„Среќна уста е… среќен живот“ е темата на кампањата со која се одбележува 20 март – Светскиот ден на оралното здравје 2026, подигнувајќи ја свеста за важноста на грижата за устата во секоја фаза од животот – од самото раѓање па сè до подоцнежните години.
„Секој ден ја користиме устата на безброј начини, а здравата уста го прави животот поисполнет и попријатен. Таа му дава поддршка на целото тело и ги прави секојдневните моменти посветли — без разлика дали споделуваме оброк, разговараме со пријател или се смееме со најблиските“, пишува на веб-страницата на FDI World Dental Federation, организатор на Светскиот ден на оралното здравје.
Целта на Светскиот ден на оралното здравје е да им се пружат на луѓето знаење, вештини и самодоверба за да обезбедат добро орално здравје. Овој ден за првпат беше прогласен во 2007 година и првично се одбележуваше на 12 септември – датумот на раѓање на основачот на FDI (Светската стоматолошка федерација), д-р Шарл Годон. Сепак, кампањата не беше целосно активирана до 2013 година, откако датумот беше променет на 20 март за да се избегне поклопување со Светскиот стоматолошки конгрес на FDI кој се одржува во септември.
Новиот датум симболизира дека:
- постарите лица мора да имаат вкупно 20 природни заби на крајот од својот живот за да се сметаат за здрави.
- децата треба да имаат 20 млечни заби.
- здравите возрасни лица мора да имаат вкупно 32 заби и 0 кариеси.
Изразено преку бројки, ова може да се пренесе како 3/20, односно 20-ти март.
Болестите на устата и забите погодуваат близу 3,5 милијарди луѓе
Оралните болести се главен здравствен проблем за многу земји и негативно влијаат врз луѓето во текот на целиот нивен живот. Тие доведуваат до болка и непријатност, социјална изолација и губење на самодовербата, а често се поврзани и со други сериозни здравствени проблеми. Сепак, нема причина за страдање: повеќето состојби на оралното здравје во голем дел може да се превенираат и да се лекуваат во нивните рани фази. Токму затоа, на 20-ти март секоја година, светот се обединува за да помогне во намалувањето на товарот од оралните болести, кои влијаат врз поединците, здравствените системи и економиите насекаде.
Проценето е дека болестите на устата и забите погодуваат близу 3,5 милијарди луѓе, што ги прави најчест здравствен проблем во светот.
Мали навики за големи насмевки: Водич за родители
- Четкањето на забите двапати дневно нека стане дел од секојдневната рутина.
- Поттикнувајте ги децата да ја исплукаат пастата наместо да ја плакнат устата со вода, за да може флуорот подобро да ги заштити забите.
- Менувајте ја четката за заби на секои три месеци или порано.
- Не дозволувајте децата да ја лижат или да ја јадат пастата за заби директно од тубата.
- За бебиња и мали деца до три години, користете сосем малку паста (колку зрно ориз) која содржи флуор.
- За деца од 3 до 6 години, користете количество паста со големина на зрно грашок.
Храна и пијалаци за здрави заби
- Консумирајте блага храна и пијалаци само за време на главните оброци. Честото грицкање благи нешта помеѓу оброците може да доведе до расипување на забите.
- Газираните и засладените пијалаци можат да им наштетат на забите. Водата или млекото без додадени вкусови се поздрави избори.
- Престанете со користење шишиња до првата година: Отворена чаша или чаша со слободен проток (без вентил) помага во заштитата на забите што се во развој.
- Избегнувајте додавање шеќер во храната или пијалаците за бебиња и мали деца.
Првата посета на стоматолог нека биде до првиот роденден
Првата посета на стоматолог треба да се случи до првиот роденден или веднаш по никнувањето на првиот заб. Целта не е лекување, туку запознавање на детето со амбиентот додека сè уште нема болка, за да се создаде позитивна асоцијација. Една од најважните превентивни мерки е заливањето на катниците (фисури) – безболна постапка при која на површината на трајните заби се нанесува заштитен слој што спречува кариес во наредните години.
Оралните болести се главен здравствен проблем за многу земји и негативно влијаат врз луѓето во текот на целиот нивен живот. Тие доведуваат до болка и непријатност, социјална изолација и губење на самодовербата, а често се поврзани и со други сериозни здравствени проблеми
Многу родители не се свесни дека шеќерите се присутни и во намирници кои изгледаат „здрави“: овошните сокови (и природните содржат киселини и шеќери што ја нагризуваат глеѓта), сувото овошје (лепливо и долго останува во вдлабнатините на забите), како и лековите во сируп (често засладени, па е добро по нивно земање да се исплакне устата со вода).
Децата немаат доволно развиена фина моторика за темелно четкање, па родителите треба да го „поправат“ четкањето сè додека детето не научи убаво да пишува со ракописни букви – знак дека моториката е зрела.
Расипаните млечни заби не се само естетски проблем: тие можат да предизвикаат тешкотии со правилен изговор, да доведат до неправилен раст на трајните заби (бидејќи млечните го чуваат местото), како и да нарушат сон и концентрација во училиште поради прикриена болка.
Со други зборови, стоматолошката превенција започнува многу рано – со навремена прва посета, правилна хигиена и свесност за скриените извори на шеќер, родителите поставуваат темел за здрави и силни заби кај своите деца.
