Сите сме го слушнале митот дека е невозможно да се забремени веднаш по менструација, но работите не се толку едноставни. Специјалистката за плодност д-р Ерика Мунк вели дека, иако многу жени овулираат приближно две недели пред следната менструација, кај некои овулацијата може да се случи и порано, што значи дека деновите по менструацијата не се „безбедна зона“.
Поради тоа, деновите непосредно по менструацијата и понатаму можат да бидат дел од плодниот период. „Сперматозоидите можат да преживеат во телото до пет дена, па ако имате незаштитен однос веднаш по менструација, бременоста сè уште е можна“, објаснува таа. Овој мит не е безопасен – може да доведе до несакана бременост или да го отежни зачнувањето кај паровите што активно се обидуваат да добијат дете.
Основи на менструалниот циклус
„Замислете го менструалниот циклус како месечна подготовка на телото за можна бременост“, објаснува Елизабет Ван дер Вилт, акушерка и советничка за женско здравје. „Тој започнува со задебелување на слузницата на матката, додека јајце-клетката се подготвува за ослободување од јајникот. Во позадина, цел тим хормони работи синхронизирано за сè да функционира правилно.“
Четири фази на циклусот
Менструалниот циклус има четири главни фази.
Менструација – обично претставува почетна точка. Во оваа фаза матката ја отфрла својата слузница, што предизвикува крварење кое може да трае од еден до шест дена, иако времетраењето варира од жена до жена.
Фоликуларна фаза – јајниците започнуваат да подготвуваат јајце-клетка за ослободување, а слузницата на матката повторно се задебелува.
Овулација – третата фаза, кога јајце-клетката се ослободува од доминантниот фоликул во јајникот. „Овулацијата е кратка, обично трае само 24 часа, но е клучен момент во циклусот“, додава Ван дер Вилт.
Лутеална фаза – по овулацијата се формира жолтото тело, привремена структура што ослободува хормони како прогестерон и ја подготвува матката за можна бременост. Ако јајце-клетката не биде оплодена, жолтото тело се распаѓа, слузницата се отфрла и циклусот започнува одново.
Хормони што го контролираат циклусот
Неколку клучни хормони го регулираат менструалниот циклус:
- FSH (фоликулостимулирачки хормон) – се ослободува од хипофизата и го поттикнува растот на јајце-клетките во јајниците, како и зголемувањето на нивото на естроген.
- LH (лутеинизирачки хормон) – исто така се лачи од хипофизата и го иницира процесот на овулација.
- Прогестерон – по овулацијата го ослободува жолтото тело и ја задебелува слузницата на матката за прифаќање на оплодена јајце-клетка. Доколку не дојде до бременост, нивото опаѓа и започнува менструацијата.
- Естроген – го произведуваат јајце-клетките во развој, помага во изградба на слузницата на матката и достигнува врв непосредно пред овулација.
Телото на секоја жена е различно, па затоа и циклусите може да варираат. Во просек, циклусот трае од 25 до 35 дена, а менструацијата најчесто од два до седум дена.
Сепак, ако забележите дека менструацијата ви доаѓа на секои две недели или пак само неколку пати годишно, тоа е сигнал што не треба да се игнорира. Добро е да се проверат евентуални промени во телото, животниот стил или хормоналниот баланс што би можеле да влијаат врз циклусот.
Што е плоден прозорец?
Д-р Ив Фајнберг, гинеколог и специјалист по репродуктивна ендокринологија, објаснува дека „плодниот прозорец“ е периодот во циклусот кога бременоста е можна. „Обично трае шест дена – пет дена пред овулацијата и самиот ден на овулацијата.“
Бидејќи сперматозоидите можат да преживеат до пет дена во телото, не е потребно односот да биде совршено темпиран. „Ако сексуалниот однос се случи до пет дена пред овулацијата, сперматозоидите можат да останат живи доволно долго за да ја оплодат јајце-клетката. Но, откако таа ќе се ослободи, има само 24 часа за да биде оплодена“, појаснува Фајнберг.
Дали е можна бременост веднаш по менструација?
Д-р Ручи Амин, репродуктивен ендокринолог, вели дека тоа е можно, но во голема мера зависи од должината на циклусот. „Кај жени со пократок циклус може да има само неколку дена помеѓу крајот на менструацијата и почетокот на плодниот период, што ги зголемува шансите за бременост“, објаснува таа.
Дополнително, со возраста телото започнува порано да ги подготвува јајце-клетките – понекогаш уште во последниот дел од претходниот циклус – што може да доведе до овулација кратко по завршувањето на менструацијата.
