„Зошто морам да одам во градинка?“; „Зошто небото е сино?“; „Зошто кучето не зборува?“; „А зошто?“… И токму кога родителот мисли дека конечно дал доволно добар одговор – следува ново „зошто“.
За возрасните ова понекогаш може да биде заморно, особено кога прашањата се повторуваат едно по друго. Но, од детска перспектива, секое од нив може да биде мал чекор кон разбирање на нешто што дотогаш не му било јасно.
Прашањата се дел од учењето
Малите деца постојано собираат нови информации. Тие набљудуваат, споредуваат, поврзуваат и се обидуваат да откријат како функционира светот околу нив.
Затоа прашањето „зошто?“ не е секогаш барање за едноставен одговор. Понекогаш детето всушност сака да разбере како се поврзани работите.
На пример, ако праша: „Зошто морам да ја облечам јакната?“, можеби не го интересира само правилото. Можеби сака да разбере што се случува кога е студено и зошто облеката ни помага.
Со секое вакво прашање детето вежба да размислува, да користи јазик и да создава сопствени објаснувања.
Не сите детски прашања имаат едноставен одговор
Некои прашања се лесни: „Зошто врне?“. Други можат да бидат многу посложени: „Од каде дошол светот?“; „Што се случува кога ќе умреме?“; „Зошто луѓето се караат?“; „Зошто не можеме да видиме воздух?“… Родителите не треба да имаат одговор на секое прашање.
Всушност, сосема е во ред да се каже: „Не знам. Ајде да дознаеме.“
На тој начин детето учи дека незнаењето не е нешто од кое треба да се срамиме. Напротив, тоа може да биде почеток на истражување.
Можете да побарате одговор во детска книга, енциклопедија или заедно да разговарате за тоа што мислите дека би можело да биде точно. Американската академија за педијатрија токму ваквиот пристап го препорачува како начин да се поттикнат љубопитноста и размислувањето.
Понекогаш детето не бара информација, туку разговор
Интересно е што детските прашања не секогаш имаат цел само да добијат факт. Понекогаш прашањето е начин детето да започне разговор со родителот.
Кога прашува:„Зошто денес не можам да одам со тебе?“, можеби не бара научно објаснување. Можеби сака внимание, сака да разбере што ќе се случи или едноставно сака да помине време разговарајќи со вас.
Затоа е корисно родителот да слуша не само што прашува детето, туку и што се обидува да дознае.
Не мора секој одговор да биде долг
Кога детето прашува нешто, родителите понекогаш чувствуваат дека мораат да дадат совршено објаснување. Не мора. На малото дете најчесто му е потребен едноставен одговор што одговара на неговата возраст. Ако сака да знае повеќе, само ќе праша повторно.
На пример: „Зошто не можам да трчам по улица?“. Наместо долга лекција за сообраќајот, доволно може да биде: „Затоа што автомобилите можат да не повредат. Затоа трчаме само на безбедно место.“ Ако детето продолжи со прашања, тогаш можете постепено да го проширувате објаснувањето.
А што кога прашањата стануваат стотици?
Тука доаѓа родителското трпение. Постојаното одговарање може да биде навистина исцрпувачко. Не мора родителот секогаш веднаш да прекине сè што прави за да одговори.
Може да каже: „Ова е интересно прашање. Само да завршам со ова и ќе разговараме.“. Или: „Не го знам одговорот. Ајде вечерва да побараме заедно.“ Важно е детето да не добие порака дека неговата љубопитност е досадна или непожелна.
Кога родителот не знае, може да истражува со детето
Еден од најубавите начини да се одговори на детското прашање е да не се даде веднаш готов одговор.
Наместо: „Еве како е.“. може да прашате: „Што мислиш ти?“; „Зошто мислиш дека се случува тоа?“; „Како би можеле да дознаеме?“
На тој начин детето не е само примател на информација. Тоа станува дел од процесот на откривање.
Таквите прашања му помагаат да размислува за сопственото размислување и постепено да развива подобри стратегии за решавање проблеми.
Не ги исмевајте „чудните“ прашања
Децата понекогаш поставуваат прашања што на возрасните им звучат смешно, чудно или непријатно.
Смеењето на детето или кажувањето „какво глупаво прашање“ може да го натера да престане да прашува.
А тоа е штета, бидејќи токму прашањата се еден од начините преку кои детето учи.
Особено важно е детето да знае дека може да разговара со родителот и за теми што му се непознати или збунувачки. Американската академија за педијатрија советува родителите да ја сфаќаат детската љубопитност сериозно и да им дозволат на децата да го водат разговорот со своите прашања.
Кога „зошто?“ станува можност за учење
Следниот пат кога детето повторно ќе праша: „Зошто?“, можеби наместо да помислите „Еве уште едно прашање“, обидете се да го видите тоа како мала можност за учење.
Не мора да знаете сè. Не мора секогаш да имате совршен одговор. Понекогаш највредниот одговор е: „Не знам. Ајде да дознаеме заедно.“
Затоа што љубопитноста не е нешто што детето треба да го „надрасне“. Таа е вештина што може да му помогне да учи, да истражува, да поставува подобри прашања и да размислува самостојно.
А можеби токму затоа, колку и да се заморни понекогаш, детските „зошто?“ се едни од најдобрите прашања што можеме да ги слушнеме.
