Сите сме се нашле во таа ситуација. Вашето дете доживува силни емоции или има излив на бес, а вие едвај се воздржувате и самите да не „експлодирате“. Колку и да сте возрасни, тешко е да останете прибрани пред дете кое е преплавено со чувства што не може да ги контролира.
Понекогаш реакцијата може да биде толку силна што и самите се чувствувате како да губите контрола. Иако тоа е разбирливо, важно е да научите како да ги држите под контрола сопствените емоции – и за доброто на детето, и за себе. Експертите објаснуваат зошто тоа е важно и нудат практични совети за справување во вакви моменти.
Вашата реакција влијае врз детето
Можеби мислите дека вашата реакција на изливот на бес кај детето се однесува само на вас, но таа силно влијае и врз него. Пред сè, емоциите се „заразни“.
Децата го читаат вашето емоционално расположение и реагираат на него. Ако сте напнати и вознемирени, голема е веројатноста и детето дополнително да ескалира.
Освен тоа, детето преку вас учи како да се справува со емоциите. Ако реагирате бурно, му покажувате дека таквото однесување е нормално. Ако останете смирени, му давате пример дека чувствата можат да се обработат на зрел начин.
Со текот на времето, детето ќе ги усвои овие вештини набљудувајќи ве.
Што се случува во мозокот
За подобро да ги контролирате своите реакции, важно е да разберете што се случува во мозокот. Кога детето има излив, амигдалата – центарот за емоции – препознава „опасност“ и го активира одговорот: борба, бегство или замрзнување.
Во исто време, делот од мозокот задолжен за смирено размислување може привремено да се „исклучи“.
Кога ќе го разберете ова, полесно ќе ја препознаете сопствената реакција и ќе можете свесно да се смирите.
Стратегии што помагаат да се смирите
Наместо веднаш да реагирате, застанете и проверете како се чувствувате. Замислете ги емоциите како бранови – тие растат, достигнуваат врв и потоа се намалуваат. Ако ги „преживеете“ тие моменти, ќе реагирате помирно.
Една корисна техника е таканаречената „прегратка на пеперутка“ – прекрстете ги рацете на градите и наизменично нежно тапкајте се. Ова може да помогне и кај детето.
Понекогаш најдобро е да направите кратка пауза. Ако детето не е во опасност, дозволено е да се оддалечите неколку минути за да се смирите.
Корисно е да имате и кратки реченици што ќе си ги повторувате, како:
„Јас сум добар родител и можам да се справам со ова“ или „Моето дете има тежок момент, но е добро дете.“
Говорете потивко од вообичаено – тоа испраќа сигнал на смиреност и безбедност.
Дишењето е еден од наједноставните и најефикасни алати. Забавете го ритамот на дишење и фокусирајте се на него.
Можете и да му кажете на детето: „Сега сум малку вознемирен/а. Ќе се смирaм и веднаш се враќам да ти помогнам.“ Така му покажувате дека емоциите се нормални, но и дека не го напуштате.
Што треба да избегнувате
Избегнувајте викање, закани и критики. Тоа само ја зголемува напнатоста и создава маѓепсан круг во кој и вашите и детските реакции се засилуваат.
Исто така, не го сфаќајте однесувањето лично. Детето не го прави тоа за да ве повреди – едноставно не знае како да се справи со своите емоции.
Кога да побарате помош
Понекогаш, и покрај сите совети, реакциите може да бидат премногу силни. Признавањето на тоа е првиот чекор.
Постојат многу ресурси – терапевти, советувања за родители, групи за поддршка и онлајн заедници.
Барањето помош не е слабост. Не можете да му помогнете на детето да ги регулира своите емоции ако прво самите не научите како да ги регулирате вашите.
