Доаѓањето на ново бебе во семејството носи многу емоции. Иако благата промена на расположението по породувањето е честа појава, понекогаш наречена „baby blues“ (постпородилна тага) поради хормоналните промени — таа обично е привремена и со благ интензитет.
Меѓутоа, тагата што е долготрајна и силна може да биде состојба наречена постпородилна депресија (ППД). Според Американската психијатриска асоцијација (АПА), доколку започне за време на бременоста, се нарекува перинатална депресија.
Постпородилна депресија е нарушување на расположението што може да му се случи на секој родител, без разлика дали физички се породил или не.
„Тагата што ја чувствував како нова мајка можеше да се опише само како бездна од темнина“, вели Лакиа Колкит, терапевт во „Intuit Healing“ во Чикаго. „Се чувствував недостојно, несакано, уморно и сè потажно“, вели таа. И додека когнитивно знаела дека нејзината ќерка е прекрасен дар, емоционално „се чувствуваше како речиси неподнослив товар“, вели Колкит. За среќа, поддршката што Колкит ја почувствувала од нејзиното семејство полнo со љубов ѝ помогнала да го помине тој тежок период.
Во продолжение на текстот, научете како да ги препознаете знаците на постпородилна депресија или перинатална депресија кај некој што го сакате, заедно со најдобрите начини како да го поддржите, вклучувајќи ги и работите што не треба да им ги кажувате и да ги правите.
КАКО ДА ЗНАЕТЕ ДАЛИ САКАНАТА ЛИЧНОСТ ИМА ПОСТПОРОДИЛНА ДЕПРЕСИЈА
Постојат неколку различни чекори што можете да ги преземете за да откриете дали некоја блиска личност има постпородилна или перинатална депресија. Тие вклучуваат:
- Разлика помеѓу „baby blues“ и постпородилна депресија
„Според клиниката „Мајо“, постпородилната тага (т.н. „baby blues“) е вообичаена во деновите по породувањето. Но, промените во расположението, плачливоста, несоницата, иритабилноста и другите негативни емоции поврзани со оваа состојба се краткотрајни и завршуваат околу две недели по породувањето, наведува Американската асоцијација за бременост (American Pregnancy Association).
Временската рамка е еден од начините да се направи разлика помеѓу постпородилната тага (која не се смета за нарушување) и постпородилната депресија или перинаталната депресија (кои се нарушувања), вели Џесика Соренсен, лиценциран клинички социјален работник и терапевт специјализиран за перинатално ментално здравје во „Noticing Growth“.
Со други зборови, ако симптомите на постпородилната тага траат подолго од две недели, тоа би можело да биде постпородилна депресија. Или, пак, ако симптомите почнале уште за време на бременоста, тоа може да биде перинатална депресија, според АПА. Симптомите можат да се појават дури и до три години по породувањето, се вели во студијата објавена во списанието Pediatrics во ноември 2020 година.
- Препознавање на симптомите
Нудењето поддршка започнува со препознавање дека некој можеби има постпородилна депресија (а не само типичен замор и преплавеност кои доаѓаат со родителството).
„Симптомите можат да варираат од личност до личност“, вели Емили Гварнота, доктор по психологија и лиценциран клинички психолог специјализиран за перинатално ментално здравје. „Но, генерално, најчестите знаци се тажно расположение кое перзистира (трае) во поголемиот дел од деновите во период од најмалку две недели“, додава таа.
Останатите симптоми на постпородилна депресија и перинатална депресија, според Гварнота, го вклучуваат следново:
- Губење интерес за активности кои претходно носеле радост.
- Промени во спиењето (на пр. спиење многу повеќе или многу помалку од вообичаено).
- Промени во исхраната (на пр. јадење многу повеќе или многу помалку од вообичаено).
Ако сте блиска личност која набљудува отстрана, Соренсен вели дека може да забележите и:
- Тие се навистина преплавени, вознемирени или возбудени/нервозни.
- Можеби не се способни да се грижат за себе.
- Не успеваат да се поврзат со бебето.
- Имаат физички симптоми како главоболки или запек.
Мисли за самоубиство, самоповредување или нанесување штета на бебето се исто така можни симптоми, според клиниката „Мајо“.“
- Кого го засега оваа состојба?
Постпородилна депресија е често искуство: околу 1 од 8 лица кои се породиле ќе имаат симптоми на ова нарушување, според истражувањето на Центрите за контрола и превенција на болести (CDC).
Но, оваа состојба не ги погодува само луѓето кои физички се породиле. Партнерите, родителите на новопосвоени деца, родителите кои не го носеле бебето и сите останати кои пречекуваат ново дете во домот можат да имаат постпородилна депресија. „Тоа се смета за универзално искуство“, вели Соренсен.
Ако симптомите на постпородилната тага траат подолго од две недели, тоа би можело да биде постпородилна депресија. Или, пак, ако симптомите почнале уште за време на бременоста, тоа може да биде перинатална депресија
„Широкиот спектар на луѓе погодени од постпородилна депресија ни кажува дека таа е предизвикана од многу повеќе нешта отколку само хормоналните промени што се случуваат по породувањето“, вели Гварнота. Многу фактори можат да играат улога, вклучувајќи ја генетиката, биолошките промени, недостатокот на сон и друго.
Исто така, треба да се забележи дека кај некои родители постпородилната депресија може да изгледа поинаку отколку кај други. На пример, студиите покажуваат дека кај татковците со постпородилна депресија постои поголема веројатност состојбата да се манифестира преку иритабилност и гнев, велат Гварнота и една помала студија од јуни 2021 година објавена во American Journal of Men’s Health.
Но, имајте на ум дека секој родител со постпородилна депресија може да чувствува гнев или иритабилност, без оглед на неговата улога во семејната заедница.
5 НАЧИНИ КАКО ДА Ѝ ПОМОГНЕТЕ НА ЛИЧНОСТ СО ПОСТПОРОДИЛНА ДЕПРЕСИЈА
- Планирајте однапред
Ако ваша блиска личност е бремена, направете план за поддршка по породувањето. Фокусирајте се на четири столба: сон, исхрана, движење и емоционална поддршка. Разговарајте за границите за посетители и како да се обезбеди време за одмор.
- Понудете практична помош
Помагањето околу секојдневните обврски или домашните работи е одличен начин да покажете дека се грижите. Размислете да поминете со готов оброк или понудете се да останете за да исперете една тура алишта. Можеби дури и да се понудите да го почувате бебето додека тие безгрижно отспијат, сугерира Соренсен. „Само погрижете се да ги известите пред да поминете“, вели Колкит. За посетата да биде корисна (наместо да биде дополнителен товар), јасно ставете им на знаење дека не е потребно да средуваат поради вас, ниту пак да се пресоблекуваат од облеката извалкана од бебето.
„Гушнете ги, прашајте дали бебето јадело и охрабрете ги да се истушираат или да се избањаат на раат додека вие се грижите за бебето“, предлага Колкит. Не давајте предлози и не поставувајте премногу прашања, вели таа. „Најдоброто нешто што можат да го направат е да се релаксираат и да знаат дека некој се грижи доволно за да им го овозможи неопходниот одмор“, вели Колкит.
Ако вашиот партнер се соочува со постпородилна депресија, понудете се вие да ја преземете ноќната смена за станување кај бебето или олеснете му го товарот на други начини, без да очекувате ништо за возврат. А ако живеете далеку од саканата личност која има постпородилна депресија, испратете порака за да кажете дека мислите на неа. Или јавете се за да ѝ кажете дека сте организирале достава на вечера или намирници за следната недела.
- Бидете личност која слуша со емпатија
Понекогаш е доволно само да седите до нив додека плачат или да им понудите безбеден простор за разговор без осудување. Кажете им: „Секогаш сум тука ако сакаш да разговараме“.
„Важно е да се потенцира дека многу родители со постпородилна депресија чувствуваат дека мора да бидат храбри и да не покажуваат како навистина се чувствуваат“, вели Гварнота. Иако луѓето можеби изгледаат добро, тие внатрешно можеби водат тешка борба. „Не е доволно само да се претпостави дека родителот кој изгледа како да има сè под контрола е навистина добро“, додава таа.
Ако вашата сакана личност ви каже дека има постпородилна депресија, јасно ставете ѝ до знаење колку е силна и храбра, сугерира Гварнота. „Можеби ќе сакате да влеете надеж дека личноста набрзо ќе се чувствува подобро, но бидете внимателни со ова“, предупредува таа. „Некои изјави кои укажуваат на тоа дека ППД е само привремена ситуација може да звучат како омаловажување на нивната болка.“
- Избегнувајте споредби, осудување и омаловажување
Држете се подалеку од изјави кои можат да се доживеат како омаловажување на она низ што поминува личноста, вели Гварнота, како што се: „Ова е само фаза“, „Размисли за сето добро што го имаш во животот“, „Треба да бидеш благодарен што си родител“…
Постои добра причина зошто луѓето посегнуваат по овие вообичаени чувства и фрази. „Ја имаме таа желба да ги „поправиме“ работите и сакаме да се обидеме да ги подобриме“, вели Соренсен. Но, наместо да помогне, ваквиот јазик ја минимизира борбата на личноста и може да доведе до срам, чувство на недостојност или очај, велат и Гварнота и Колкит.
Наместо тоа, барајте начини да покажете дека ја сакате личноста и дека сте посветени на нејзината добросостојба. Обидете се да се изборите со секој нагон да понудите решенија — освен ако вашиот партнер, пријател или роднина не побара совет, вели Соренсен.
- Поврзете го лицето со постпородилна депресија со професионална помош
„Понекогаш луѓето со постпородилна депресија имаат тешкотии да се отворат или не можат со зборови да го искажат она што го чувствуваат“, вели Гварнота. Тоа што сте подготвени да ги сослушате е одлично, но бидејќи не можете формално да поставите дијагноза (освен ако не сте обучен лекар), поврзувањето со професионалец може да биде најдобриот начин да помогнете.
Понудете се да разговарате со нивниот лекар во нивно име, предлага Гварнота. Или помогнете им да најдат терапевт, закажете им термин или дури и придружувајте ги на самиот преглед. Третманот за постпородилна депресија изгледа слично како и третманот за депресија. Покрај терапијата, лекарите може да препишат и антидепресив, кој специфично се користи за лекување на ППД, според клиниката „Мајо“.
„И покрај тоа колку сме напреднале, сè уште постои голема стигма околу постпородилната депресија и перинаталната депресија. Колку повеќе зборуваме за тоа, толку повеќе родителите ќе се чувствуваат удобно да се отворат и да ја добијат помошта што им е потребна и што ја заслужуваат“, вели Гварнота. (Everyday Health)
