Ако сте забележале дека вашето дете чкрипи со забите додека спие, можеби се прашувате дали таквото однесување е нормално. Непријатниот звук може да предизвика загриженост, но обично не е штетен за нивното здравје, а експертите велат дека само во одредени околности треба да интервенирате.
Дознајте зошто малите деца чкрипат со забите и кога треба да преземете мерки за вашето малечко.
Што е чкрипење со заби?
Чкрипењето со заби, кое лекарите го нарекуваат бруксизам, е честа појава кај децата. Се случува кога лицето ги притиска горната или долната вилица една со друга и ги движи забите едни наспроти други. Чкрипењето со заби не се смета за болест, но одредени нарушувања можат да го влошат. Чкрипењето со заби за време на спиењето се нарекува бруксизам поврзан со спиењето.
Ова е особено често кај децата додека спијат, бидејќи мускулите на вилицата се контрахираат (стегаат) за време на сонот. Ако тие контракции се премногу силни, може да дојде до чкрипење. Звукот може да биде толку гласен што можете да го слушнете, но најчесто е неволен, што значи дека вашето дете не е ни свесно дека го прави тоа.
Колку е посилно чкрипењето и колку се почести епизодите, толку е поголем ризикот од оштетување на забите. Долготрајните епизоди можат да предизвикаат стоматолошки оштетувања како резултат на трошење на забите
Чкрипењето на млечните заби најчесто се случува за време на РЕМ-фазата, втората фаза од спиењето. Најчесто, детето нема да се разбуди за време на епизодата на чкрипење. Некои студии покажаа зголемување на чкрипењето кај деца кои не спијат добро, ’рчат или имаат периоди на зголемен пулс (наречени микро-будења) за време на РЕМ-спиењето.
Тежина на чкрипењето со заби кај децата
Интензитетот варира кај секое дете. Некои деца имаат благи епизоди, со само неколку примери на чкрипење во текот на ноќта, додека други доживуваат тежок бруксизам со стотици појави во текот на една ноќ.
Како што можете да замислите, колку е посилно чкрипењето и колку се почести епизодите, толку е поголем ризикот од оштетување на забите. Долготрајните епизоди можат да предизвикаат стоматолошки оштетувања како резултат на трошење на забите.
Колку е често чкрипењето со заби кај децата?
Американската академија за педијатрија забележува дека чкрипењето со заби се јавува кај околу 14 % до 17 % од децата и може да започне многу рано, веднаш штом горните и долните заби ќе никнат низ непцата.
Не се чини дека има забележлива разлика помеѓу момчињата и девојчињата. Некои студии покажаа дека децата со Даунов синдром и децата со нарушување на вниманието и хиперактивност (АДХД) имаат поголема веројатност да чкрипат со забите.
Американската академија за педијатрија забележува дека чкрипењето со заби се јавува кај околу 14 % до 17 % од децата и може да започне многу рано, веднаш штом горните и долните заби ќе никнат низ непцата
Кај повеќето деца, бруксизмот поврзан со спиењето исчезнува до шестгодишна возраст, но околу една третина од децата ќе продолжат да чкрипат со забите и во тинејџерските години и во зрелоста.
Знаци за чкрипење со забите
Во повеќето случаи, родителите дознаваат дека нивното дете чкрипи со забите само преку набљудување или слушање. Детето често не е ни свесно за тоа.
Во некои случаи, детето може да чкрипи со забите и додека е будно, па родителот или негувателот може да му го одвлече вниманието од тоа однесување. Постои дијагностичка алатка наречена „Bitestrip“ која може да се користи дома за да се идентификува бруксизмот при спиење, но најчесто тој уред се користи само кај возрасни или при тешки случаи.
Причини за чкрипење со заби кај децата
Лекарите не се целосно сигурни што го предизвикува. Циклусот на спиење и будење, генетиката, околината и централниот нервен систем – сите тие можат да играат улога. Други причини вклучуваат:
- Нарушувања на спиењето: Понекогаш постои врска со нарушувања како што е апнеја при спиење, иако тоа е почесто кај возрасните.
- Стрес и анксиозност: Кај некои деца, чкрипењето може да биде предизвикано од периоди на стрес или анксиозност, како што е некој голем животен настан или траума.
- Болка: Чкрипењето може да биде резултат на болка. На пример, ако им растат заби или имаат инфекција на увото, децата можат да чкрипат со забите како начин да си олеснат или да си го одвлечат вниманието од болката.
- Позиција на забите: Некои деца можат да чкрипат поради неправилно усогласување на забите.
Кога чкрипењето се случува ноќе или за време на спиењето, понекогаш воопшто и нема конкретна причина.
Влијание врз здравјето
Во повеќето случаи, чкрипењето со заби не е опасно. Малите деца кои ги чкрипат млечните заби нема да доживеат трајно оштетување бидејќи сè уште ги немаат трајните заби.
Кај повеќето деца, бруксизмот поврзан со спиењето исчезнува до шестгодишна возраст, но околу една третина од децата ќе продолжат да чкрипат со забите и во тинејџерските години и во зрелоста
Секое дете е различно и ако имате какви било грижи или забележите оштетување на забите, треба да разговарате со матичен лекар или стоматолог. Ако вашето дете има над шест години и сè уште покажува знаци на чкрипење, исто така е добро да се консултирате со стручно лице за да се спречи долготрајно оштетување на трајните заби.
Ефекти врз однесувањето
Една студија открила дека чкрипењето со заби изгледа дека е поврзано со проблеми во однесувањето кај некои деца. Поточно, 40 % од децата во студијата имале повисоки резултати на скалата за мерење на вниманието и однесувањето. Колку повеќе чкрипењето ги будело децата, толку бил поголем ризикот од овие проблеми. Друга анализа покажала дека ноќното чкрипење кај деца под 12 години (најчесто околу 4-тата година) е поврзано со одредени неправилности како хиперактивност, лошо расположение и послаб успех во училиштето.
Влијание врз сонот
Многу студии теоретизираат дека прекумерното чкрипење кај децата од предучилишна возраст може да му попречи на квалитетниот сон. На малите деца им се потребни 11 до 14 часа, а на децата во предучилишна возраст 10 до 13 часа сон дневно.
Сепак, вообичаено чкрипењето не го буди детето целосно. Но, ако спиете во иста просторија, вреди да се напомене дека звукот може да биде доволно гласен за да го наруши сонот на останатите членови во семејството – а и вашиот сон е важен!
Кога да побарате помош?
Повеќето случаи на чкрипење со заби кај децата се безопасни и со текот на времето ќе поминат сами од себе. Но, во ретки случаи, чкрипењето може да биде предизвикано од друга состојба која треба да се третира или може да доведе до дополнителни проблеми за вашето дете.
Ако вашето дете чкрипи со забите, списанието Dental Press Journal of Orthodontics им препорачува на родителите да внимаваат на следново:
- Чести главоболки.
- Црвенило, оток или крвавење на забите или непцата.
- Болка или непријатност во пределот на лицето при будење.
- Чувствителност на забите на топла или ладна храна.
Во сите овие случаи, обратете се кај лекар.
Дополнително, ако чкрипењето со забите го попречува сонот на вашето дете, консултирајте се со лекар. Во некои случаи, може да биде потребна студија за спиење за да се види дали нарушување на спиењето е причина за чкрипењето со забите.
