Поаѓањето во градинка е голема пресвртница за целото семејство. Како што се приближува тој ден, многу родители се прашуваат дали нивното дете веќе треба да знае да чита и пишува. Стручњаците велат – краткиот одговор е не. Иако сè почесто се зборува за рани академски вештини, од повеќето деца не се очекува да совладаат читање и пишување пред поаѓање во градинка, поради природните развојни фази. Наместо тоа, постојат клучни вештини во чиј развој можете да му помогнете на детето за да биде подготвено за успех во училиштето.
Зошто не треба да се форсира читањето и пишувањето
Формалното учење читање и пишување најчесто започнува во градинка или во прво одделение. Таканаречените „вештини на подготвеност“, кои им помагаат на децата полесно да научат да читаат и пишуваат, најбрзо се развиваат меѓу третата и петтата година од животот. Тоа значи дека повеќето деца едноставно не се развојно подготвени за формално учење пред таа возраст.
Покрај тоа, прераното форсирање на академски вештини може да биде контрапродуктивно, па дури и да создаде одбивност кон учењето или фрустрација кај детето во клучна фаза од растењето. Од друга страна, секојдневните активности како разговор, пеење и игра се клучни за развојот на раната писменост и ги поставуваат темелите за идниот успех. Преку слободната игра, децата природно усвојуваат нови зборови и поими и ги развиваат комуникациските вештини.
Вештини кои се поважни од читањето
Наместо да го тестирате знаењето на азбуката или техниката на пишување, воспитувачите советуваат да се фокусирате на основните способности кои го отвораат патот кон писменоста.
Развојот на усниот јазик е од клучно значење. Способноста на детето да ги разбира зборовите, да следи повеќечекорни упатства и да комуницира има големо влијание врз подготвеноста за читање. Од најрана возраст па сè до предучилишниот период, вклучувањето на детето во разговори ќе помогне во збогатување на речникот и развој на вештините за слушање.
Важно е и препознавањето на буквите и гласовите. Познавањето на имињата на буквите и звуците што ги претставуваат им помага на децата при декодирање на зборовите. Избегнувајте учење напамет без разбирање; наместо тоа, обидете се на забавен начин да ги поврзете буквите со познати зборови, на пример „А како автомобил“.
Не смееме да ја заборавиме ни моториката. Пишувањето бара добра координација на движењата на рацете, прстите и очите. Меѓу третата и четвртата година, обезбедете му на детето боички, пластелин, сложувалки и други материјали кои го поттикнуваат развојот на фината моторика. Дозволете му со прстите да следи форми и букви за дополнително зајакнување на мускулите потребни за пишување.
Дали вашето дете е подготвено?
Иако на повеќето деца не им е потребна формална настава пред градинка, некои покажуваат интерес и способности за учење порано од своите врсници. Ако забележите дека вашето дете е подготвено за поструктурирани активности, можете да му понудите дополнителна поддршка, но секогаш следете ја неговата заинтересираност за учењето да не стане товар.
Знаци кои можат да укажат дека детето е подготвено за порано учење на писменоста се: спонтано воодушевување од книги, обиди за „читање“ познати зборови, брзо усвојување на имињата на буквите и гласовите, разбирање дека текстот носи значење, како и обиди самостојно да пишува букви или свое име. Напредната фина моторика за возраста исто така може да биде еден од показателите.
Доколку детето покажува неколку од овие знаци, разговарајте со неговиот воспитувач за начини на кои можете да му обезбедите дополнителна вежба преку активности прилагодени на неговото ниво на знаење.
Како преку игра да ја поттикнете писменоста?
Едноставни и забавни активности лесно може да се вклучат во секојдневната рутина за да се поддржи развојот на писменоста кај предучилишното дете.
Нека заедничкото читање книги стане дел од вашата дневна навика. Уживајте во приказните, застанувајте за да поставувате прашања и поврзувајте ги настаните од приказната со реалните искуства на детето. Аудиокнигите се исто така одлична алатка за учење додека се возите или извршувате домашни обврски.
Зацврстете го разбирањето на буквите и гласовите преку кратки и забавни игри за препознавање и поврзување. Денес постојат и бројни апликации кои го прават учењето на буквите интерактивно и интересно.
Поттикнете го детето да ви помага во „пишувањето“. Повикајте го да учествува во составување список за купување или пишување честитки, дури и ако ракописот сè уште не е читлив. Важно е да се пофали трудот, а не совршенството.
Не заборавајте на активностите за развој на фината моторика. Играта со пластелин, редењето коцки или провлекувањето врвки ненаметливо ги зајакнува мускулите на прстите, клучни за правилно држење на моливот.
Најважно од сè е да се негува вродената љубопитност и љубовта кон учењето, така што ќе му пристапите на детето според неговото моментално развојно ниво. Наместо фокусирање на изолирани вештини, како учење букви напамет, создадете средина богата со приказни, разговор и игра. Вашето охрабрување и поддршка се најдобра мотивација за развој на доживотна љубов кон читањето и пишувањето и најдобра подготовка за почетокот на формалното образование.
