Кога ќе се поведе разговор за доењето, речиси секогаш во фокусот се придобивките за бебето. Но, како што потсетува Британи Браун, педијатриска диететичарка и советничка за лактација, клучни здравствени придобивки имаат и мајките. „Лесно е приоритет да му се даде на беспомошното новороденче, но здравјето на мајката е подеднакво важно. Всушност, благосостојбата на мајката силно влијае врз целото домаќинство“, истакнува таа.
Покрај добро познатите придобивки за детето, доењето носи и изненадувачки, долгорочни користи за мајките – како намален ризик од рак на дојка и јајници, срцеви заболувања и дијабетес – а воедно помага и во закрепнувањето по породувањето. „Доењето го поттикнува ослободувањето на окситоцин, помагајќи ѝ на матката да заздрави и поддржувајќи го поврзувањето“, додава Браун.
„Со текот на времето, тоа ја зајакнува мајчинската самодоверба и приврзаност, намалувајќи го ризикот од постпородилна депресија и анксиозност.“ Во продолжение, експертите ги објаснуваат научно докажаните придобивки од доењето за мајките – од физичко закрепнување и превенција од болести, до ментално здравје и практични заштеди.
Побрзо закрепнување по породувањето
Доењето не е само хранење на бебето, туку и процес што го поттикнува закрепнувањето на телото на мајката. Шерон Бергер, меѓународно сертифицирана советничка за лактација, објаснува дека хормонот окситоцин, чијашто концентрација расте за време на доењето, ги поттикнува контракциите на матката. Тоа ѝ помага побрзо да се врати на првобитната големина и го намалува постпородилното крварење.
Дополнително, доењето може да го забрза метаболизмот. Студија од 2015 година објавена во списанието Preventive Medicine покажала дека мајките кои исклучиво доеле најмалку три месеци имале умерени метаболички придобивки, вклучувајќи дополнително согорување калории и одредено намалување на телесната тежина. Сепак, Бергер предупредува дека слабеењето не е загарантирано.
„Постојат многу фактори што влијаат врз промените во тежината и тоа изгледа различно кај секоја жена. Она што го знаеме е дека доењето ги зголемува енергетските потреби, бидејќи производството на млеко бара многу калории“, нагласува таа. Тука е и уште една помалку позната придобивка: под одредени услови, доењето може да послужи и како метод на контрацепција.
„Ако вашето бебе е помладо од шест месеци, менструацијата не ви се вратила и доите на барање дење и ноќе, без шишиња, адаптирано млеко или цврста храна, овој метод може да биде ефикасен до 98 проценти“, вели Бергер.
Долгорочна заштита од болести
Доењето е инвестиција во долгорочното здравје, а една од најголемите придобивки е намалениот доживотен ризик од рак на дојка и јајници. Студија од 2022 година објавена во списанието Cancer Medicine покажала дека доењето го намалува ризикот од рак на дојка за повеќе од четири проценти, при што секое породување носи дополнително намалување од седум проценти. Заштитниот ефект е особено изразен кај агресивните форми на карцином и кај жени со мутација на генот BRCA1 кои доеле подолг период.
Придобивките не завршуваат со превенцијата од рак. Истражување на Универзитетот Јејл од 2023 година открило дека доењето може да ја подобри чувствителноста на инсулин и да го поттикне создавањето бета-клетки во панкреасот, со што долгорочно се намалува ризикот од дијабетес тип 2. Доколку во семејството има случаи на остеопороза, доењето може да обезбеди дополнителна заштита и за коските. Метаанализа од 2017 година покажала дека жените кои дојат имаат умерено намален ризик од скршеници, особено ако дојат подолг период.
Сојузник на менталното здравје
Доењето има силно влијание врз менталното здравје на мајката, најмногу благодарение на окситоцинот, познат и како „хормон на љубовта“. Сани Џ. Халовељ, вонредна професорка по сестринство на Универзитетот Виланова, објаснува: „Окситоцинот се ослободува кога бебето ја цица дојката, активирајќи го рефлексот на пуштање на млекото, кој го движи млекото низ каналите и надвор од брадавицата.“
Неговото дејство, сепак, оди подалеку од самиот проток на млеко. „Окситоцинот делува и зад сцената за да го намали кортизолот – главниот хормон на стресот во телото. Тој го смирува одговорот на нервниот систем на стрес и создава општо чувство на смиреност“, појаснува Халовељ. Истражувањата го поврзуваат овој хормонален процес со намален ризик од постпородилна депресија и анксиозност.
„Ослободувањето на окситоцин преку доењето може да го модулира воспалителниот одговор на мозокот… Тоа може да помогне во намалување на неуроинфламацијата поврзана со депресијата, па дури и да ја обнови мозочната функција“, додава Халовељ. Тука е и емоционалното охрабрување што доаѓа со набљудувањето дека доењето функционира. „Кога новиот родител ќе ги забележи капките колострум или ќе види дека бебето добро се храни, тоа може да биде длабоко исполнувачко“, вели таа.
Непроценлива врска со детето
Една од најубавите придобивки од доењето е врската што се создава меѓу мајката и детето. Доењето не само што го поттикнува ослободувањето на окситоцин, туку, како што забележува Халовељ, нивото на овој хормон нагло расте и кога бебето се поставува кожа-на-кожа на градите на мајката – клучен чекор за успешен почеток на доењето.
