Во многу семејства, често и несвесно, децата добиваат одредени „улоги“. Едно дете може да биде „примерно“, друго „чувствително“, а третото понекогаш се доживува како она што „постојано греши“ или не ги исполнува очекувањата. Иако ваквите етикети понекогаш се користат на шега, стручњаците предупредуваат дека тие можат да имаат долгорочно влијание врз развојот и самодовербата на детето.
Како настанува чувството дека детето е „помалку вредно“
Децата кои често се споредуваат со браќата или сестрите може да почнат да веруваат дека не се доволно добри. Ако едно дете постојано добива пофалби, а другото критики или помалку внимание, тоа може да развие чувство на помала вредност – дури и ако има свои таленти и способности.
Таквите деца може да си мислат: „Не сум доволно паметен“ или „Никогаш нема да бидам добар како брат ми или сестра ми“, што може сериозно да влијае врз нивната самодоверба и мотивација.
Децата тогаш развиваат одредени однесувања
Стручњаците истакнуваат дека децата кои се чувствуваат помалку прифатени често:
- се обидуваат постојано да им угодат на другите за да добијат одобрување
- ги кријат своите чувства и потреби
- избегнуваат предизвици затоа што се плашат од неуспех
- се споредуваат со другите и се чувствуваат полошо
- или, од друга страна, претерано се трудат да ја докажат својата вредност
Некои деца развиваат креативност, хумор или други позитивни особини како начин да го пронајдат своето место во семејството, но тоа често произлегува од потребата за прифаќање, а не од слободно изразување.
Зошто споредбите меѓу децата се опасни
Кога детето постојано се споредува со брат или сестра, може да почне да верува дека неговата вредност зависи од успехот или од одобрувањето на другите. Тоа може да влијае врз неговите односи, училишниот успех и подоцнежната самодоверба во возрасната доба.
Важно е да се разбере дека секое дете има свое темпо на развој, свои интереси и свои силни страни.
Што можат да направат родителите
Родителите можат многу да направат за да спречат негативни последици:
- да избегнуваат меѓусебно споредување на децата
- да го пофалат трудот, а не само резултатите
- да ги препознаат и поттикнуваат индивидуалните таленти на секое дете
- да му покажат на детето дека е сакано и прифатено без оглед на успехот
- да разговараат со детето и внимателно да ги слушаат неговите чувства
Најважно е детето да почувствува дека вреди токму такво какво што е.
Секое дете заслужува чувство на припадност
Децата кои растат со поддршка и разбирање развиваат поголема самодоверба, емоционална стабилност и подготвеност за предизвици. Малите промени во начинот на комуникација и пристап можат да имаат големо влијание врз тоа како детето се доживува себеси – не само во детството, туку и подоцна во животот.
