Родителите кои се загрижени за однесувањето на своето дете, без разлика дали станува збор за чести избувнувања на бес или за тешкотии во училиштето, често бараат помош од стручно лице. Детската терапевткa Саманта Марчам објаснува дека агресијата или емоционалната нестабилност кај повеќето деца може да се поврзе со препознатливи причини, како што се злоупотреба, невродивергентност или семејни проблеми. Но, постои и помала, предизвикувачка група деца чие однесување не предизвикува веднаш аларм, иако може да укажува на нешто значително посериозно, пишува Дејли мејл.
Овие деца на прв поглед не делуваат вознемирено, хаотично или надвор од контрола. Тие често се мирни и прибрани. Нивното однесување не е последица на тешка, но минлива животна фаза, туку може да биде одраз на подлабоки, постојани обрасци.
Психопатијата е нарушување на личноста кое се дијагностицира исклучиво во полнолетна возраст и ниту еден одговорен клиничар не би го нарекол детето психопат. Сепак, истражувањата во развојната психологија потврдуваат дека особините поврзани со психопатијата не се појавуваат одеднаш на 18 години, туку раните знаци можат да се забележат многу порано.
Според искуството на терапевткaта, децата со овие обрасци често делуваат емоционално дистанцирано, исклучително контролирано и необично смирено. Многумина од нив се многу вешти во говорот и се шармантни, способни да манипулираат со возрасните и со врсниците, без да привлечат премногу внимание. Тие убедливо лажат, покажувајќи притоа многу малку каење или чувство на вина. Во клиничката практика, таквиот образец се нарекува нарушување на однесувањето со бесчувствителни и неемоционални особини.
Раното препознавање на овие знаци не значи дека детето е предодредено да развие психопатија, но укажува на зголемен ризик. Ако овие обрасци не се препознаат и не се третираат навреме, со годините можат да се зацврстат, поради што раната стручна поддршка е исклучително важна.
Студено однесување и недостиг на емпатија
Дали детето покажува многу малку сочувство кон другите? Се обидува ли да ги контролира браќата, сестрите или врсниците? Дали одбива да споделува и реагира со агресија, наместо со тага или фрустрација, кога нешто не му оди од рака? Ова не е класична детска непослушност, туку однесување кое делува емоционално празно и бесчувствително.
Раното препознавање на овие знаци не значи дека детето е предодредено да развие психопатија, но укажува на зголемен ризик. Ако овие обрасци не се препознаат и не се третираат навреме, со годините можат да се зацврстат, поради што раната стручна поддршка е исклучително важна
Ако се чини дека детето ужива во туѓата болка, не покажува нелагодност кога некој друг е вознемирен или делува иритирано, наместо покајнички кога ќе биде опоменато – тоа е сериозен знак за предупредување. Таквото дете знае како да ги провоцира другите, но не знае кога треба да престане.
Лажење и манипулација
Сите деца понекогаш лажат, но загрижувачки е кога тоа го прават постојано, убедливо и со јасна намера да избегнат одговорност. Децата од оваа група често развиваат обрасци во кои ги обвинуваат другите за сопственото однесување и измислуваат убедливи, детални приказни за да манипулираат со ситуацијата.
Децата со овие обрасци често делуваат емоционално дистанцирано, исклучително контролирано и необично смирено. Многумина од нив се многу вешти во говорот и се шармантни, способни да манипулираат со возрасните и со врсниците, без да привлечат премногу внимание. Тие убедливо лажат, покажувајќи притоа многу малку каење или чувство на вина
Понекогаш намерно саботираат брат, сестра или пријател за некој друг да испадне виновен. На пример, детето може да испрати навредлива порака користејќи туѓ мобилен телефон. Особено обрнете внимание ако детето секогаш има „добро објаснување“ и постојано ве тера да ја преиспитувате сопствената процена на ситуацијата.
Егоизам и површински шарм
Родителите понекогаш се тешат со мислата дека детето кое упорно бара начин да го добие тоа што го сака, всушност е роден лидер. Но, ако детето ги врти пријателите едни против други, намерно исклучува некого од играта или манипулира со односите за да ја задржи контролата, станува збор за образец на однесување кој бара внимание.
Таквото дете често ќе се обиде да ги спротивстави и сопствените родители, барајќи привилегии од секого поединечно. Може да користи и површински шарм, но на начин кој делува емоционално празен – како да го вклучува и исклучува по потреба.
Правилата не важат за нив
Ако детето цврсто верува дека правилата важат за другите, но не и за него, тоа е причина за сериозна загриженост. Родителите често се смируваат со неговите убедливи објаснувања, иако училиштето или другите родители постојано укажуваат на проблемите. Децата ќе тврдат дека наставниците се неправедни или дека се „погрешно сфатени“.
Иако е можно тоа повремено да се случи, ако тој образец е упорен, тогаш нешто не е во ред. Ако детето никогаш не презема одговорност и ако дисциплинските мерки не го менуваат неговото однесување, време е за стручна процена.
Одглумени емоции
Ако забележувате дека детето покажува многу малку грижа за чувствата на другите, крши ветувања, ги менува плановите во последен момент или делува бесчувствително кон потребите на блиските, тоа може да укажува на посериозен проблем.
Емоционалните реакции можат да делуваат плитко или „одглумено“. Родителите често опишуваат чувство дека „нешто недостига“: извинувањата звучат празно, наклоноста делува механички, а емоционалната врска е еднострана. Детето ретко прави нешто само за да ги усреќи другите; најчесто прво прашува: „Што добивам јас од тоа?“
Свирепост кон животни и помали деца
Дури и децата со посериозни тешкотии во однесувањето најчесто покажуваат нежност кон животните и помалите деца. Кога ненамерно ќе им нанесат болка, тоа ги вознемирува. Затоа, секое намерно нанесување болка – особено ако се повторува или се прави ладнокрвно – е сериозен аларм.
Тоа никогаш не смее да се отфрли како фаза или љубопитност. Ако забележите дека детето свесно повредува животни, вклучувајќи и мали инсекти, или други деца, потребно е итно да побарате стручна психијатриска процена преку матичен лекар.
