Во просек, жените во Европската Унија го раѓаат своето прво дете непосредно пред нивниот 30-ти роденден, покажуваат податоците. Европејците чекаат сè подолго за да засноваат семејство, а експертите велат дека нема знаци дека овој тренд наскоро ќе забави.
Низ Европската Унија, жените стануваат мајки во просек на 29,8 години, што е одложување за околу една година во споредба со пред една деценија. Моментално, возраста на жените при првото раѓање се движи од 24,7 години во Молдавија до 31,8 години во Италија.
И Македонките сè подоцна се одлучуваат за прво дете, со што просечната возраст на прворотките во земјава сега изнесува 28,2 години
Сепак, одложувањето на родителството не значи нужно и откажување од деца. Некои од земјите каде жените чекаат најдолго за да имаат деца се истовремено и земји со повисоки стапки на фертилитет, како на пример, Данска, Германија, Ирска, Кипар, Холандија, Португалија, Шведска, Лихтенштајн и Норвешка, покажуваат податоците на ЕУ.
„Навистина се работи за чекање“, изјави за Euronews Health Естер Лазари, демографка фокусирана на плодноста на Универзитетот во Виена. „Нема многу докази дека луѓето повеќе не сакаат да имаат деца; идеалната големина на семејството навистина не се променила со текот на времето. Станува збор само за тајмингот“, додаде таа.
„Постојат неколку фактори кои Европејците вообичаено ги сметаат за „предуслови“ за да имаат деца, вели Лазари. Тие најпрво сакаат да ги завршат своите студии и да станат финансиски стабилни на пример, а генерално, им треба и повеќе време за да остварат стабилни романтични партнерства отколку во минатото.
Жените во Источна и Централна Европа имаат тенденција да стануваат мајки во нивните средни до доцни 20-ти години, додека оние во Западна и Јужна Европа често чекаат до нивните рани 30-ти години, според податоците од 2023 година.
Низ Европската Унија, жените стануваат мајки во просек на 29,8 години, што е одложување за околу една година во споредба со пред една деценија. Моментално, возраста на жените при првото раѓање се движи од 24,7 години во Молдавија до 31,8 години во Италија
Сепак, „трендот на одложување на раѓањето деца може да се види насекаде во Европа“, вели Лазари. „Затоа е многу тешко точно да се посочи еден единствен фактор што може да го објасни овој тренд.“
Оваа промена може да има здравствени последици. Иако Европејците можеби сакаат да имаат деца подоцна во животот, одложувањето на родителството може да го зголеми ризикот од проблеми со плодноста. Тоа значи дека до моментот кога ќе се почувствуваат подготвени да имаат деца, можеби нема да можат да имаат онолку колку што сакаат. „Претпочитаниот репродуктивен прозорец е поместен, и тоа е интересно, бидејќи биолошки, ова очигледно не е променето“, вели Лазари.
Во Македонија во 2024 година просечната возраст на мајката при вкупниот број раѓања достигна 29,7 години. Најголем број деца (речиси 32 %) се родени од мајки на возраст меѓу 25 и 29 години, а најчестата година на раѓање на мајките е 1994.
Тоа помага да се објасни порастот на третманите за плодност низ Европа во последниве години, со повеќе од 1,1 милион извршени циклуси на лекување во речиси 1.400 клиники во 2021 година. Сепак, овие третмани можат да бидат скапи и емотивно исцрпувачки – а во некои земји, тие не им се достапни на самохраните жени, геј паровите или други групи, пишува Euronews.
Македонките првпат стануваат мајки на 28 години, наталитетот продолжува да опаѓа
Според последните податоци на Државниот завод за статистика за 2024 година, објавени на неговата веб-страница, трендот на одложување на мајчинството е присутен и кај нас. Македонките сè подоцна се одлучуваат за прво дете, со што просечната возраст на прворотките сега изнесува 28,2 години.
- Возраст: Просечната возраст на мајката при вкупниот број раѓања достигна 29,7 години. Најголем број деца (речиси 32 %) се родени од мајки на возраст меѓу 25 и 29 години, а најчестата година на раѓање на мајките е 1994.
- Пад на наталитетот: Во 2024 година се родени вкупно 16.061 живородени деца, што претставува пад од 4,0 % во споредба со претходната година.
- Пол: Машките деца и понатаму доминираат во статистиката. На секои 100 женски деца, родени се 106,3 машки (или 51,5 % од вкупниот број).
- Вонбрачни деца: Секој десетти нов жител на Македонија е роден во вонбрачна заедница, односно регистрирани се 1.844 вакви раѓања (11,5 %).
Иако возраста на мајките во Македонија сè уште е пониска од европскиот просек (каде во земји како Италија првото дете се раѓа по 31-та година), евидентно е дека економските и социјалните фактори го поместуваат „репродуктивниот прозорец“ кај младите во земјава.
