Одгледувањето тинејџер денес може да изгледа како секоја родителска одлука да носи одреден ризик. Родителите постојано се соочуваат со вознемирувачки вести за менталното здравје на адолесцентите – од пораст на анксиозност и депресија до сè поголемо чувство на осаменост.
Како главни виновници често се споменуваат социјалните мрежи, паметните телефони и академскиот притисок. Се чини дека речиси секоја недела се појавува ново објаснување зошто младите денес се соочуваат со толку предизвици.
Многу родители од сето тоа извлекуваат едноставен заклучок: „Само немој дополнително да ја влошиш ситуацијата“. Но, токму поради стравот дека со некоја погрешна постапка ќе го зголемат стресот кај своите деца, родителите почнуваат да се двоумат да поставуваат правила или да го преземат својот авторитет. А со тоа се губи нешто многу важно, велат психолозите Беки Кенеди и Шерил Зиглер.
Структурата како сидро во хаосот
Една од најважните стабилизирачки сили во животот на тинејџерите е чувството дека системот околу нив има јасна структура и дека е воден од способни возрасни.
Кога родителите создаваат таква структура, тинејџерите го чувствуваат она што психолозите го нарекуваат чувство на сигурност – односно уверување дека силните емоции и хаотичните моменти се наоѓаат во рамките на нешто стабилно и доверливо.
Без тоа, целиот интензитет на адолесценцијата може да делува незаштитено – како јајце без лушпа.
Зошто тинејџерите реагираат толку бурно
Адолесценцијата е период кога емоциите стануваат многу интензивни, додека самоконтролата сè уште не е целосно развиена.
Тинејџерите сè доживуваат силно и често реагираат импулсивно. Многу им значат пријателствата, чувството на припадност, статусот и независноста. Затоа бурните емоции се природен дел од растењето.
Тинејџерите природно ги тестираат границите и ги преиспитуваат правилата. Понекогаш ќе треснат врата или ќе се однесуваат како забраната што сте ја поставиле да е најнеправедната работа што им се случила.
Како родителите да реагираат во такви моменти
Силните емоции често водат до бурно однесување, а задачата на родителите е во тие моменти да останат смирени. Еве неколку практични совети:
- Останете смирени.
Потсетете се: „Јас сум возрасната личност овде.“ Вашиот тинејџер може да биде вознемирен, но вие не мора да бидете. Понекогаш помага да застанете, длабоко да вдишете и да си кажете: „Јас сум пилотот, а не турбуленцијата.“
- Потврдете ги чувствата, но задржете ја границата.
Можете да кажете: „Знам дека си многу вознемирен, но одговорот и понатаму е – не.“ Две работи можат да бидат вистинити во исто време: емоциите на вашиот тинејџер се реални, но и правилото останува.
- Зборувајте помалку.
Кога тинејџерите се многу вознемирени, многу зборови често само ја зголемуваат тензијата. Наместо долги објаснувања, понекогаш доволно е да кажете: „Те слушам“ или „Гледам дека си навистина лут“.
- Дајте им простор кога е потребно.
Понекогаш најстабилната реакција е повлекување. Можете да кажете: „Тука сум кога ќе бидеш подготвен за разговор“, а потоа да им дадете малку време и простор.
Автономијата е задача на тинејџерите, структурата на родителите
Голем дел од денешната збунетост доаѓа од начинот на кој размислуваме за независноста на младите.
Автономијата не значи дека тинејџерите треба да бидат оставени сами на себе. Тоа значи дека постепено учат да носат одлуки – но во рамките на сигурни и јасни граници.
Тинејџерите се стремат кон самостојност, а родителите го поставуваат рамката што им го овозможува тоа. Во тие граници тие ги тестираат правилата, преговараат за одговорности и учат како да се справуваат со фрустрацијата.
Токму овие искуства со текот на времето развиваат зрелост и отпорност.
Зошто границите се толку важни
Структурата изгледа различно во секое семејство. Таа може да вклучува правила за тоа каде стојат телефоните по 21:30 часот, што точно значи „ќе дојдам дома подоцна“ или дали на одредена забава треба да има присутни родители.
Но, таа вклучува и непишани правила – како членовите на семејството се однесуваат еден кон друг, како се решаваат конфликтите и што значи да се биде одговорен.
Структурата им дава на тинејџерите рамка во која можат да растат – нешто како лушпа која ги држи работите на место додека внатре се развива посилна и посамостојна личност.
