Знаеме дека воспитувањето емоционално интелигентни деца е клучно за нивниот идeн успех, но предизвикот е што многу родители никогаш не ги научиле тие вештини. Повеќето од нас пораснале со пораки како „престани да плачеш“ или „смири се“, кои нè научиле да ги потиснуваме чувствата наместо да ги разбираме.
Сепак, децата денес можат да ја развиваат емоционалната интелигенција преку секојдневни интеракции, а разговорите што ги водиме и прашањата што ги поставуваме имаат важна улога во обликувањето на нивното разбирање на емоциите.
Експертката за родителство Рим Рауда истакнува дека одредени прашања можат да им помогнат на децата да развијат емоционална свесност, отпорност и емпатија.
Телото како показател на чувствата
„Како твоето тело денес покажа што чувствуваш?“
Децата често прво ги чувствуваат емоциите во телото, уште пред да знаат да ги опишат со зборови. Ова прашање им помага да почнат да ги забележуваат тие сигнали.
На пример, вознемирено дете може да спомне болка во стомакот, додека возбудата може да се почувствува како топлина во лицето или забрзано чукање на срцето. Препознавањето на овие телесни реакции им помага подобро да го разберат сопственото емоционално состојба.
Препознавање на туѓите емоции
„Како знаеш кога некој се чувствува среќно или тажно?“
Емпатијата се развива кога децата почнуваат да обрнуваат внимание на емоциите на другите. Ова прашање ги поттикнува да ги забележуваат изразите на лицето, тонот на гласот и однесувањето на луѓето околу нив.
Целта е да станат свесни дека емоциите не постојат само кај нив, туку и кај луѓето што ги опкружуваат.
Градење чувство на гордост
„Што е нешто кај тебе на кое се чувствуваш горд или горда?“
Многу деца гордоста ја поврзуваат само со победа или успех. Ова прашање им помага да ја насочат вниманието кон личните квалитети.
Така почнуваат да сфаќаат дека причина за гордост може да биде и љубезноста, упорноста или дарежливоста. Тоа ја зајакнува нивната самодоверба.
Ако им е тешко да одговорат, родителите можат да помогнат со прашања како:
„Дали си горд/а што денес беше љубезен/љубезна?“,
„Дали си горд/а на трудот што го вложи?“ или
„Дали си горд/а што му помогна на пријател?“
Изразување на сопствените потреби
„Кога си вознемирен или вознемирена, што би сакал/а некој да направи за тебе?“
Ова прашање ги поттикнува децата да размислат што им е потребно во тешки моменти.
Детето може да каже дека сака прегратка, некој само да седи покрај него или дека му треба малку мир. Изразувањето на овие потреби им покажува дека нивните чувства се важни и дека можат јасно да ги кажат.
Стратегии за смирување
„Кога денес се почувствува нервозно, што му помогна на твоето тело повторно да се смири?“
Емоционалната интелигенција вклучува и учење како да се смири телото во стресни моменти.
Некои деца се смируваат со длабоко дишење, други со разговор со родител, прегратка со омилена играчка, движење или неколку минути тишина. Препознавањето на овие стратегии им помага полесно да се справат со силните емоции.
Силата на внатрешниот глас
„Што си кажуваш себеси кога нешто ти е тешко?“
Со ова прашање децата се запознаваат со идејата за внатрешен глас – начинот на кој разговараат со себе.
На помалите деца им помагаат поттикнувачки реченици како:
„Можеш повторно да се обидеш“,
„Грешките ни помагаат да учиме“,
„Ти си безбеден/безбедна“ или
„Се трудиш најдобро што можеш“.
Со текот на времето, децата почнуваат сами да ги користат овие реченици, што ја зајакнува нивната емоционална отпорност.
Емпатија во пракса
„Како му покажуваш на некого дека ти е грижа за неговите чувства?“
Децата учат дека емпатијата не е само чувство, туку и однесување.
Таа може да се покаже преку едноставни гестови: слушање пријател, прашање „Дали си добро?“, споделување играчка или само седење покрај некој што се чувствува осамено.
Токму овие мали секојдневни постапки ја градат љубезноста и грижата за другите.
Разбирање на сопствениот идентитет
„Што е нешто кај тебе што те прави посебен или посебна?“
Ова прашање ги поттикнува децата да размислат за своите уникатни квалитети.
Родителите можат да спомнат особини како креативност, љубопитност, хумор, промисленост или храброст и да го прашаат детето дали ги препознава кај себе.
Препознавањето на овие особини помага во градењето здраво чувство на идентитет, кое не се темели на споредување со другите или само на постигнувања.
