Секогаш е тешко да се гледа мало дете кога е вознемирено, но уште потешко е кога фрустрацијата или лутината се толку силни што детето почнува да се удира себеси. Најчесто, малите деца ја насочуваат лутината кон другите, но понекогаш фрустрацијата ја свртуваат кон себе.
Кога ова ќе се случи, може да биде застрашувачко, но тоа не значи дека веднаш треба да се загрижите. Наместо тоа, обрнете внимание кога се јавува ова однесување и како се одвива ситуацијата, за да процените дали е потребно да се консултирате со здравствен работник. Обично, како што децата растат, тие го надминуваат ова однесување, но важно е да внимавате ако навиката повторно се појави, бидејќи кај некои деца таа може да стане нездрав начин за справување со емоциите.
Зошто малите деца се удираат себеси
Малото дете може да се удира себеси поради неможноста јасно да ги искаже своите желби и потреби, во комбинација со тешкотиите да се снајде во околината. Сето тоа заедно може лесно да доведе до напад на бес (темпер тантрум). Болката и ограничените начини за нејзино изразување исто така можат да бидат причина за ваквото однесување.
Фрустрација
Ако детето има ниска толеранција на фрустрација, може да се удира себеси како начин да го изрази својот бес. Ако го забележите ова однесување, обидете се да ги препознаете причините што му претходат. Можеби сте му рекле „не“ за нешто што навистина го сакало, или пак е премногу уморно и гладно.
Откако ќе препознаете одреден образец или „тригер“ што го предизвикува удирањето, може да се обидете да ги спречите проблемите уште пред да започнат – важно е да реагирате навреме, пред детето да почне да се удира
Најчести причини за напади на бес кај малите деца се:
- замор,
- глад,
- болка,
- болест.
Откако ќе препознаете одреден образец или „тригер“ што го предизвикува удирањето, може да се обидете да ги спречите проблемите уште пред да започнат – важно е да реагирате навреме, пред детето да почне да се удира.
Болка
Друга причина зошто малите деца одеднаш почнуваат да се удираат може да биде физичка болка. На пример, дете што се удира од едната страна на главата може да има воспаление на увото. Бебињата на кои им никнуваат заби, исто така, понекогаш се удираат за да ја ублажат болката во непцата. Во некои случаи, удирањето може да има и смирувачки ефект.
Внимавајте каде се удира детето. Понекогаш, на тој начин се обидува да покаже каде го боли. Во зависност од причината, можеби ќе можете да му помогнете дома. Но, ако не сте сигурни што ја предизвикува болката, добро е да се обратите кај здравствен работник.
Како да реагирате кога детето се удира себеси
Кога родителите не можат целосно да го спречат ваквото однесување, постојат ефикасни начини за справување со нападите на бес.
Создадете безбедна средина: Ако детето се повредува на различни начини – на пример, удирајќи ја главата од ѕид – отстранете го од опасната средина или тргнете ги предметите од негова близина. Можете и да му дадете нешто да држи, како плишено мече за гушкање или шишенце со вода.
Понудете физичка поддршка: Нежна прегратка (на пример, да го држите цврсто, но внимателно) може да помогне да се спречи удирањето. Ова може да биде смирувачко и доволно за детето да се смири и да престане со самоповредување. Целта е да се создаде безбедна и полна со љубов средина што ќе ја ублажи болката или фрустрацијата што ја чувствува детето.
Ако детето редовно се удира себеси и тоа не е поврзано со темпер тантрум или акутна болка, ова однесување може да биде загрижувачко. Понекогаш, самоповредувањето може да биде поврзано со аутизам или со интелектуални и развојни потешкотии
Зборувајте смирувачки: Кажете му на детето дека е безбедно и дека сте тука за него. Иако е примамливо да се обидете да му држите лекција или да објаснувате, ова не е момент за тоа. Поважно е да го смирите и да го намалите ризикот од повреда. Откако ќе помине моментот, можете да почнете да го учите детето на здрави начини за изразување на фрустрацијата. На пример, помогнете му да ги препознае и именува чувствата со зборови како: „Гледам дека си многу лут/а.“ Кога децата чувствуваат дека нивните емоции се препознаени, помала е веројатноста да ги покажуваат преку удирање. Учењето „зборови за изразување чувства“ е важна основа за развој на здрави вештини за справување со лутината во предучилишниот период.
Кога треба да бидете загрижени
Ако детето редовно се удира себеси и тоа не е поврзано со темпер тантрум или акутна болка, ова однесување може да биде загрижувачко. Понекогаш, самоповредувањето може да биде поврзано со аутизам или со интелектуални и развојни потешкотии. Обратете се кај здравствен работник ако забележите:
Знаци на аутизам или развојни потешкотии: Покрај удирањето, некои деца може да се гребат, штипат, гризат или да удираат со главата. Кај деца со развојни потешкотии, ваквото однесување понекогаш има смирувачка улога. На пример, ритмичкото удирање со главата обезбедува т.н. вестибуларна стимулација – движења што му помагаат на телото да ја одржува рамнотежата и ориентацијата во просторот (како вртење, нишање или скокање).
Детето се повредува: Ако удирањето е толку силно што остава модринки, траги или предизвикува други повреди, неопходна е консултација со здравствен работник.
Загриженост за говорниот развој: Кај малку постари деца, силната фрустрација поради неможноста да се изразат може да биде поврзана со задоцнување во говорот.
Кога се двоумите, секогаш е најдобро детето да биде прегледано од здравствен работник, за да се исклучат можни медицински или развојни состојби. Понекогаш, посетата служи само за да ви донесе мир. Во меѓувреме, фокусирајте се на тоа да го намалите удирањето и да му помогнете на детето да најде други начини за изразување на фрустрацијата, пишува Парентс.
