Дали начинот на кој ги воспитуваме децата може да остави подлабоки последици отколку што мислиме? Нови научни сознанија укажуваат дека премногу строгото и манипулативно родителство не влијае само на однесувањето и емоциите на детето, туку може да биде поврзано и со промени во начинот на кој функционираат одредени гени поврзани со справувањето со стресот.
Во рамките на една студија, истражувачите анкетирале повеќе од 1100 тинејџери, на возраст од 12 до 16 години, за нивниот однос со родителите. Тие одговарале на прашања за тоа колку родителите биле строги, дали користеле казни, игнорирање, предизвикување чувство на вина или постојано потсетување на минати грешки.
Врз основа на одговорите, истражувачите издвоиле 23 млади лица чии родители имале исклучително строг, остар или манипулативен стил на воспитување. Тие биле споредени со деца кои растеле со поблаг родителски пристап – родители кои поставувале јасни правила, но истовремено покажувале разбирање и јасно ставале до знаење дека правилата произлегуваат од грижа и љубов.
Резултатите покажале дека кај децата со многу строги родители постојат промени во активноста на одредени гени, што потенцијално ги прави помалку отпорни на животните предизвици и стрес во подоцнежниот живот. Претходни истражувања ваквите генетски промени веќе ги поврзувале со поголем ризик од депресија кај возрасни лица.
Иако ниту едно од овие 23 деца немало клиничка депресија, прашалниците покажале дека тие почесто искусувале симптоми како тага, осаменост и чувство дека не се сакани или прифатени од околината.
„Многу строгото родителство може да го промени начинот на кој функционира ДНК, предизвикувајќи стрес во детството и намалувајќи ја отпорноста на стрес подоцна во животот“, објаснува д-р Ван Аше од Универзитетот во Лувен, Белгија, автор на студијата. „Станува збор за родители кои казнуваат наместо да охрабруваат – на пример, го испраќаат детето во соба затоа што не јаде зеленчук или викаат затоа што доцни, наместо да објаснат и да разговараат.“
Од друга страна, децата кои растеле со поддржувачки и емпатични родители пријавиле дека слободно разговараат за своите проблеми, се чувствуваат слушнати и разбрани и добиваат помош во пронаоѓањето на сопствениот животен пат.
Истражувачите дополнително ја анализирале ДНК на 21 дете со поблаг родителски стил и 23 со многу строги родители, испитувајќи повеќе од 450.000 делови од нивниот генетски код. Кај децата со построги родители е забележана засилена активност на гени чии шеми се слични на оние што се среќаваат кај возрасни лица со депресија.
„Откривме дека строгото родителство, особено кога вклучува физички казни и психолошка манипулација, може да создаде биолошки промени кои го зголемуваат ризикот од депресија“, заклучува д-р Ван Аше. „Овие ефекти се значително помали кај децата кои растеле во поттикнувачка и поддржувачка семејна средина.“
