Иако не постои совршено детство, речиси секој родител се стреми да му го овозможи на своето дете. Парадоксално, додека возрасните се грижат за големи работи како исхраната, образованието или времето пред екрани, децата забележуваат ситници кои родителите често ги сметаат за неважни.
Списокот на родителски грижи е бескраен, но одговорите не се секогаш очигледни. Сепак, едно е сигурно: родителите кои воспитуваат со љубов и добрина наоѓаат различни начини да бидат најдобри што можат, а токму она што нивните деца го забележуваат го докажува тоа.
- Недоследност во правилата
Една од работите што децата ги забележуваат повеќе отколку што родителите мислат е недоследноста во правилата и границите. Да се биде доследен родител е тешка задача, но е исклучително важно кога станува збор за поставување очекувања за детското однесување. Децата забележуваат кога родителите едно зборуваат, а друго прават.
Тие препознаваат кога некое правило не се применува праведно. Недоследноста е збунувачка бидејќи им отежнува на децата да се чувствуваат сигурно и целосно да им веруваат на родителите.
Истражување на Универзитетот Дјук покажало дека дури и деца од предучилишна возраст знаат да направат разлика помеѓу прекршено ветување со добра причина и лош изговор. Како што објаснува авторот на студијата Леон Ли, моралот е заедничка основа што ја делиме со другите и вклучува очекувања за тоа како треба да се однесуваме и што претставува валидно оправдување. Малите деца многу рано се прилагодуваат на таа заедничка основа.
Доследноста силно влијае и на тоа како децата се разбираат себеси и своето место во светот. Таа ги учи да ги разберат границите, што е исклучително важна вештина за време на растењето.
- Промени во рутината
Децата ја сакаат рутината и затоа забележуваат и најмала промена во дневниот распоред. Воспоставувањето рутина не мора да биде комплицирано – може да биде нешто едноставно како читање приказна пред спиење или слушање музика за време на појадок.
Рутините можат да имаат практична цел, како учење на децата за важноста на домашните обврски. Но тие имаат и симболично значење за семејството, помагајќи им на родителите и децата да се чувствуваат емоционално поврзани.
Истражувањата покажуваат дека постои директна врска помеѓу семејните рутини и детскиот развој. Децата кои имаат стабилна рутина подобро ги регулираат своето однесување и емоциите.
- „Скриени“ тензии меѓу родителите
Децата се како мали емоционални барометри – чувствуваат кога односот меѓу нивните родители е напнат. Тие забележуваат суптилни промени во комуникацијата, емоциите и говорот на телото.
Иако е нормално родителите понекогаш да се расправаат, децата често се поинтуитивни отколку што мислиме. Најчестите расправии меѓу родителите се поврзани со пари, воспитување и дисциплина, домашни обврски и чувство на запоставеност.
Дури и неизговорениот конфликт може да создаде напната атмосфера дома, поради која децата може да се чувствуваат збунето или емоционално несигурно. Објаснувањето дека расправијата не значи дека родителите не се сакаат може многу да помогне.
- Расеаност кај родителите
Родителството бара ниво на присутност што не е секогаш лесно да се постигне. Некој мора да подготви вечера, да го прошета кучето или да го среди алиштата. Покрај домашните обврски, тука се и другите одвлекувања – особено мобилните телефони.
Иако може да изгледа како ситница, децата забележуваат кога родителите се зафатени со други работи. Истражувањата покажуваат дека бебињата и малите деца помалку ја истражуваат околината и покажуваат вознемиреност кога нивните мајки користат телефон.
Многу експерти за родителство велат дека најдобриот показател за тоа колку време детето поминува пред екран е времето што родителот го поминува пред екран.
- Дела на добрина
Децата внимателно ги следат малите гестови на добрина. Тие гледаат кога родителите ги поздравуваат соседите или им помагаат на другите.
Децата учат како да се однесуваат во светот набљудувајќи ги родителите, наставниците и врсниците. Тие впиваат информации за тоа дали нивните родители се љубезни кон другите и тоа го користат како модел за сопственото однесување.
Истражувањата покажуваат дека дури и малите деца имаат јасно разбирање за тоа што значи да се биде љубезен.
- Покажување нежност
Децата гледаат како родителите покажуваат нежност – кон нив, но и меѓусебно. Тоа има големо влијание врз нивниот развој, бидејќи им помага да се чувствуваат сигурно и им покажува како да бидат грижливи кон другите.
Допирот е клучен дел од детскиот развој. Првите искуства на бебето се поврзани токму со допирот на родителите.
Позитивниот допир е поврзан со емпатија, социјален развој и чувство на среќа.
- Квалитетно поминато време
Понекогаш е тешко да се најде време за семејството меѓу училиштето, работата и детските активности. Но времето поминато заедно им помага на родителите и децата да останат поврзани.
Децата забележуваат кога родителите се расеани и ги ценат моментите кога вниманието е насочено кон нив.
Дури и кратко, но квалитетно време може да биде многу важно.
- Зборови на охрабрување
Децата забележуваат како родителите разговараат со другите луѓе – со пријатели, роднини или дури со непознати.
Кога родителите покажуваат почит, поддршка и охрабрување, децата учат како и самите да бидат такви.
Емпатијата е вештина што се учи, а родителите се најважниот пример.
- Прославување на малите победи
Децата забележуваат кога родителите ги слават нивните мали успеси – кога ќе ја средат собата или ќе решат тежок математички проблем.
Повеќето животни успеси се состојат од мали победи. Кога родителите ги препознаваат тие моменти, испраќаат порака дека детето е способно да ги совлада предизвиците. Тоа помага во градењето самодоверба и самопочит.
- Споредување со другите
Споредувањето понекогаш доаѓа од добра намера, но може да биде многу штетно за детската самодоверба.
Кога родителите ги споредуваат своите деца со други, тие им испраќаат порака дека не се доволно добри такви какви што се.
Избегнувањето на ваквите споредби им помага на децата да се развиваат во своја насока.
- Начинот на справување со стресот
Децата внимателно набљудуваат како нивните родители се справуваат со стресот. Со текот на времето, тие често ги копираат тие реакции.
Истражувањата покажуваат дека голем број родители чувствуваат стрес поради развојот и благосостојбата на своите деца. Но начинот на кој се справуваме со стресот има големо влијание врз нив.
Експертите советуваат родителите искрено да ги признаат своите чувства наместо целосно да ги потиснуваат. Така децата учат дека е во ред да се зборува за емоциите и дека тие можат да се регулираат.
