ПИШУВААТ:
Д-р Стефана Чакар-Коцевски, специјалист по ортодонција
Д-р Ана Гиговска-Арсова, специјалист по орална хирургија
Универзитетски стоматолошки клинички центар „Св. Пантелејмон“, Скопје
♦♦♦♦♦♦♦
Како родители секогаш будно го следиме правилниот раст и развој на децата. Па, кога стоматологот ќе спомене дека никнувањето на некој заб не соодветствува со хронолошкиот тек, загриженоста е сосем разбирлива. Импактираниот заб е заб којшто не еруптирал во забната низа во очекуваното време и е делумно или целосно „заробен“ во коската. Добрата вест е дека импактираните заби се доста честа состојба во секојдневната стоматолошка практика. Со навремено дијагностицирање и планирање, резултатот е успешен и води до здрава и убава насмевка.
ИМПАКТИРАНИ ЗАБИ
Најчесто импактирани заби се канините или „кучешките заби“ од горната вилица, како и третите молари, „умници“, па потоа премоларите од долната вилица. Меѓутоа, импакцијата може да ги афектира и предните заби кои се наоѓаат во естетската зона и нивното отсуство сериозно ја нарушува не само естетиката и функцијата, туку и самодовербата на детето.
Американската асоцијација на ортодонти препорачува прва ортодонтска посета на седумгодишна возраст, токму затоа што многу работи можат да се видат одблизу пред да станат проблем. Понекогаш е доволна само една панорамска снимка во вистинскиот момент
Канините, од друга страна, се особено значајни затоа што даваат потпора на лицето и влијаат на изгледот на насмевката. Оттука, детектирањето на секое отстапување од нормалниот тек на никнување на забите е особено важно.
Доколку импактираниот заб не се детектира навреме, може да ги оштети корените на соседните заби или да доведе до формирање цистична творба. Раното откривање на импактиран заб го прави третманот едноставен, забот полесно се движи, третманот трае пократко и секако резултатот е подобар
ЗОШТО СЕ СЛУЧУВА ЕДЕН ЗАБ ДА ОСТАНЕ ЗАРОБЕН ВО КОСКАТА
Најчести причини за импакција на заб се:
- Перзистентен млечен заб којшто го блокира патот на ерупција на трајниот заб.
- Недоволен простор во забната низа за да може да никне импактираниот заб.
- Неправилна поставеност на забниот зачеток на трајниот заб.
- Генетски фактори.
КАКО ДОКТОРОТ ГО ДИЈАГНОСТИЦИРА ИМПАКТИРАНИОТ ЗАБ
Сè всушност почнува со редовните посети кај матичниот стоматолог. Тој е првиот што ќе забележи дека некој заб не никнува онака како што треба. Навременото упатување кај ортодонт е клучно, затоа што колку порано се открие, толку полесно се решава.
Кај ортодонтот работите стануваат поконкретни. Со панорамска снимка се добива јасна слика за тоа каде се наоѓаат забите, колку ги има на број и како се поставени. Кај посложените случаи, 3Д-снимката покажува точно каде е засегнатиот заб, под каков агол лежи и колку е блиску до корените на соседните заби. Токму таа прецизност е она што денешната стоматологија ја прави толку предвидлива и сигурна.
СОРАБОТКАТА ПОМЕЃУ ОРТОДОНТ И ОРАЛЕН ХИРУРГ Е ИМПЕРАТИВ
Третманот на импактираните заби е тимска работа. Ортодонтот го прави планот на терапија врз основа на клиничката слика и РТГ-анализата, и земајќи ги предвид позицијата на импактираниот заб, ширината на забниот лак и евентуалното присуство на големи кривини на коренот, се носи одлука за терапијата, која може да биде ортодонтско влечење на импактираниот заб, ширење на забниот лак со цел спонтано придвижување на забот или, пак, негова екстракција. Во најголем број случаи, со ортодонтската терапија се овозможува поставување на импактираните заби на правилното место. Оралниот хирург прави хируршка интервенција за да го открие заробениот заб и да му овозможи слободна патека на движење, додека ортодонтот користи благи сили за да го извлече забот во правилната позиција.
Сè започнува со редовните посети кај матичниот стоматолог. Тој е првиот што ќе забележи дека некој заб не никнува онака како што треба. Навременото упатување кај ортодонт е клучно, затоа што колку порано се открие, толку полесно се решава
Доколку се работи за длабока импакција, формиран корен, голема кривина на коренот, неповолна позиција на импактираниот заб во однос на соседните заби, голема диспропорција меѓу забниот лак и ширината на забите и премалку простор, како и проценка на ортодонтот дека при ортодонтското движење може да дојде до оштетување на корените на соседните заби, тогаш се пристапува кон негова внимателно планирана екстракција со што помал ризик за оштетување на соседните заби и анатомски структури. Во одредени ретки случаи, импактираните заби остануваат во виличните коски со препорака за редовни контроли и не се презема ништо доколку нема компликации.
ТАЈМИНГОТ Е ВАЖЕН
Доколку импактираниот заб не се детектира навреме, може да ги оштети корените на соседните заби или да доведе до формирање цистична творба. Раното откривање на импактиран заб го прави третманот едноставен, забот полесно се движи, третманот трае пократко и секако резултатот е подобар.
Американската асоцијација на ортодонти препорачува прва ортодонтска посета на седумгодишна возраст, токму затоа што многу работи можат да се видат одблизу пред да станат проблем. Понекогаш е доволна само една панорамска снимка во вистинскиот момент.
