Кога децата велат дека им е здодевно, родителите често реагираат со иритација, фрустрација или чувство на вина. Чести се реченици како: „Имаш толку многу играчки, како може да ти е здодевно?“ или „Ти е здодевно? Еве ти список со домашни обврски.“
Но, експертите предупредуваат дека ваквите реакции не носат резултати. Лизи Аса, која повеќе од една деценија работи со семејства на поттикнување самостојна игра, објаснува дека постојаното нудење решенија создава зависност, додека испраќањето на детето „само да се снајде“ може да се доживее како одбивање.
Вистината е дека родителите не можат и не треба да бидат постојан извор на забава. Преголемата вклученост води до прегорување, а на децата им ја одзема можноста да развијат важни животни вештини. Затоа Аса советува следниот пат, кога детето ќе каже дека му е здодевно, да употребите една од следните пет реченици кои ја поттикнуваат самостојната игра.
- „Имам неколку минути. Кажи ми малку повеќе.“
Најпрво запрашајте се дали тој ден навистина сте се поврзале со детето. Не преку попатни активности како готвење ручек или потсетување на обврски, туку преку вистински контакт – макар и само две минути.
Често „ми е здодевно“ всушност значи: „Те требам“ или „Не знам што да правам без твоето насочување.“ Краткото поврзување може да биде доволно детето повторно да се почувствува сигурно и подготвено за самостојна игра.
- „Се прашувам дали на твоето тело му треба нешто прво?“
Понекогаш здодевноста е само маска за основна потреба – глад, замор, потреба од движење или емоционална регулација.
Можеби му паднал шеќерот, било долго време дома или е исцрпено, но не знае да го изрази тоа. Пред да го поттикнете на игра, проверете ги овие основни потреби. Кога тие се задоволени, детето полесно ќе се ангажира со нешто.
- „Сигурно не сакаш јас да ти одберам што ќе правиш? Можам, ама тогаш ќе биде некоја домашна работа.“
Оваа разиграна реченица ја менува динамиката: сега детето „ве одбива“ вас, а не обратно. Така го отстранувате чувството на одбивање и ја поттикнувате неговата автономија.
Пораката е јасна – детето веќе знае што сака да прави, само треба да го освести тоа.
- „Ајде да размислиме: сакаш ли нешто познато или нешто ново?“
Наместо да му нудите идеи, му давате рамка за размислување. Со тоа го поттикнувате да го процени сопственото расположение и желби.
Со текот на времето ќе развие внатрешен дијалог: „Ми е здодевно… сакам ли нешто што веќе го знам или нешто ново? Можеби повторно ќе градам тврдина, но овојпат ќе додадам и тунел.“
- „Разбирам, тешко е кога не знаеш што понатаму. Можеби ти треба малку време да смислиш.“
Кога сте сигурни дека потребата за поврзаност и основните физички потреби се задоволени, признајте му на детето дека здодевноста е непријатно чувство.
Можете да додадете: „Јас ќе бидам тука и ќе ги средувам алиштата, па повикај ме ако ти требам.“
На овој начин не го оставате само со фрустрацијата – му давате простор да ја помине и да научи дека здодевноста не е проблем што мора итно да се „реши“, туку можност самото да открие што сака да прави.
