Секое дете за време на растењето треба да ја почувствува безусловната љубов од своите родители или старатели. Но, за жал, тоа не секогаш е така. Некои луѓе растат во сложени семејни околности – со строги родители кои почесто казнуваат отколку што пофалуваат, или со емоционално нестабилна средина во која детето рано учи внимателно да ја „чита“ атмосферата за да избегне напнатост.
Во еден момент родителот може да биде топол и поддржувачки, а веќе во следниот – лут и непредвидлив. Детето во таква средина често има чувство дека постојано „оди по јајца“. Соочувањето со условена љубов на толку рана возраст е тешко искуство што неретко се пренесува и во возрасните односи.
- Постојано сте биле на штрек
Ако љубовта во вашето детство била условена, веројатно постојано сте внимавале да не згрешите. Казните биле чести, а пофалбите ретки. Можеби сте внимавале играчките секогаш да бидат средени или сте се труделе да бидете „совршени“ само за да избегнете конфликт.
Таквото искуство може да создаде анксиозност и постојана потреба да проверувате дали некој е лут на вас.
- Брзо сте научиле да ја „читате“ атмосферата
Способноста да ја процените енергијата во просторијата може да биде корисна како возрасни. Но како деца, тоа често било прашање на преживување.
Ако родителите биле строги, сте морале да го приспособувате однесувањето според нивното расположение. Кога доаѓале гости, притисокот бил уште поголем – затоа што љубовта и одобрувањето зависеле од тоа дали сте се однесувале „како што треба“.
- Грешките биле еднакви на катастрофа
Сите грешиме – тоа е дел од животот. Но кога љубовта доаѓа само ако ги исполнувате очекувањата, се развива токсичен перфекционизам.
Ако сте се чувствувале сакано само под одредени услови, можно е и денес строго да се осудувате кога нема да успеете во нешто.
- Пофалби имало само за успех
Децата треба да се чувствуваат сакани поради тоа што се – не само поради постигнувањата. Кога родителот пофалува исклучиво успех, а не покажува безусловна љубов, самодовербата може сериозно да се наруши.
Според Northern Illinois University, самопочитта кај децата се гради преку охрабрување и постојано потсетување дека се сакани и способни. Во дом со условена љубов, тоа чувство често изостанува.
- Сте се чувствувавле одговорни за туѓите емоции
Можеби сте верувале дека мора да ги направите родителите среќни за во домот да владее мир. Ако нивното расположение зависело од вашето однесување, веројатно сте се труделе постојано да им угодите – од страв од казна или одбивање.
Таквиот товар често останува и во зрелата возраст, кога лицето чувствува прекумерна одговорност за емоциите на другите.
- Недостигала физичка нежност
Прегратките, допирот и топлината се основни изрази на љубов. Ако сте растеле во средина каде нежноста се ускратувала како „казна“, можно е да сте се чувствувале несакано.
„Родителството и раните искуства го поставуваат темелот за чувството на детето што значи да биде сакано и безбедно“, вели клиничката психологинка Carla Marie Manly. „Кога детето е занемарено или одбиено, чувството дека не е сакано може да влијае на сите аспекти од неговиот живот.“
- Комплиментите завршувале со „но…“
„Горда сум на тебе, но можеше подобро.“
„Добро е, но…“
Кога пофалбата редовно се проследува со критика, детето учи дека никогаш не е доволно добро. Тоа е јасен знак на условена љубов.
- Страв од конфликт
Растењето во дом исполнет со караници и повишени тонови може да остави длабоки траги. Конфликтите во формативните години се поврзуваат со зголемен ризик од депресија во раната зрелост.
Како возрасни, можеби избегнувате расправии по секоја цена, затоа што несогласувањето го доживувате како закана за врската – па дури и како доказ дека некој повеќе не ве сака.
- Претерана амбиција и постојано извинување
Ако вниманието сте го добивале само кога сте постигнувале успех, можеби и денес верувате дека мора да бидете совршени за да заслужите љубов.
Можно е и пречесто да се извинувате – дури и кога не сте виновни – како несвесен начин да ја „задржите“ наклонетоста на другите. Но тоа може да ги наруши односите и дополнително да ја намали самодовербата.
Ниту едно детство не е совршено, но свесноста за овие обрасци е првиот чекор кон промена. Безусловната љубов не треба да се заслужи – таа треба да се чувствува.
