од нив е вирусот на Западен Нил – инфекција што во повеќето случаи поминува без симптоми или со лесна клиничка слика, но кај мал број луѓе може да предизвика сериозни компликации.
Здравствените експерти предупредуваат дека поради потоплото време и промените во климата, активноста на комарците и ширењето на вирусот започнуваат сè порано во текот на годината, па затоа заштитата од убоди е поважна од кога било.
Вирусот на Западен Нил е заболување што го пренесуваат комарците и може да предизвика симптоми слични на грип. Повеќето луѓе закрепнуваат, но во ретки случаи инфекцијата со вирусот на Западен Нил може да биде опасна по живот.
Вирусот на Западен Нил е распространет низ целиот свет, а најчесто го пренесуваат комарци од родот Culex. Комарците што го носат вирусот на Западен Нил првпат биле откриени во САД во 1999 година. Вирусот е почест во текот на летото и есента. Во Македонија, во мај беше потврден првиот случај на западнонилска треска оваа година, а здравствените власти предупредија дека со порастот на температурите и зголемената активност на комарците можно е да се појават и нови случаи во наредниот период.
Што е западнонилска треска и како се пренесува?
Вирусот на Западен Нил се пренесува преку убод од заразен комарец. Комарците го добиваат вирусот кога се хранат со крв од птици кај кои вирусот циркулира во крвотокот. Потоа, кога касаат луѓе и други животни, вклучувајќи коњи и кучиња, го пренесуваат вирусот.
Повеќето луѓе кои ќе се заразат со вирусот на Западен Нил немаат никакви симптоми и можеби нема ни да знаат дека се заразени. Сепак, кај околу 20 % од заразените ќе се појават симптоми. Повеќето целосно закрепнуваат, иако може да чувствуваат замор и слабост со недели по инфекцијата.
Не можете да се заразите со вирусот на Западен Нил од друго лице преку кашлање, кивање или допир. Во ретки случаи, вирусот може да се пренесе од мајката на плодот за време на бременоста или од мајката на бебето за време на доењето
Помалку од едно на 150 лица заразени со вирусот на Западен Нил ќе развијат тешка болест ако вирусот се прошири во мозокот. Ова е почесто кај лица постари од 60 години и кај оние кои имаат здравствени состојби што ја намалуваат способноста на организмот да се бори против инфекции.
Не можете да се заразите со вирусот на Западен Нил од друго лице преку кашлање, кивање или допир. Во ретки случаи, вирусот може да се пренесе од мајката на плодот за време на бременоста или од мајката на бебето за време на доењето. Исклучително ретко, може да се пренесе и преку трансфузија на крв или трансплантација на орган, иако крвта и одредени дарувани органи се тестираат за присуство на вирусот на Западен Нил.
Симптоми на западнонилска треска
Кога ќе се појават симптоми на западнонилска треска, тие најчесто вклучуваат треска, главоболка, болки во телото, слабост и замор. Кај некои лица може да се јават и гадење, повраќање, дијареја, осип или зголемени лимфни јазли.
Најзагрижувачката компликација на инфекцијата со вирусот на Западен Нил е кога вирусот ќе се прошири во централниот нервен систем, што може да предизвика енцефалитис, менингитис или и двете состојби. Енцефалитисот претставува воспаление на мозокот што може да доведе до оток на мозокот. Може да биде предизвикан од инфекција. Менингитисот се однесува на инфекција и воспаление на мозочните обвивки и цереброспиналната течност што ги опкружуваат мозокот и ‘рбетниот мозок. Лекарите овие манифестации ги нарекуваат невроинвазивна болест предизвикана од вирусот на Западен Нил.
Симптомите на невроинвазивната болест вклучуваат:
- треска над 38,9 °C,
- главоболка,
- вкочанет врат,
- чувство на дезориентираност или збунетост,
- мускулни грчеви или конвулзии,
- мускулна слабост,
- вкочанетост,
- парализа.
Лицата со кој било од овие симптоми треба веднаш да побараат медицинска помош. Во ретки случаи, инфекцијата со вирусот на Западен Нил може да доведе до смрт.
Кога ќе се појават симптоми на западнонилска треска, тие најчесто вклучуваат треска, главоболка, болки во телото, слабост и замор. Кај некои лица може да се јават и гадење, повраќање, дијареја, осип или зголемени лимфни јазли
Вирусот на Западен Нил може да зафати и други органи, како што се:
- окото, предизвикувајќи заматен вид или делумно губење на видот, што може да биде привремено или трајно,
- срцето, доведувајќи до воспаление и можни симптоми на срцева слабост,
- црниот дроб или панкреасот, предизвикувајќи воспаление што може да се открие само со крвни анализи.
Лицата со невроинвазивна болест може да имаат долготрајни симптоми со месеци, па дури и години по исчезнувањето на инфекцијата. Овие симптоми вклучуваат постојан замор, нарушувања на меморијата и други когнитивни проблеми, главоболка и нарушена рамнотежа.
Фактори на ризик
Може да имате поголем ризик да се заразите со вирусот на Западен Нил ако живеете во област каде што вирусот е откриен кај голем број луѓе, птици, коњи или комарци. Климатските промени доведоа до потопли временски услови и промени во врнежите, што, пак, влијае врз миграцијата на птиците и популацијата на комарците.
Поголема веројатност да развијат невроинвазивна болест предизвикана од вирусот на Западен Нил имаат лица кои:
- се постари од 60 години,
- имаат ослабен имунолошки систем поради основно заболување или поради потребата да земаат лекови што ја менуваат функцијата на имунолошкиот систем.
Превенција на западнонилска треска
Не постои вакцина за спречување на вирусот на Западен Нил. Најдобриот начин да се заштитите е да избегнувате убоди од комарци:
- Користете средство против инсекти регистрирано од ЕПА на откриените делови од кожата, избегнувајќи ги пределите околу очите и устата.
- Носете кошули со долги ракави и долги панталони.
- Испрскајте ги облеката и обувките (но не и кожата) со перметрин – пестицид што ги уништува комарците и крлежите.
- Покријте ги детските колички и транспортерите за бебиња со мрежа против комарци.
- Избегнувајте мочуришта и бари, каде што комарците најчесто се размножуваат.
- Останувајте во затворен простор помеѓу самрак и зори, кога комарците се најактивни.
- Не дозволувајте да има застоена вода околу домот во кофи, жардинери или поилки за птици.
- Поправете ги оштетувањата на мрежите на прозорците и вратите за да спречите влегување на комарци.
Лекување на вирусот на Западен Нил
Не постојат антивирусни лекови што го уништуваат вирусот на Западен Нил. Одморот, внесувањето доволно течности и земањето лекови што се издаваат без рецепт, како што се ацетаминофен или ибупрофен, можат да помогнат во намалување на треската и болките во телото, пишува Harvard Health.
