Дали некогаш сте се запрашале како редоследот на раѓање влијае врз личноста? Научниците со децении ја истражуваат оваа тема, а најновата студија носи свежи сознанија.
Големо истражување објавено во декември 2024 година во угледното научно списание Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) анализирало како редоследот на раѓање и големината на семејството можат да влијаат врз личноста. Резултатите се навистина интересни: средните деца особено се издвојуваат по љубезноста и соработливоста.
Зошто средните деца се подобри тимски играчи?
Ако некогаш сте биле сведоци на расправија меѓу браќа и сестри, веројатно сте забележале дека средното дете често ја презема улогата на медијатор.
Истражувачите Мајкл Аштон и Кибеом Ли анализирале податоци од повеќе од 700.000 лица. Тие заклучиле дека средните деца природно развиваат вештини за компромис и соработка, бидејќи растат во динамична семејна средина каде постојано се преговара, споделува и договара.
Големината на семејството исто така има значење
Не е важен само редоследот на раѓање – бројот на браќа и сестри исто така влијае врз одредени карактерни особини.
Истражувањето покажало дека:
- Лицата од големи семејства (со шест или повеќе деца) имаат повисоки резултати во љубезност и понизност во споредба со единците.
- Единците и најстарите деца покажуваат поголема отвореност кон нови искуства, интелектуална љубопитност и креативност.
Семејните традиции – тајната состојка?
Заедничките искуства, како семејните ритуали, традиции или редовни дружења, можат да помогнат децата да развијат чувство на припадност и емпатија.
Истражувачите посочуваат дека религиозното воспитување може дополнително да ги зајакне вредностите како несебичност и љубезност, но и секоја средина во која се негува меѓусебна поддршка може да има сличен позитивен ефект.
А што е со првородените?
Споредбата меѓу деца од исто семејство покажала дека првородените се малку пониско рангирани во љубезност и понизност во однос на помладите браќа и сестри.
Но, тие имаат мала предност кога станува збор за отвореност кон нови искуства – можеби затоа што често ја имаат улогата на „пионери“ во семејството и први се соочуваат со нови предизвици.
Што ја прави оваа студија поразлична?
За разлика од претходните истражувања, оваа студија користела подетален модел на личност наречен HEXACO, кој мери шест клучни димензии: искреност-понизност, емоционална стабилност, екстраверзија, соработливост, совесност и отвореност кон нови искуства. Овој модел овозможува попрецизен увид во структурата на личноста.
Истражувањето нè потсетува дека семејната динамика – преку бројот на деца, но и преку начинот на воспитување – може значајно да влијае врз развојот на личноста.
На крајот, најважно е да запомниме: ниту едно семејство не е совршено. Но малите чекори кон негување емпатија, соработка и поддршка можат да остават трајни позитивни последици.
Без разлика дали вашето дете е најстаро, средно, најмало или единец – клучно е да ги поттикнувате вредностите што ќе му помогнат да израсне во силна и сочувствителна личност.
