Речиси седум милиони мажи кои живеат во Соединетите Американски Држави доживеале нарушување во исхраната во одреден момент од нивниот живот. И, за жал, најчест период кога се развиваат е за време на адолесценцијата, според терапевтот за нарушувања во исхраната Џонатан Левин, кој е клинички супервизор и раководител на терапија во Equip Health, програма за третман на нарушувања во исхраната.
„Повеќето нарушувања во исхраната кај момчињата се забележуваат уште на 10 години, а кај мнозинството стануваат очигледни помеѓу 14 и 16 години“, објаснува Левин. „Генерално, за време на пубертетот и почетокот на факултетот е периодот кога момчињата се под најголем ризик од развој на нарушување во исхраната, иако голем катализатор, како што е траума или коментар од врсник или професионалец, може да дејствува како почеток.“
Она што е уште позагрижувачки за родителите е фактот дека бројот на хоспитализации поради нарушувања во исхраната кај младите мажи е во пораст. Студија од 2023 година објавена од The Hospital for Sick Children во Онтарио откри запрепастувачки пораст од 416 % од 2000 до 2019 година!
Разбирање на адолесцентните нарушувања во исхраната кај момчињата vs. девојчињата
Иако нарушувањата во исхраната поврзани со сликата за телото и стравот од здебелување, како што се анорексија нервоза и булимија нервоза, сè уште се почести кај женските лица, процентот на машки пациенти кои ги доживуваат продолжува да расте, според д-р Пол Хаузер, медицински директор на програмата за нарушувања во исхраната во Детската болница во Дејтон.
„За жал, овој пораст не ме изненадува“, вели д-р Хаузер. „Нарушувањата во исхраната можат да бидат тешки за откривање кај младите луѓе генерално, но тоа е уште потешко кај момчињата и младите мажи.“
Ова главно се должи на стереотипот дека нарушувањата во исхраната им се случуваат само на женските лица, како и на зголемената стигма и срам кај младите мажи што може да го одложи барањето помош и да доведе до потешки симптоми пред да добијат третман, објаснува д-р Хаузер.
Но, покрај традиционалните состојби, постои и релативно нова категорија на нарушувања во исхраната што предизвикува аларм кај медицинските професионалци, а која моментално се појавува почесто кај машките отколку кај женските: нарушување со избегнување/ограничување на внесот на храна (ARFID – avoidant restrictive food intake disorder).
Нарушувањата во исхраната кај момчињата почесто се преклопуваат со состојба наречена мускулна дисморфија, каде што младата личност може опсесивно да се фокусира на градење на што е можно поголеми мускули
„ARFID е состојба во која младите луѓе го избегнуваат или ограничуваат јадењето од причина која не е поврзана со лоша слика за телото или страв од здебелување“, вели д-р Хаузер. „Ова може да се должи на страв од негативни последици од јадењето, како што е страв од задушување или повраќање, недостаток на апетит или силна одбојност кон некои или сите видови храна.“
И покрај разликите во тоа како нарушувањата во исхраната се презентираат кај момчињата наспроти девојчињата, сериозните ефекти што ги имаат врз децата и тинејџерите можат да бидат доживотни, без оглед на нивниот пол. Од перспектива на менталното здравје, нарушувањата во исхраната можат да имаат разорно влијание врз емоциите на младата личност и да доведат дури и до повисок ризик од самоубиство отколку депресијата, според д-р Хаузер. Ова е придружено и со сериозно влијание врз физичкиот раст и развој, вклучувајќи:
- Запрен раст. И висината и густината на коските можат да бидат засегнати кај двата пола.
- Поголем ризик за фрактури. Влијанието на нарушувањата во исхраната врз цврстината на коските е поочигледно кај младите жени, забележува д-р Хаузер, но може да се појави и кај младите мажи.
- Состојби опасни по живот. Нарушувањата во исхраната можат да влијаат на секој органски систем во телото без оглед на полот, како што е слабеење на срцето и предизвикување опасни промени во електролитите. „Овие промени се реверзибилни со навремен третман, но можат да бидат опасни по живот без него“, вели д-р Хаузер.
Фактори кои го поттикнуваат порастот на случаите кај момчињата
За почеток, нарушувањата во исхраната историски биле во голема мера недоволно дијагностицирани кај момчињата, според Левин. „Веројатно е дека момчињата доживуваат нарушувања во исхраната во еднакви стапки како и девојчињата, но тоа е нејасно поради хроничното недоволно пријавување“, вели Левин.
Ова, заедно со порастот на содржините на социјалните мрежи претерано фокусирани на диети, вежбање и личен изглед, е веројатно причината зошто експертите гледаат пораст на случаите на нарушувања во исхраната и нивната тежина кај двата пола, а особено кај момчињата.
Родителите треба да побараат помош од професионалец што е можно поскоро, особено ако детето е фатено како крие или фрла храна, повраќа по јадење или се расправа и се спротивставува на поттикот да јаде. Ова може да биде матичен лекар или терапевт
„Содржините на социјалните мрежи, како што се кратките видеа на TikTok и други платформи, честопати ги нагласуваат физичките карактеристики кои лесно се покажуваат во кратко видео за разлика од карактерните црти кои не можат да се прикажат во тој формат“, вели д-р Хаузер. „Младите мажи исто така изгледаат почувствителни на овие фактори ако немаат силни машки идоли или позитивни врснички групи кои го нагласуваат карактерот пред изгледот.“
Културните разговори исто така одиграа голема улога, додава Левин. „2000-тите беа жариште на ‘thinspo’ (инспирација за слабост), со хиперфиксација на телата и медиумите кои коментираа ужасни работи за телата без трошка размислување“, вели Левин. „Ова нормализирање на осудувањето и споредбата на телото се прошири на момчињата и мажите, и момчињата сега се под лупа за нивниот изглед и нивните мускули на начини на кои никогаш порано не биле.“
Кога станува збор за тоа со кого момчињата ги споредуваат своите тела, помислете на порастот на суперхероите на Марвел кои го нормализираат имањето „плочки“ на стомакот, висината од 180 см и 12 % телесни масти, вели Левин, за што верува дека директно го поттикнува зголемувањето на хоспитализациите.
Знаци на нарушувања во исхраната кај момчињата што родителите треба да ги знаат
Иако и момчињата и девојчињата можат да се соочат со страв од здебелување, овие грижи можат да се манифестираат со одредени разлики, според д-р Хаузер. Поконкретно, девојчињата имаат тенденција да се фокусираат повеќе на тоа да бидат слаби и тенки, додека момчињата може да се фокусираат повеќе на тоа да бидат мускулести.
„Нарушувањата во исхраната кај момчињата почесто се преклопуваат со состојба наречена мускулна дисморфија, каде што младата личност може опсесивно да се фокусира на градење на што е можно поголеми мускули“, вели д-р Хаузер. „Затоа, момчињата се посклони да се занимаваат со прекумерно кревање тегови и тренинзи за сила, наспроти прекумерните диети и кардиоваскуларните вежби.“
Нарушувањата во исхраната можат да бидат тешки за откривање кај младите луѓе генерално, но тоа е уште потешко кај момчињата и младите мажи, вели д-р Пол Хаузер
Ова може дури и да доведе до користење на опасни суплементи или илегални супстанции, стероиди, за да се обидат да го зголемат растот на мускулите, забележува тој. Еве ги најважните знаци на кои треба да внимавате, според д-р Хаузер:
- нагло намалување на апетитот или количината на храна што детето ја јаде,
- претерана грижа за тоа дали храната е здрава или одбивање на храна која претходно била омилена,
- расправија или дефанзивност кога родителот ќе побара од нив да јадат повеќе,
- криење или „диверзија“ преку тајно фрлање на храната,
- намерно повраќање по јадење,
- поминување прекумерно време фокусирано на физичкиот изглед, како гледање во огледало или постојано споредување на своето тело со други луѓе,
- појава на вртоглавица, зашеметеност, лесно заморување или постојано чувство на студ,
- потенка или покршлива коса или нокти,
- необјаснет пораст на болки во стомакот, гадење или други поплаки со варењето,
- нагло необјаснето губење на тежината,
- облека што претходно била точна одеднаш е премногу голема.
Што да направите ако се сомневате дека вашиот син има нарушување во исхраната
Ако се сомневате дека детето може да има нарушување во исхраната, првиот чекор е директно да разговарате со него за вашите грижи. „Еден добар пристап може да биде да прашате што видело детето на интернет или слушнало од своите пријатели за тоа како треба да изгледа неговото тело“, вели д-р Хаузер.
Од перспектива на менталното здравје, нарушувањата во исхраната можат да имаат разорно влијание врз емоциите на младата личност
Тој исто така препорачува да бидете искрени ако сте забележале загрижувачки однесувања со поставување директни прашања како: „Дали се обидуваш да ослабеш?“ или „Дали некогаш си се натерал да повратиш за да изгубиш тежина?“ — и покрај грижите дека тоа може ненамерно да поттикне такво однесување.
„Нема докази дека поставувањето прашања како овие ги прави тинејџерите посклони да го прават тоа“, вели д-р Хаузер. „Напротив, директните прашања можат да им олеснат на децата и тинејџерите да бидат искрени за нивните чувства и однесувања.“
Што е најважно, родителите треба да побараат помош од професионалец што е можно поскоро, особено ако детето е фатено како крие или фрла храна, повраќа по јадење или се расправа и се спротивставува на поттикот да јаде. Ова може да биде матичен лекар или терапевт.
„Лесно е да се игра играта на обвинување, прашувајќи се како сте го пропуштиле тоа, што сте можеле да направите поинаку и чувствувајќи дека развојот на нарушување во исхраната е родителски неуспех, но не е“, нагласува Левин. „Знаеме дека нарушувањата во исхраната се комплексен ‘ѕвер’ и дека постојат многу фактори кои влијаат на нивниот развој. Би ги повикал родителите да преземат акција и да не се грижат за прашањето „зошто“. Објаснувањето ќе дојде подоцна — прво и најважно, побарајте помош.“ (Парентс)
