Кога ќе се роди младенче од кој било животински вид, тоа суштество во најголема мера е речиси подготвено за живот. Точно е дека одредено време му е потребна мајката — не може самостојно да си обезбеди храна, птичките не можат веднаш да летаат — но генерално, малите животни ги имаат повеќето свои физички функции уште од раѓање.
Па зошто тогаш токму човечките бебиња, потомците на вид кој се смета за супериорен на планетата, се толку беспомошни кога ќе се родат?
Кога ќе се роди бебе, тоа не може — речиси ништо. Не може да ја држи сопствената глава, не може да ја регулира телесната температура, ниту пак може самостојно да се движи со месеци по раѓањето. Иако на прв поглед изгледа нелогично, ваквиот развој има логично објаснување на кое укажуваат биолозите.
Поедноставено кажано, еволуцијата ни донела големи мозоци, кои бараат големи глави, а истовремено сме развиле тесна карлица поради исправеното одење. Така, каналот низ кој бебето доаѓа на свет е релативно тесен, главата е голема, а дополнително — човечките бебиња се раѓаат порано отколку што би очекувале.
Оваа дилема, позната како „опстетричка дилема“, е многу посложена. Неодамнешни истражувања ѝ посветија дополнително внимание и понудија посеопфатни објаснувања, пренесува Forbes.
Човечките бебиња имаат најголем мозок во однос на големината на телото на мајката во споредба со кој било друг примат. При раѓање, мозокот веќе достигнува околу 25 до 30% од волуменот на мозокот на возрасна личност — што е значително повеќе отколку кај повеќето цицачи. Сепак, во споредба со шимпанзата — кај кои новороденчињата имаат мозок што изнесува околу 40% од големината на мозокот на возрасно животно — луѓето се раѓаат во понезрела фаза на мозочен развој.
Со други зборови, доколку бременоста кај жените траела доволно долго за човечкото дете да достигне невролошка зрелост слична на онаа кај шимпанзата, тогаш главата на бебето најверојатно би била преголема за безбедно да помине низ мајчината карлица. Затоа човечките бебиња се раѓаат порано — иако објаснувањето не е сосема едноставно.
Беспомошноста во голема мера се надоместува во првата година од животот, кога бебињата забрзано растат и стекнуваат бројни способности за релативно кратко време.
Покрај димензиите на карлицата, се смета дека причината за пократката бременост може да биде и тоа што таа е метаболички „скапа“ за мајката. Според некои теории, породувањето се случува во моментот кога енергетските потреби на фетусот ја надминуваат количината енергија што мајката може безбедно да ја обезбеди.
Постои и уште еден важен еволутивен компромис. Кај човечките бебиња, некои од најзначајните невролошки развојни пресвртници се случуваат во богата социјална средина. Со други зборови, околината активно учествува во обликувањето на мозокот и целокупниот развој.
Затоа човечките бебиња не ги одгледуваат исклучиво мајките. Кооперативното родителство — односно грижата во која учествуваат татковци, баби и дедовци, браќа, сестри и други членови на заедницата — било клучно за човечката еволуција.
Според биолозите, бебињата се раѓаат толку беспомошни затоа што еволуцијата дала предност на други важни карактеристики:
- Голем мозок
- Исправено одење
- Поголема стапка на преживување на мајките
- Кооперативни општествени системи
- Продолжен период на учење
Резултатот е вид чии новороденчиња не можат веднаш да одат, да јадат, па дури ни самостојно да ја држат главата. Но истите тие новороденчиња подоцна учат јазик, математика, свират инструменти и управуваат автомобили.
И не е баш лош компромис, нели?
