Иако бројни здравствени состојби се последица на начинот на живот или едноставно на лоша среќа, генетиката игра клучна улога во склоноста кон одредени болести. Ако вашите родители или баби и дедовци имале некоја болест, постои поголема веројатност дека ќе ја развиете и вие. Тоа, секако, не значи дека заболувањето е неизбежно, но укажува на зголемен ризик.
Д-р Клер Грејнџер издвојува три чести состојби на кои значително влијае генетиката:
- Дијабетес
Постојат два типа на дијабетес. Додека типот 1 е автоимуна болест, типот 2 се поврзува со начинот на живот, но и со генетиката. „Дијабетес тип 2 е една од најчестите состојби со наследна компонента. Иако факторите како исхраната, телесната тежина и физичката активност имаат значајна улога, генетиката може да ја зголеми склоноста кон заболување“, појаснува д-р Грејнџер.
Тоа не значи дека болеста е неизбежна, но упатува на тоа дека треба да бидете проактивни: редовно да одите на лекарски прегледи, да одржувате здрава телесна тежина и да ги следите симптомите како зголемена жед, замор или зачестено мокрење.
- Астма
Астмата е честа состојба која влијае на дишните патишта, предизвикувајќи стегање во градите, кашлица и отежнато дишење, а тежината на симптомите може да варира од благи до многу тешки. „Истражувањата покажуваат дека постои поголема веројатност децата да развијат астма ако од неа боледува еден или двајцата родители. Астмата има силна генетска компонента“, вели д-р Грејнџер.
Генетиката не влијае само на астмата. Ако вашите родители имаат астма, поленска треска или егзема, би можеле и вие да бидете посклони кон развој на дишни или алергиски болести. Раната дијагноза и соодветниот план за лекување можат значително да го подобрат квалитетот на животот, објаснува докторката.
- Акни
Иако често се мисли дека акните се проблем исклучиво во тинејџерската возраст, тие можат да продолжат и кај возрасните. На нивната појава влијаат исхраната и начинот на живот, но и генетиката. „Многумина не знаат дека акните можат да се наследат. Ако вашите родители имале акни или се бореле со нив и во зрелата возраст, поголема е веројатноста да ги имате и вие. Генетиката може да влијае на сè – од производството на себум (маснотија) до начинот на кој кожата реагира на бактерии и воспаленија“, заклучува д-р Грејнџер, а пренесува Индекс.
Генетиката не влијае само на астмата. Ако вашите родители имаат астма, поленска треска или егзема, би можеле и вие да бидете посклони кон развој на дишни или алергиски болести. Раната дијагноза и соодветниот план за лекување можат значително да го подобрат квалитетот на животот
Превенција: Како да го „победите“ лошото генетско наследство?
Иако не можете да ги менувате своите гени, можете да влијаете на нивното активирање. Еве неколку клучни чекори:
- Редовни скрининг прегледи: Ако во семејството имате историја на дијабетес, проверувајте го нивото на шеќер во крвта барем еднаш годишно, дури и ако немате симптоми.
- Контрола на околината: Кај астмата и алергиите, од клучно значење е да се избегнуваат „тригери“ како чад од цигари, силна прашина и мувла во домот.
- Рана нега на кожата: Ако знаете дека акните се чести во вашето семејство, консултирајте се со дерматолог уште при појавата на првите симптоми за да спречите појава на трајни лузни.
- Исхрана со низок гликемиски индекс: Овој тип на исхрана помага и кај дијабетесот и кај акните, бидејќи го намалува воспалението во организмот.
