Речиси секој од нас запознал или видел некој кој има некакво тик нарушување. Многу од овие нарушувања се дијагностицираат уште во детството. Поретко, тик нарушување како Туретовиот синдром се дијагностицира кај возрасните, како што беше случајот со шкотскиот пејач Луис Капалди.
Што се тикови?
Тиковите се многу чести, при што дури едно од пет деца се соочува со нив во одреден период. Тие можат да бидат моторни тикови, кои претставуваат ненадејно кратко движење, како мрдање со рамената, тапкање со прстите или правење гримаси, или можат да бидат звучни, како што е одреден збор, гровтање или прочистување на грлото.
Во некои случаи, движењата или звуците можат да бидат посложени, како што е необичен начин на одење, изговарање специфични зборови или повторување на туѓи зборови (ехолалија). Тиковите се неволни, иако понекогаш можат да се потиснат.
Тик нарушувањата се чести и обично се дијагностицираат во детството
Тиковите можат да бидат привремени или долготрајни: кај околу една третина целосно исчезнуваат, кај една третина се подобруваат со текот на времето (понекогаш со третман, иако често не е потребен), а кај преостанатата третина се долготрајни.
Што е Туретов синдром?
Ако некое лице има и моторни и вокални тикови кои траат повеќе од една година, а започнале во детството, се смета дека има Туретов синдром (ТС).
Тешко е точно да се знае колку е чест овој синдром, бидејќи многу деца остануваат недијагностицирани. Центрите за контрола и превенција на болести на САД (ЦДЦ) проценуваат дека едно на секои 162 деца има Туретов синдром. Тој е околу четири пати почест кај момчињата отколку кај девојчињата.
Што го предизвикува Туретовиот синдром?
Не се знае точно што го предизвикува Туретовиот синдром. Веројатно постојат одредени генетски фактори, но психолошките и факторите на околината исто така играат улога.
Туретовиот синдром го зголемува ризикот од анксиозност, проблеми во училиште, проблеми со спиењето, нарушувања на расположението, па дури и самоубиство
Многу деца со Туретов синдром исто така имаат или АДХД (нарушување на вниманието и хиперактивност) или ОКН (опсесивно-компулсивно нарушување). Стресот, заморот или возбудата исто така можат да ги влошат тиковите. Неодамна е забележан и пораст на тик нарушувањата кај тинејџерите кои гледале видеа од други луѓе со тикови на социјалните мрежи. Овие се нарекуваат функционални тик нарушувања.
На која возраст најчесто започнува?
Туретовиот синдром обично започнува помеѓу 2 и 15 години, со просечна возраст на појавување од 6 години, иако во некои случаи се појавува подоцна во тинејџерските години. Иако обично се подобрува или целосно се повлекува за време на адолесценцијата и зрелоста, може да биде навистина тешко за децата кои го имаат. Туретовиот синдром го зголемува ризикот од анксиозност, проблеми во училиште, проблеми со спиењето, нарушувања на расположението, па дури и самоубиство.
Како се лекува Туретовиот синдром?
Не постои лек за тиковите, но постојат начини тие да се направат поподносливи и поретки, што може да направи голема разлика.
- CBIT (Сеопфатна бихевиорална интервенција за тикови): Овој пристап вклучува обука на лицето да препознае кога тиковите ќе се појават и да употреби „конкурентен одговор“ кој е посоцијално прифатлив. Тоа може да биде нешто како длабоко дишење или заменувањe на тикот со некое друго, посуптилно движење. Ова може да биде многу ефикасно; проблемот е што тешко се наоѓаат терапевти обучени за овој вид третман.
- Лекови: Ако CBIT не е опција или не помага доволно, понекогаш се препишуваат лекови. Лековите обично не се неопходни и секогаш се втор избор по бихевиоралната терапија. (Harvard Health)
