Играта на отворено не е само забава – таа е клучна за здравиот развој на децата. Стручњаците истакнуваат дека престојот и играта на свеж воздух придонесуваат за зајакнување на мускулите, подобра координација, развој на социјални вештини, креативност и ментално здравје. Иако современиот начин на живот и технологијата често го ограничуваат времето поминато надвор, постојат многу едноставни начини на децата да им се овозможи безбедно, забавно и незаборавно искуство на отворено.
Децата денес поминуваат сè помалку време надвор, што може негативно да влијае врз нивното физичко, когнитивно и социјално-емоционално здравје.
Недостиг од игра на отворено кај децата
Според д-р Трејси С. Вилијамс, клинички психолог, децата сè почесто се соочуваат со таканаречен „дефицит од надворешна игра“. Недоволното време поминато на свеж воздух може да го ограничи движењето, развојот на моторичките вештини и социјалната интеракција.
„Одењето, трчањето, скокањето и качувањето ги зајакнуваат мускулите, ја подобруваат просторната перцепција, како и рамнотежата и координацијата“, објаснува д-р Вилијамс. „Децата преку сончевата светлина добиваат витамин Д, кој е важен за здравјето на коските и расположението. Дополнително, гледањето во далечина додека се надвор го намалува напрегањето на очите. Децата кои поминуваат најмалку еден час дневно на отворено можат да го намалат ризикот од развој на кратковидост за повеќе од 14 проценти.“
Когнитивните придобивки се исто така значајни. Карина Линч истакнува дека престојот во природа ги релаксира децата, го намалува стресот, го подобрува расположението и ја зголемува концентрацијата. Играта надвор ја поттикнува љубопитноста, вештините за набљудување и креативноста.
Социјално-емоционалниот развој се зајакнува преку игра со други деца. Д-р Кара Гудвин нагласува дека отворената и креативна игра ја поттикнува соработката, комуникацијата и учењето како да се справуваат со победа и пораз.
Како да ја поттикнете играта на отворено
Стручњаците препорачуваат децата да поминуваат најмалку 30 минути дневно надвор. Доколку тоа претставува предизвик, играта може лесно да се вклучи во секојдневната рутина – преку прошетки, возење велосипед или заеднички активности во двор или во блискиот парк.
Д-р Вилијамс советува: „За време на викендите одвојте неколку часа за игра надвор. Планирајте едноставни активности како прошетки, мини-планинарења, пикник или посета на локалните игралишта.“
Жан Бенет ја нагласува важноста од ограничување на времето пред екраните и активното вклучување на родителите во играта: „Додека децата играат, не бидете на телефон – приклучете им се.“
Совети за урбана средина
Дури и во градски услови, каде што просторот е ограничен, децата можат да поминуваат квалитетно време надвор. Стручњаците предлагаат игри како „Гледам, гледам“, барање природни предмети во парк, посети на локални игралишта, прошетки во природа, како и посета на зоолошка градина или детски музеј.
Самостојна и водена игра
Важно е децата да имаат можност и за самостојна и за водена игра на отворено. Според д-р Гудвин и д-р Вилијамс, ваквата игра ја развива способноста за регулирање на однесувањето и емоциите, решавање проблеми и самостојно пронаоѓање радост. Децата учат преку истражување – качување по карпи, игра во трева, со вода, стапчиња и други природни материјали.
Играта надвор им користи и на родителите
Престојот надвор им помага и на родителите да се опуштат и да бидат поприсутни со своите деца. „Таа нè оддалечува од обврските, лаптопите и домашните работи, а истовремено ја зајакнува семејната поврзаност“, вели д-р Вилијамс.
Идеи за игра на отворено
Стручњаците препорачуваат различни активности кои го поттикнуваат движењето, креативноста и истражувањето:
- Криенка, лов на богатство, игри со топка
- Возење велосипед, ролери, скокање со јаже
- Качување по дрвја, цртање со креда, пуштање змеј
- Истражување природа, собирање лисја, гранчиња и семки за креативни проекти
- Пикник, водени игри, балони, меурчиња, игри на снег
Дури и едноставни активности како цртање на табла, градење тунели од природни материјали или создавање мини-градови на отворено ја поттикнуваат креативноста и самостојното размислување.
Играта на отворено не е луксуз – таа е суштински дел од здравиот детски развој. Стручњаците се согласни: колку повеќе простор, време и можности за игра им обезбедиме на децата, толку повеќе ќе растат нивните вештини, здравје и среќа.
