ПИШУВА:
Катерина Шекеровска-Димовска
katerina@pedijatar.mk
„Со повеќе од 90 предавања на овој конгрес, кој трае четири дена и присуството на врвни експерти, сметам дека нудиме повеќе од сериозен концепт наменет за сите лекари. Охрид е магичен и лулка на еден од најстарите европски универзитети, што симболично ќе го искористам за да ја доловам големината и сериозноста на Вториот македонски интернистички конгрес“, вели д-р сци. Александар Манолев, претседател на Здружението на интернисти на Република Македонија и претседател на Вториот македонски конгрес по интерна медицина. Со д-р Манолев разговаравме околу деталите поврзани со настанот кој во стручните кругови се очекува со нетрпение – Вториот македонски интернистички конгрес: Повеќе од превенција – парадигмата на начинот на живот, кој ќе се одржи од 7 до 10 мај во хотелот „Метропол“, Охрид.
Д-р Манолев, ова е јубилејна година за Македонското здружение за интерна медицина, кое прославува 15 години постоење, и воедно го организирате Вториот македонски интернистички конгрес, кој ќе се одржи од 7 до 10 мај во Охрид. Што претставува овој настан за македонската медицина и што очекувате од претстојниот научен собир кој е со меѓународно учество?
Д-р сци. Манолев: На овој конгрес главниот фокус ќе биде примарната превенција, гледано од мултисистемски и мултидисциплинарен аспект. Ќе се разгледаат клучни аспекти за правилно препознавање и третман на скоро сите состојби кај пациентите. Ќе ставиме акцент на метаболните состојби, кардиоваскуларните, малигните и ретките болести, геријатриските пациенти, палијативната медицина, вакцинациите, микробиологијата и серолошките иследувања. Тоа е причината зошто на овој конгрес одлучивме да повикаме експерти од земјата и странство, кои се воедно креатори на здравствените политики на европско и светско ниво. Ги поканивме оние со вистинско влијание, не само да го споделат своето експертско мислење, туку и да дадат придонес во креирање на понатамошната стручна работа во интерната медицина. Со овој концепт јасно сакаме да ја пренесеме пораката дека во Македонија постојат лекари и здруженија кои се фокусирани кон светските интернистички трендови, каде превенцијата не е табу-тема, туку концепт кој сериозно пробува да биде применет. Нашите институции, пред сè, Министерството за здравство и Фондот за здравствено осигурување, преку следење на овие настани имаат можност да ја видат големата слика и да му овозможат на обичниот пациент и граѓанин фундаментална основа за превенција, дијагностика и лекување.
Со други зборови, ние примарната превенција не ја третираме како отпадок фрлен некаде за да го собере некој матичен лекар или интернист. Примарната превенција не е привилегија на поединецот, ниту на одреден лекар или специјалност. Таа е привилегија на успешните лекари, оние што поседуваат свесност за постоењето на болестите и состојбите, и оние што се спремни да ја посветат својата работа и професија на пациентот. Тоа треба да претставува фундамент на здравствениот систем во кој работиме сите, во интерес на пациентот. Поради ова сите европски и интернационални водичи, кога станува збор за превенција, не го вперуваат прстот кон една специјалност, туку нагласуваат дека секој оној кој е вклучен во дијагностиката и третманот мора да размислува за превенција која ќе биде втемелена во институциите.
Во фокусот е метаболниот синдром, кој го опишувате како пандемија и најголема закана за пациентите. Зошто одлучивте токму оваа состојба да биде столбот на овогодишниот конгрес и колку е таа пресудна за прогресијата кон покомплексни кардиоваскуларни и метаболички заболувања?
Д-р сци. Манолев: Метаболниот синдром, кој во модерната ера се развива како резултат на седентарниот животен стил и зголемениот внес на храна, претставува глобален проблем и феномен. Она што науката јасно го осознава е дека ваквата метаболна состојба (метаболна проинфламација) е тригер за голем број на болести кои заедно со една цела епигенетска лепеза доведува не само до зголемен број на кардиоваскуларни и метаболни компликации, туку доведува и до зголемена стапка на малигни состојби, рана појава на автоимуни заболувања, зголемување на бројката на ретки болести итн. Токму поради ова, неговото рано препознавање ќе овозможи навремено спречување на негова прогресија каде регулацијата на кардиоваскуларните и метаболни ризик-фактори има клучна улога. Во таа насока, диететските промени, зголемената физичка активност и фармакотерапијата ќе треба да доведат до правовремена превенција, која во друга смисла ќе доведе до сериозно намалување на болестите и трошоците кои го оптоваруваат здравствениот систем, најмногу преку компликациите.
Примарната превенција не е привилегија на поединецот, ниту на одреден лекар или специјалност. Таа е привилегија на успешните лекари, оние што поседуваат свесност за постоењето на болестите и состојбите, и оние што се спремни да ја посветат својата работа и професија на пациентот. Тоа треба да претставува фундамент на здравствениот систем во кој работиме сите во интерес на пациентот
Ова е фокусот на една сериозна интернационална сесија посветена на новата дефиниција на МАСЛД каде скринингот за појава на стеатофиброза и третманот на ризик-факторите ќе биде главен фокус. Надополнето со сесијата за обезност каде очекувам нашите експерти да дадат јасна слика за причините за експанзија на обезноста, ќе пробаме да дадеме јасна слика за пирамидалната животна парадигма. За крај, пленарното предавање на проф. Игор Спироски од Институтот за јавно здравје, кој ќе ја закружи темата со потенцијалната стратегијата за справување со обезноста и кон што треба да се стремиме.
Поставувате едно многу провокативно прашање: „Каде се нашите пациенти додека трчаме по вештачката интелигенција?“. Како еден искусен интернист балансира помеѓу напредната технологија и онаа основна, човечка потреба на пациентот за разбирање и внимание?
Д-р сци. Манолев: Во време кога бројките од испитувањата и резултатите од имиџинг-дијагностиката доминираат, спонтано секој сака да дојде до брза дијагноза користејќи вештачка интелигенција. Надополнето со желбата за здобивање на „брзо“ знаење, слава и успех, често забораваме дека примарната превенција и вниманието кон пациентот е фундаментот на постоењето на секој лекар. Следењето на пациентите е далеку побитна обврска споредено со дијагностиката. Не е спорно дека вештачката интелигенција е потребна, но во овој момент од актуелна гледна точка, повеќе е потребна сериозна дигитализација и телемедицина каде пациентот ќе биде следен навремено со правовремена интервенција во терапевтскиот протокол. Тоа е една од причините зошто го поканивме со пленарно предавање проф. Борис Бркљачиќ, кој ќе има осврт во еден од сегментите каде што има најмногу напредок во медицината: Каде е радиолошката дијагностика во време на ВИ и кои се очекувањата во таа смисла?
Прашањето дали метаболичката проинфламација води кон зголемен ризик од малигнитет е една од клучните теми на конгресот. Како интернистот, преку следење на овие процеси и модификација на животниот стил, може да влијае врз епигенетските механизми и да ја намали веројатноста за малигна трансформација?
Д-р сци. Манолев: Малигните состојби преставуваат сериозен проблем во клиничката практика во изминатите 5-10 години. Тоа се должи на сметка за зголемениот број на малигни состојби, но и новините во дијагностиката и третманот каде молекуларната дијагностика е клучен фактор при дијагностицирањето со што понатаму се дава насока во терапевтскиот протокол. Земајќи предвид дека биолошката терапија зема сè поголем замав, многу е тешко да се следи целата оваа промена која се одвива брзо. Се надеваме дека со ваквиот пристап ќе дадеме појасна слика за дел од протоколите и воедно ќе отвориме простор за понатамошно следење на новините во онколошката проблематика.
Метаболниот синдром, кој во модерната ера се развива како резултат на седентарниот животен стил и зголемениот внес на храна, претставува глобален проблем и феномен. Она што науката јасно го осознава е дека ваквата метаболна состојба (метаболна проинфламација) е тригер за голем број на болести кои заедно со една цела епигенетска лепеза доведува не само до зголемен број на кардиоваскуларни и метаболни компликации, туку доведува и до зголемена стапка на малигни состојби, рана појава на автоимуни заболувања, зголемување на бројката на ретки болести итн.
Негуваниот животен стил и подобрувањето на условите за живеење (аерозагадување и сл.) се едни од клучните фактори за намалување на процентот на малигни состојби.
Ретките болести честопати остануваат „невидливи“ со години. Колку е важно интернистот да биде едуциран за нивно рано препознавање и дали овој конгрес ќе понуди нови насоки за нивниот третман во Македонија?
Д-р сци. Манолев: За жал, овде не можеме да се пофалиме со сериозно ниво на активности. Сепак, никогаш не е доцна за вовед во нов предизвик. Голем дел од ретките болести имаат нови терапевтски можности кои значително го подобруваат квалитетот на живеење. Фокусот на овој конгрес ќе биде нашата улога во раното препознавање и навремената тријажа на пациентите со ретки болести, што ќе даде поддршка за навремено лекување. Со ова се дава воедно и поддршка на Комисијата за ретки болести, со која очекуваме понатамошна соработка.
Зборувате за парадигмата на нашиот животен стил. Како по овој конгрес, интерната медицина ќе ја редефинира својата улога во помагањето на граѓаните да живеат поздраво, а не само да се лекуваат кога болеста веќе е присутна?
Д-р сци. Манолев: Интерната медицина нема потреба да се редефинира. Напротив, интернистите можат значително да влијаат врз подобрувањето на животните навики и третманот на обезноста и дијабетесот како две најсериозни заболувања кои се резултат на ваквата парадигма. Ние, во сериозен едукациски процес кој трае повеќе од десет години, активно работиме на оваа проблематика. Македонија има(ше) уникатна предност во споредба со другите европски и светски здравствени системи со присуството на поголем број интернисти во вонболничкиот сектор. Многу од нив не се само специјалисти, туку и супспецијалисти во доменот на кардиологијата, ендокринологијата, нефрологијата, гастроентерохепатологијата итн. Тоа е одлична можност да се постави сериозна патека за пациентите каде што третманот ќе биде лекарски воден. За жал, здравствените институции не го препознаа овој потенцијал своевремено, со што без добра стратегија оваа привилегија за пациентите брзо може да се изгуби.
Охрид и Охридското Езеро се секогаш инспиративна локација за научни собири. За сите оние кои сакаат да бидат дел од овој 15-годишен јубилеј, каде и како можат да се пријават и каква е Вашата лична порака до колегите кои сè уште се двоумат дали да присуствуваат на Вториот македонски конгрес по интерна медицина?
Д-р сци. Манолев: Со повеќе од 90 предавања на овој конгрес, кој трае четири дена и присуството на врвни експерти, сметам дека нудиме повеќе од сериозен концепт наменет за сите лекари. Охрид е магичен и лулка на еден од најстарите европски универзитети, што симболично ќе го искористам за да ја доловам големината и сериозноста на Вториот македонски интернистички конгрес.
