Двајца родители, експерти во различни области откриваат кои чекори ги преземаат за когнитивниот развој на своето дете. Упасна Гаутам (40) и нејзиниот сопруг, д-р Кристофер Менгес (39) од Тексас, усвоиле пет секојдневни практики со кои сакаат да ја изградат когнитивната отпорност на својата двегодишна ќерка.
„Она на што навистина се фокусиравме е градење силни когнитивни темели во најкритичниот период од развојот на нејзиниот мозок и обезбедување воопшто да се изградат тие неврални патишта“, вели Гаутам. Таа објаснува дека нивниот пристап се темели на истражувања од развојната психологија, совети од педијатриски стручњаци и на сопствените родителски инстинкти.
Пет клучни практики
Гаутам наведува дека применуваат пет основни практики: ја поттикнуваат ќерката да го објасни своето размислување, ѝ дозволуваат самата да се соочи со проблем пред да ѝ помогнат, детално ѝ објаснуваат работи што ја интересираат, не ги кријат сопствените грешки и никогаш не ги довршуваат нејзините реченици.
„Кога ѝ дозволуваме 30 секунди да се обиде сама да реши сложувалка пред да помогнеме, ѝ порачуваме: ‘Верувам дека можеш да решиш тешки задачи’“, објасни Гаутам. „Кога ја замолувам самата да ги доврши своите мисли, покажувам дека тоа што го кажува е важно и вредно за чекање. Тоа гради чувство на сигурност.“
Таа додава дека неструктурираната игра останува клучна. „Таа сè уште е мало дете – црта со прсти, собира камчиња, си игра во песок. Само не размислуваме наместо неа кога веќе е ангажирана во тоа.“
Подготовка за ерата на вештачката интелигенција
Гаутам, која е експерт за технологија, и Менгес, ветеринар и епидемиолог, сметаат дека овие чекори се особено важни за генерацијата што расте опкружена со вештачка интелигенција. Тие веруваат дека децата кои постојано се потпираат на алатки што нудат готови одговори можеби нема да ги развијат менталните вештини потребни за самостојно решавање проблеми.
„Заштитата што сакаме да ѝ ја овозможиме на нашата ќерка значи да ѝ помогнеме уште од најрана возраст да развие цврсти и автоматски начини на размислување, додека нејзиниот мозок е сè уште исклучително прилагодлив“, рече Гаутам.
„Сакаме да се погрижиме да развие навика самостојно да ја користи својата интелигенција, за кога ќе има 15 години и вештачката интелигенција ќе биде насекаде, да има когнитивен ‘мускул’ за критичко размислување за она што AI го нуди, наместо тоа безрезервно да го прифаќа како вистина.“
Мислење на стручњаците
Анил Барат, образовен психолог, го пофали проактивниот пристап на родителите, нарекувајќи го „паметно родителство“.
„Тие не се обидуваат да одгледаат дете што ќе ги надмине машините, туку дете што знае да размислува, а таа разлика е навистина важна“, изјави тој. Сепак, Барат смета дека е нереално да се очекува од мало дете прецизно да го објасни своето размислување, но нагласува дека вредноста е во самата практика и изложеноста. Во таа фаза, повторувањето го поттикнува развојот на размислувањето, дури и кога не е целосно прецизно.
Пристап достапен за сите
„Не мора да сте научник за да го прашате детето: ‘Зошто го сакаш тоа?’, да почекате неколку секунди пред да му помогнете или да признаете сопствена грешка со зборовите: ‘Мама згреши’ кога ќе истурите нешто“, рече Гаутам. „Станува збор за секојдневна комуникација, а не за техничко знаење.“
Таа смета дека нивниот пристап е поедноставен и подостапен од многу вообичаени родителски совети, бидејќи не бара посебни играчки, образовни програми или дополнително време.
„Мислам дека многу семејства веќе интуитивно прават нешто слично, само што немаат посебен назив за тоа“, заклучи таа. „Идејата да им се остави простор на децата сами да размислуваат и да решаваат проблеми е применлива во секое семејство. Како тоа ќе изгледа во пракса ќе се разликува од домаќинство до домаќинство – и токму така треба да биде.“
