Истражувањата покажуваат дека родителите, поради недостиг од подобри идеи и решенија, понекогаш ги оставаат сами дома дури и децата на петгодишна возраст. Постарите деца, од училишна до тинејџерска возраст, сè почесто престојуваат сами дома на редовна основа.
Родителите истакнуваат дека оваа одлука им паѓа многу тешко, но често немаат друга опција. Причините најчесто се сменска работа, потребата и двајцата родители да работат за да се обезбедат основните услови за живот, како и порастот на еднородителски семејства.
Додека некои родители поради оваа одлука доживуваат силна анксиозност и чувство на вина, други се обидуваат да се уверат себеси дека детето е доволно способно да остане само дома неколку часа.
Кога одлуката еднаш ќе се донесе, започнува т.н. „телефонско родителство“ – децата мора да се јават кога ќе излезат од училиште, кога ќе стигнат дома, кога ќе ручаат, кога ќе го подгреат ручекот, кога сакаат да се играат пред да почнат со домашната задача, кога ќе ја завршат… По сето тоа, родителот не е продуктивен на работа, а детето го поминува поголемиот дел од денот врзано за телефонот и постојано „пријавување“.
Негативни последици
Кои се негативните последици од оставањето дете само дома? Многу деца чувствуваат страв. Тој може да биде поврзан со чудни звуци, празната куќа или со страв дека некој ќе провали.
Телевизијата и видеоигрите често им покажуваат од што „треба“ да се плашат – чудовишта, насилници, убијци и разни „непријатели“, кои не ги доживуваат сериозно кога родителите се дома, но стануваат реална закана кога се сами.
Децата се свесни дека се мали и ранливи. Но, кога ќе ги прашате зошто не им ги кажуваат своите стравови на родителите, најчестиот одговор е: „Не сакам да ме сметаат за бебе.“
Други причини се тоа што не сакаат да ги загрижат родителите или да ги разочараат.
Самостојниот престој дома често носи и чувство на осаменост. Повеќето деца не смеат да поканат другарчиња, а ниту да одат кај нив ако и таму нема возрасни.
Ова често значи и откажување од воннаставни активности, бидејќи недостапноста на родителите значи и недостапност на превоз. Само децата кои живеат во непосредна близина имаат можност сами да одат на тренинг или активност.
Многу деца, за жал, ја немаат таа можност и остануваат лишени од развој на социјални вештини надвор од училишната средина.
На крај, децата кои често остануваат сами дома имаат поголема склоност кон прекумерна телесна тежина – од една страна поради недостаток на движење, а од друга поради јадење од досада.
Како сепак да успее?
Не е сè толку црно. Исклучително е важно со детето да се изгради однос на доверба и почит, правилно да се насочи, добро да се испланира ситуацијата и да се постават реални очекувања.
Со воведување рутина, времето поминато во самотија може да стане побезбедно, а со добро водење на целата ситуација детето може да стане посамостојно, поодговорно, па дури и покреативно.
Клучот е во добриот однос. Кога постои таков однос, детето ќе му се довери на родителот, ќе биде искрено, ќе ги сподели своите стравови, но и секојдневните активности. За тоа, му е потребен родител кој активно слуша и е вклучен во неговиот живот.
Затоа, во слободното време што го имате, посветете му се на детето. Поставувајте прашања, интересирајте се како поминал денот, како било на училиште и како дома. Не осудувајте и не прекорувајте ако не е сè завршено. Уживајте во заедничка активност – читајте, играјте друштвени игри. Тоа е многу попродуктивно отколку секој да се повлече во свој агол.
Детето кое разговара со родителот за пријатни активности, поверојатно ќе ги избере токму нив кога ќе остане само дома и ќе ужива додека ги прави.
Уште неколку корисни совети:
- Договорете време за јавување – не мора да биде постојано, мобилните телефони сепак ја олеснуваат комуникацијата.
- Подучете ги децата за безбедност на интернет и безбедно однесување во домот.
- Обезбедете помош во итни ситуации – замолете сосед, пријател или доверлива личност да помогне ако е неопходно.
- Научете ги децата како да реагираат ако се повредат, исечат или изгорат – имајте подготвена кутија за прва помош и најважното правило: без паника.
- Намалете ги очекувањата – не очекувајте од десетгодишно дете да направи сè: домашни обврски, готвење и грижа за помало дете. Преоптоварувањето може да му наштети и на детето и на вашиот однос. Подобро е задачите да бидат малку, но остварливи.
