ПИШУВА:
Катерина Шекеровска-Димовска
katerina@pedijatar.mk
Фармацевтите имаат суштинска улога во унапредување на здравјето на населението, вклучително и во доменот на менталното здравје – е главната порака по завршувањето на Петтиот симпозиум „Аптекарска здравствена заштита – Смарт фармацевт модул 5“, кој се одржа на 13 и 14 март 2026 година, во хотелот „Хилтон“ во Скопје, во организација на Здружението на приватни аптеки на РС Македонија (ЗПАРСМ), а посветен на менталното здравје.
„Пристапот на еден ‘Смарт фармацевт’ започнува со емпатија, активно слушање и создавање чувство на доверба. Во практика, тоа значи внимателно следење на вербалните и невербалните сигнали кај пациентот – промени во расположението, несигурност, повторувачки барања за одредени препарати или индиректни навестувања за проблем“, објаснува м-р фарм. Џоана Андоноска, претседателка на ЗПАРСМ. Таа потенцира дека фармацевтот не поставува дијагноза, но има важна улога во препознавање на потенцијален проблем, давање соодветен совет по потреба, упатување кон лекар или друг здравствен професионалец.
Г-ѓо Андоноска, зад нас се два интензивни дена посветени на менталното здравје во рамките на Петтиот симпозиум „Аптекарска здравствена заштита – Смарт фармацевт модул 5“. Дали овој јубилеен настан ги исполни очекувањата во однос на главната цел – менталното здравје конечно да престане да биде табу тема не само во општеството, туку и во аптеките?
М-р фарм. Андоноска: Овој јубилеен симпозиум во целост ги исполни нашите очекувања. Менталното здравје е исклучително важна и чувствителна тема која е дел од секојдневието на пациентите, но и на здравствените професионалци, и не смее да биде маргинализирана. Особено е значајно што успеавме да ја отвориме оваа тема и во контекст на аптеките, каде што фармацевтите се често првата точка на контакт. Тие имаат важна улога во препознавање на раните симптоми, давање соодветен совет, поддршка и навремено упатување на пациентите. Затоа, менталното здравје не смее да остане табу тема, туку треба да биде интегрален дел од фармацевтската грижа.
Какви се Вашите првични впечатоци од одзивот на колегите и нивната вклученост во дискусиите?
М-р фарм. Андоноска: Првичните впечатоци се навистина одлични. Фармацевтите покажаа висок степен на заинтересираност и професионална посветеност, со активно учество во дискусиите. Особено беше значајно што голем дел од разговорите се темелеа на реални случаи од секојдневната практика, преку кои се дискутираше за препознавање на симптоми и соодветен пристап кон пациентите. Оваа интеракција даде дополнителна вредност на симпозиумот и покажа дека колегите се подготвени за поактивна улога и во оваа област.
Промената е значајна и видлива. Од традиционалната улога на фармацевтот како издавач на лекови, денес сè повеќе зборуваме за здравствен професионалец кој активно учествува во грижата за пациентот
Симпозиумот опфати теми од АДХД кај деца до анксиозност и депресија, хормонално условени промени во менталното здравје и современи фармакотерапевтски пристапи. Кои предавања предизвикаа најголем интерес кај фармацевтите во однос на нивната секојдневна практика?
М-р фарм. Андоноска: Сите теми опфатени на симпозиумот имаа свои специфики и значење за секојдневната фармацевтска практика. Тешко е да се издвои една како посебно најинтересна, бидејќи интересот беше рамномерно распределен. Темите беа внимателно избрани и меѓусебно се надополнуваа – од АДХД кај деца, преку анксиозност и депресија, до хормонално условени промени и современи фармакотерапевтски пристапи. Токму оваа сеопфатност придонесе фармацевтите да добијат поширока слика и применливи знаења за различни состојби со кои се среќаваат во практика.
Често истакнувате дека аптеката не смее да биде само место за издавање лекови, туку место на доверба каде што се препознаваат првите предупредувачки сигнали. Како во практика изгледа пристапот на еден „Смарт фармацевт“ кога пред него стои пациент на кој му е потребна поддршка за менталното здравје?
М-р фарм. Андоноска: Пристапот на еден „Смарт фармацевт“ започнува со емпатија, активно слушање и создавање чувство на доверба. Во практика, тоа значи внимателно следење на вербалните и невербалните сигнали кај пациентот – промени во расположението, несигурност, повторувачки барања за одредени препарати или индиректни навестувања за проблем.
Фармацевтите покажаа висок степен на заинтересираност и професионална посветеност, со активно учество во дискусиите. Особено беше значајно што голем дел од разговорите се темелеа на реални случаи од секојдневната практика, преку кои се дискутираше за препознавање на симптоми и соодветен пристап кон пациентите
Фармацевтот не поставува дијагноза, но има важна улога во препознавање на потенцијален проблем, давање соодветен совет и, кога е потребно, упатување кон лекар или друг здравствен професионалец. Истовремено, важно е да се обезбеди дискретност и безбедна средина, каде пациентот ќе се чувствува прифатен и разбран. Тоа е комбинација од стручност и човечки пристап, кој ја прави аптеката вистинско место на доверба.
Оваа година одбележавте мал јубилеј – 5. издание на симпозиумот. Гледајќи наназад, од првиот па до овој последен модул, колку е променета сликата за македонскиот фармацевт и неговата улога во здравствениот систем?
М-р фарм. Андоноска: Промената е значајна и видлива. Од традиционалната улога на фармацевтот како издавач на лекови, денес сè повеќе зборуваме за здравствен професионалец кој активно учествува во грижата за пациентот. Преку овие пет модули, континуирано се гради концептот на „Смарт фармацевт“ – фармацевт кој е едуциран, проактивен и интегриран во здравствениот систем. Се менува и перцепцијата кај пациентите, кои сè почесто ја препознаваат аптеката како место каде можат да добијат совет и поддршка, а не само терапија. Овој процес не е завршен, но насоката е јасна и во согласност со современата европска визија за фармацевтската дејност.
Би сакала да изразам благодарност до сите учесници, предавачи и партнери кои придонесоа за успешната реализација на симпозиумот. Овој настан е доказ дека фармацевтската професија има потенцијал и капацитет да се развива и да одговори на современите предизвици
Која е главната порака што сакате да ја понесат учесниците на 5. симпозиум „Аптекарска здравствена заштита“? И кој е следниот чекор на ЗПАРСМ во насока на дополнително усовршување на фармацевтската грижа во Македонија?
М-р фарм. Андоноска: Главната порака е дека фармацевтите имаат суштинска улога во унапредување на здравјето на населението, вклучително и во доменот на менталното здравје. Во таа насока, ЗПАРСМ ќе продолжи со заложбата за понатамошно унапредување, институционализирање и дигитализирање на фармацевтските услуги преку развој на стандарди, протоколи и нивна електронска интеграција во здравствениот систем. Дополнително, ќе продолжиме со едукација, јакнење на капацитетите на фармацевтите и развој на „Смарт“ концептот.
Се менува и перцепцијата кај пациентите, кои сè почесто ја препознаваат аптеката како место каде можат да добијат совет и поддршка, а не само терапија
На крајот на интервјуто, дали би сакале да додадете уште нешто?
М-р фарм. Андоноска: Би сакала да изразам благодарност до сите учесници, предавачи и партнери кои придонесоа за успешната реализација на симпозиумот. Овој настан е доказ дека фармацевтската професија има потенцијал и капацитет да се развива и да одговори на современите предизвици. Нашата заложба останува да продолжиме во таа насока – со јасна визија за посилна, поинтегрирана и препознаена улога на фармацевтот во здравствениот систем, секогаш во интерес на пациентите.
