Нарцизмот не се појавува „преку ноќ“ — тој често се гради тивко, низ начинот на кој децата растат и се воспитуваат. Иако секој родител сака да израсне самоуверено и среќно дете, одредени воспитни пристапи можат ненамерно да придонесат за развој на нарцисоидни особини.
Психотерапевтот и семеен и брачен советник Зита Фекете предупредува дека улогата на родителите е клучна во обликувањето на детската личност.
„Никој од нас не сонува да воспитува деца кои подоцна ќе нè искористуваат. Но, за жал, тоа се случува почесто отколку што мислиме“, вели таа.
Според неа, постојат четири клучни фактори кои можат да придонесат за развој на нарцизам кај децата.
- Генетика
Нарцизмот има значајна генетска компонента, што значи дека одредени наследни фактори можат да влијаат врз развојот на нарцисоидни особини.
„Иако родителите не можат да ги променат своите гени, тие можат да го намалат ризикот преку избор на партнер кој не покажува изразени нарцисоидни карактеристики“, објаснува Фекете.
- Влијанија за време на бременоста
Периодот на бременост игра важна улога во развојот на детето, вклучително и во формирањето на личноста.
„За време на ембрионалниот развој се формираат специфични типови на неврони, а овој процес е многу чувствителен. Затоа е важно идните родители да обезбедат што помалку стресно и што поздраво опкружување“, вели психотерапевтот.
- Недостаток на родителска емпатија
Во раниот детски развој, особено на возраст од две до четири години, децата минуваат низ фаза позната како примарен нарцизам.
Во овој период, тие ја градат својата независност и почнуваат да го формираат сопственото „јас“. Затоа е исклучително важно родителите да одговорат со емпатија и поддршка.
„Децата имаат природна потреба да бидат видени и прифатени. Кога родителите даваат позитивна и реална повратна информација, тие ја зајакнуваат нивната самодоверба на здрав начин“, истакнува Фекете.
- Прекумерна пофалба
Иако пофалбите се важни, претерувањето може да има спротивен ефект.
Родителите треба да ги препознаваат и поттикнуваат квалитетите на своите деца, но без да создаваат нереална слика за нив.
„Наместо да користите претерани етикети како ‘малиот Ван Гог’, подобро е да се фокусирате на конкретните детали од она што детето го направило. Поставувајте прашања, покажете интерес и поттикнете го да размислува“, советува таа.
Дополнително, поставувањето јасни правила и очекувања е клучно за здрав развој.
Нарцизмот не е резултат на една грешка, туку на комбинација од фактори. Добрата вест е дека со свесен пристап, родителите можат значително да придонесат за развој на емпатични, стабилни и самоуверени личности.
